Skip to main content

បទ​សម្ភាសន៍ លោក​បណ្ឌិត ឈឹម ផល​វរុណ ស្តី​ពី​​ទស្សន​​របស់​​គណបក្ស​​ប្រឆាំង​​ចំពោះ​​ការ​បោះ​​ឆ្នោត​ ឆ្នាំ​២០១២​ និង​ ២០១៣​​


 ថ្ងៃទី ០៧ ខែ វិច្ឆិកា​ ​ ឆ្នាំ២០១១
លោក សត្យា រក្ស
          សំណួរ៖ ថ្មី​ៗ​នេះ​អ្វី​ដែល​គួរ​ឲ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍​យើង​ឃើញ​ថា លោក​ សម រង្ស៊ី​ផ្ទាល់​តែ​ម្តង​ ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​មើល​ឃើញ​ និង​ដឹង​ថា ជាទណ្ឌិត​មួយ​រូប​ដែល​កំពុង​តែ​ភៀស​ខ្លួន​ពី​សំណាញ់​ច្បាប់​នៅ​កម្ពុជា​ គឺ​លោក​ សម រង្ស៊ី បាន​អះអាង​ថា ​គាត់​នឹង​អំពាវ​នាវ​ឲ្យ​សហគមន៍​​អន្តរជាតិ​ទាត់​ចោល​នូវ​លទ្ធផល​នៃ​ការ​បោះ ​ឆ្នោត​ ដែល​មិន​ទាន់​មក​ដល់​ផង​នោះ​។​ អញ្ចឹង​ការ​លើក​ឡើង​របស់​លោក សម រង្ស៊ី នេះ​ តើ​លោក​បណ្ឌិត​យល​ឃើញ​យ៉ាង​ណា​ដែរ​?

លោក​បណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
          ចម្លើយ៖​  មុន​នឹង​ឆ្លើយ​នូវ​សំណួរ​ខ្ញុំ​សូម​ជម្រាប​ជូន​បង​ប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ខ្មែរ ​ឲ្យ​បាន​ជ្រាប​ថា ​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី និង​​គណបក្ស​ សិទ្ធិមនុស្ស​ ពុំ​មាន​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​ក្នុង​ការ​បំពេញ​តួនាទីខ្លួន​ជា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​នៅ ​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​សភានិយម​ទេ។​​ គណបក្ស​ពីរ​នេះ​គ្រាន់​តែ​មាន​ឈ្មោះ​ជា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​មែន​ ប៉ុន្តែ​ចរិត​លក្ខណៈ​នយោបាយ​របស់​​​គាត់​មិន​មែន​​ប្រឆាំង​ក្នុង​គោល​គំនិត​ ​នៃ​ការ​ស្ថាបនា​ទេ​គឺ​ប្រឆាំង​ក្នុង​ន័យ​រិះ​រក បង្ក​ឲ្យ​កើត​មាន​ចលាចល​ខាង​នយោបាយ​ បង្កើត​ឲ្យ​មាន​អរិយភាព​នៅ​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​លើ​ទីលាន​ប្រជាធិបតេយ្យ ​សេរីពហុបក្ស​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។​ អញ្ចឹង​​ហើយ​ ​ដោយ​សារ​ចរិត​មាយាទ​​នយោបាយ​ប្រាសចាក​​ពី​គន្លង​វប្បធម៌​ ប្រជាធិបតេយ្យហ្នឹង​ហើយ​បាន​ជា​យើង​ឃើញ​ថា ទស្សនៈ ឬ ការ​សំដែង​ឆន្ទៈ​នយោបាយ​របស់​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី ក៏ដូច​ជា​ គណបក្ស​ កឹម សុខា គឺ​អត់​មាន​លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​ជា​នយោបាយ​ទេ​។​ ​ថ្មី​ៗ​នេះ​លោក សម រង្ស៊ី ប្រធាន​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ សម រង្ស៊ី បាន​ទាម​ទា​រ​ឲ្យ​អង្គការ​អន្តរជាតិ​នៅ​បរទេស​ទាំង​អស់​​បដិសេធ​ការ​ទទួល​ ស្គាល់លទ្ធផល​បោះ​ឆ្នោត​ ដែល​គ្រោង​រៀប​ចំបោះ​ឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ ២០១២ និង​ ២០១៣ ។ រឿង​បោះ​ឆ្នោត​អត់​ទាន់​ទៅ​ដល់​ទេ​ កំពុង​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ការ​បោះ​ឆ្នោត​​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ​សង្កាត់ ​និង​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជ្រើស​តាំង​អ្នក​តំណាង​រាស្រ្ត​​ នៅ​ឆ្នាំ ២០១៣ អញ្ចឹង​បាន​ន័យ​ថា នយោបាយ​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ទៅ​លើ​បរិបទ​ហ្នឹង​ គឺ​អត់​បាន​ខិត​ខំ​បង្កើន​សមត្ថភាព​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន​ និង​ចំណាយ​​ពេល​ក្នុង​ការ​គិត​គូរ​អំពី​គោលនយោបាយ​ គោលគំនិត​របស់​ខ្លួន​សម្រាប់​ដាក់​ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ម្ចាស់​ឆ្នោត​ ទៅ​លើ​បរិបទ​នៃ​នយោបាយ​អភិវឌ្ឍន៍​មូលដ្ឋាន​ ក៏​ដូច​បរិបទ​​នៃ​នយោបាយ​អភិវឌ្ឍន៍​សង្គមជាតិ​ទាំង​មូល​ទៅ​តាម​ការ​ប្រកួត​ ប្រជែង​យក​សន្លឹក​ឆ្នោត​ ឬ​ការ​ទុក​ចិត្ត​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​នៅ​លើ​ទី​លាន​ប្រជាធិបតេយ្យ​ទេ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​បាន​ត្រឹម​តែ​ ទាម​ទារ​និង​​ស្នើ​ទៅ​លើ​បរទេស​ ហើយ​ផ្តាច់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​បរិបទ​សង្គម​ជាតិ​ខ្មែរ។​ ត្រង់​ហ្នឹង​ដែល​បងប្អូន​ប្រជាពល​រដ្ឋ​អាច​ប្រៀប​ធៀប​ជា​មួយ​គ្នា​ ដោយ​សារ​យើង​ជិត​ដល់​ទិវាបុណ្យ​ខួប​ឯករាជ្យ​ជាតិ​ខ្មែរ​យើង យើង​អាច​មើល​ឃើញ​ស្មារតីឯករាជ្យ យើង​បាន​ឯករាជ្យ​ពិត​មែន​។​ គោល​ការណ៍​​នយោបាយ​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​អត់​រក្សា​នូវ​ឧត្តម​គតិ​ឯករាជ្យ​ ជាតិ​របស់​ខ្លួន​សម្រាប់​បរិបទ​នៃ​សង្គម​ជាតិ​កម្ពុជា សម្រាប់​បរិបទ​នៃ​ការ​ប្រកួត​​ប្រជែង​នយោបាយ​រវាង​គណបក្ស​នានា របស់​កម្ពុជា​ទេ​ គេ​បែរ​ទៅ​ជា​ប្រើ​នយោបាយ​ដាក់ខ្លួន ឬ​ក៏​ស្រែក​រក​បរទេស​ឲ្យ​មក​ដាក់​សម្ពាធ​មក​លើ​រដ្ឋាភិបាល​​ ដាក់​សម្ពាធ​មក​លើ​សង្គម​ជាតិ​ខ្មែរ​ ដោយ​យក​ហេតុ​ផល​នេះ​ ហេតុ​ផល​នោះ​គ្មាន​មូល​​ដ្ឋាន​ច្បាស់​លាស់ទៅវិញ​។​​ នេះហើយ​ដែល​ជា​បញ្ហា​នៃ​​យោបាយ​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំ​ង​ដែល​គ្មាន​ឧត្តម​គតិ​ ជាតិ​ទេ​ ដោយ​​គ្មាន​គុណ​សម្បត្តិ​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​ក្នុង​ការ​រួម​ចំណែក​ អភិវឌ្ឍន៍​​ និង​ធ្វើ​ឲ្យ​ល្អ​ប្រសើរ​ឡើង​នៃ​បរិបទ​​សង្គ​ម​​កម្ពុជា​ទេ គឺ​តែង​​ចោទ​ប្រកាន់​ ហើយ​ស្រែក​ឲ្យ​បរទេសជួយ​។​ បាន​ន័យ​ថា ខ្លួន​គ្មាន​សមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ជជែក​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ជា​​មួយ​គណបក្ស​នានា ជាពិសេស​ជា​មួយ​គណបក្ស​ដឹក​នាំ​រដ្ឋាភិបាល​នៅក្នុង​វេទិកា​សភា ក៏​ដូច​ជា​នៅ​ក្នុង​វេទិកា​សង្គម​ទាំង​​មូល​គឺ​អត់​មាន​សមត្ថភាពទេ មាន​តែ​សមត្ថភាព​ទាម​ទារ​ ចោទ​ប្រកាន់​ ហើយ​មិន​ត្រូវ​ការ​កម្លាំង​ជាតិ​កម្ពុជា​ដោះ​ស្រាយ​​ទេ​ គេ​ត្រូវ​ការ​តែ​បរទេស​។​ នេះ​ហើយ​ជា​នយោបាយ​មិន​សម​ស្រប​ប្រកប​ដោយ​តម្លៃ​នៃ​ឯករាជ្យ​ភាពរបស់​កម្ពុជា ​ទេ​។

លោក សត្យា រក្ស
          សំណួរ៖ ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​អ្វី​ដែល​លោក សម រង្ស៊ី បាន​ធ្វើ​អំណះអំណាង​នៅ​ក្នុង​ចេតនាមួយ​ច្រាន​ចោល​លទ្ធផល​​នៃ​​ការ​បោះ​ឆ្នោត ​ ដែល​មិនទាន់​មក​ដល់ផង​​នោះ តើ​ចំណុច​នេះ​លោក​បណ្ឌិត​អាច​មើល​ឃើញ​ថា ជា​ការ​មួយ​ដែល​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី មើល​ឃើញ​អំពី​បរាជ័យ​ភាព​របស់​ខ្លួន​ ឬ​ក៏​យ៉ាង​ម៉េច​បាន​ជា​គាត់​​ធ្វើ​អំណះ​អំណាង​មុន​​​ការ​ប្រកួត​​បែប​នេះ​?

លោក​បណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
          ចម្លើយ៖​  បើ​យើង​សំឡឹង​មើល​ទៅ​​ការ​បោះ​ឆ្នោត​មុនៗ​ គឺ​យើង​ឃើញ​ថា​ការ​បន្លឺសំលេង ឬ​សម្រែក​របស់​គណ​បក្ស​​ប្រឆាំង​គឺ​ លោក សម រង្ស៊ី ហ្នឹង​ គឺ​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ប្លែក​ពីមុន​ គេ​ស្រែក​សន្ធឹក​សន្ធាប់​​ថា ប្តូរៗ ។​ គេ​ថា គេ​នឹង​ឈ្នះ​ ប៉ុន្តែ​នយោបាយ​ភូត ​បោក​ប្រាស់​ បំភ្លៃ​ប្រជាពលរដ្ឋ​តាម​រយៈ​ប្តូរៗ គ្មាន​អ្វី​នឹង​ប្តូរ​ ឈ្នះៗ​ ហើយ​គ្មាន​អ្វី​នឹង​ឈ្នះ​នោះ ឥឡូវ​គេ​ប្តូរ​ឥរិយាបថ​នយោបាយ​មួយ​ទៀត​ តែ​ក៏​ជា​ឥរិយាបទ​មិន​ស្មោះ​សរ​ ចំពោះ​ជាតិ​ទេ​ គឺ​ដូរ​អំពី​ការ​បង្ហាញ​ថា ខ្លួន​ខ្លាំង​ ខ្លួន​ឈ្នះ​ ងាក​មក​ចេញ​ជា​សម្រែក​ឲ្យ​បរទេស​ដាក់​សម្ពាធ​ ឲ្យ​បរទេស​កុំ​ទទួល​ស្គាល់​​ព្រឹត្តិការ​ណ៍​នៃ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ ឃុំ​​សង្កាត់ឆ្នាំ​​ ២០១២ និង​ ការ​បោះឆ្នោត​សកល​២០១៣ មិន​ទាន់​ឈាន​មក​ដល់​ផង​។ គេ​លើក​មូល​ហេតុ​ពី​បញ្ហា គ.ជ.ប ។​យើង​អាច​ពិចារណាមើល​ គ.ជ.ប បាន​ធ្វើ​កំណែទម្រង់ច្រើន​ រហូត​ដល់​សមាសភាព​ មាន​ទាំង​តំណាង​គណបក្ស សម រង្ស៊ី ២នាក់ ជា​សមាជិក​ គ.ជ.ប ហើយ​មិន​ត្រឹមតែ​ប៉ុណ្ណោះ បើ​តាម​ខ្ញុំ​នៅ​ចាំ​ មាន​បុគ្គល​ម្នាក់​មក​ពី​គណបក្ស សម រង្ស៊ី គាត់​បាន​តំណែង​ជា​អគ្គលេខាធិការរង​​របស់​ គ.ជ.ប ដែរ​ ដូច្នេះ​បើ​យើង​គិត​អំពី​សំលេង​តុល្យភាព​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​ ការ​ចាត់​ចែង​របស់​ គ.ជ.ប គឺ​មាន​សំលេង​ចម្រុះ​​​ មាន​ទាំង​សំលេង​ប្រឆាំង​ក៏​នៅ​ក្នុង​ហ្នឹង​ដែរ​ ។​ ដូច្នេះ​បើ​សិន​ចាត់​ទុក​ថា គ.ជ.ប មិន​ឯករាជ្យ​ មិន​សុក្រឹត្យ​​ ចុះ​សមាសភាព​របស់​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី ទាំង​នៅក្នុង​រដ្ឋបាល​ គ.ជ.ប គឺ​អគ្គ​លេខា​ធិការ​រង ទាំង​នៅក្នុង​សមាសភាព​នៃ​ការ​សម្រេច​នយោបាយ​ចាត់​ចែង​ការងារ​របស់​ គ.ជ.ប ​គឺ​មាន​សមាជិក​ខ្លួន​ឯង​ពីរ​រូប​នោះ តើ​រឿង​ហ្នឹង​ជា​រឿង​អ្វី? អញ្ចឹង​ហើយ​ខ្ញុំ​ចង់​បញ្ចាក់​ទៅ​វិញជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ពិនិត្យ​មើល​ គណបក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​កម្ពុជា​ គេ​ដូរ​តែ​ទម្រង់​សំបក​ក្រៅ​ទេ ប៉ុន្តែ​ចរិត​របស់​គេ​គឺ​ជា​ចរិត​ធ្វើ​នយោបាយ​ដោយ​ដាក់​ខ្លួន​ក្នុងភាព​ រងគ្រោះ​ ពាក្យ​ថា ដាក់ខ្លួន​ក្នុង​ភាព​រង​គ្រោះ​ហ្នឹង​គេ​ចង់​បញ្ជាក់​ថា គេ​ហ្នឹង​រង​គ្រោះ ហើយ​សង្គម​ខ្មែរ​ដើរ​ទៅ​មុខ​ក្តី​ ប៉ុន្តែ​គេ​នៅ​រងគ្រោះ​ គេ​យក​​​ភាព​រងគ្រោះ​នេះ​ដើម្បី​ទាញ​ដំណើរ​ការ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​ប្រទេស​ ជាតិ​ឲ្យ​ដើរ​ថយ​ក្រោយ​វិញ។​ ការពិត​គណបក្ស​ប្រឆាំង​​នៅក្នុង​ក្រប​ខ័ណ្ឌ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ជាចលករ​មួយ​​បន្ថែម​ទៀត​ ដើម្បី​ជួយ​តទល់​គ្នា​រវាង​កម្លាំង​នយោបាយ​ដឹក​នាំ​ប្រទេសទៅ​​រកភាព​ សុក្រឹត្យ​​​ទៅ​មុខ​ មិន​មែន​ជា​រូបភាព​នៃ​ការ​បែរ​ក្រោយ​ ឬទាញ​ឲ្យ​ថយ​ក្រោយទេ​។​ ប៉ុន្តែ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​​នៅ​កម្ពុជា​គ្មាន​សមត្ថភាព​ យើង​ឃើញ​ហើយមាន​តែ​សម្រែក​ទេ​។ ឥឡូវ​កុំ​ឲ្យ​ថា ខ្ញុំ​ចេះ​តែ​ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​ទាមទារ​រក​ក្រដាស​ណាមួយ​ ១ សន្លឹក​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​បង្ហាញ​អំពី​កម្មវិធីនយោបាយ​មក ហើយ​ចាំ​យើង​ជជែក​តតាំងពី​កម្មវិធី​នយោបាយ​ អាហ្នឹង​បាន​អាច​ជជែក​ថា គណបក្ស​ប្រឆាំង​មាន​សមត្ថភាព​ធ្វើ​នយោបាយ​ តែ​ទៅរក​មើល​ ទាំង​​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ សម រង្ស៊ី ទាំង​គណបក្ស​ប្រឆាំង កឹម សុខា គ្មាន​ទេ​ក្រដាស​ដែល​និយាយ​អំពី​ទស្សនៈ​នយោបាយ​របស់​​​ក្រុម​​ដឹក​នាំ​ នយោបាយ​ខុស​ៗ​គ្នាហ្នឹង​ រក​អត់​ឃើញ​ទេ​។​ តែ​បើរក​ឃើញ​ រកឃើញ​តែ​សំលេង​មេបក្ស​ស្រែក​ហើយ​រុញ​ឲ្យ​កូន​ចៅ​បន្ទរ​តាម​ទះដៃ​ហ៊ោរ​​ កញ្ច្រៀវ​ ហើយ​ចោទប្រកាន់គណបក្ស​ ដ៏ទៃ​ ហើយ​តាំ​ង​ខ្លួន​ឯង​​ថា អស្ចារ្យ​ អស្ចារ្យអ្វី​សូម្បី​តែ​ពាក្យ​ថា ប្តូរ​ៗ​ហ្នឹង​មិន​ដឹង​​ជា​ប្តូរ​ស្អី។​ ឧទាហរណ៍​ បើ​ចង់​ប្តូរ​នូវ​នយោបាយ​វិស័យណាមួយ​ ឧទាហរណ៍​វិស័យ​កសិកម្ម​​ អ្នក​តាក់​តែង​និក្ខេ​បទ​​កសិកម្ម​មួយ​មក។​ នយោបាយ​កសិកម្ម​មិនមែន​​ជា​រឿង​ស្រួល​ទេ​ អញ្ចឹង​ដើម្បី​ឲ្យ​នយោបាយ​កសិកម្ម​របស់​ខ្លួន​វា​ឆ្លុះ​បញ្ជាំង​ទៅ​នឹង​ បរិបទ​កសិកម្ម​ពិត​របស់​សង្គម​ជាតិ​ វា​ទាល់​​តែ​ចំណាយ​ពលកម្ម និង​ចំណេះ​វិជ្ជា​ក្នុង​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ ថាតើ​ផលិត​កម្ម​កសិកម្ម​របស់​ប្រជាកសិករ​ឈាន​ដល់​កម្រិត​ណា​ មាន​ចំណុចខ្លាំង​នៅ​ត្រង់​ណា​ ចំណុច​ខ្សោយ​នៅ​ត្រង់​ណា​ ឧបសគ្គអ្វី​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​រដ្ឋ​ចូលរួម​ ដើម្បីសម្រប​​សម្រួល​ដំណើរ​ការ​ផលិត​កម្ម​កម្រិត​ណា​ តើ​បញ្ហា​ទី​ផ្សារ​នៃ​ផលិត​ផល​កសិកម្ម​កម្រិត​ណា​ ខ្វះ​ខាត​កន្លែង​ណា​។​ ​ការសិក្សា​​ផ្ទាល់​ហ្នឹង​ហើយ បាន​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​គំនិត​នយោបាយ​ក្នុង​ការ​តាក់​តែង​កម្មវិធីនយោបាយ​របស់​ ខ្លួន​ ហើយ​ការ​តាក់​តែង​កម្មវិធីនយោបាយ​របស់​ខ្លួន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​​ទៅ​នឹង​តថភាព​ នៃ​វិស័យ​​កសិកម្ម​ អាច​ខុសៗ​គ្នា​ទៅ​តាម​អត្តសញ្ញាណ​នយោបាយ​ឬ គោល​នយោបាយ​របស់​គណបក្ស​នីមួយៗ។​ ប៉ុន្តែ​​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ សម រង្ស៊ី ក្តី គណបក្ស ប្រឆាំង​ កឹម សុខា ក្តី អត់​ឃើញ​មាន​ទេ​។ អញ្ចឹង​ហើយ​បាន​ជា​ វិធី​ធ្វើ​នយោបាយ​​ទោះ​បី​គណបក្ស​ពីរ​ហ្នឹង​មាន​ឈ្មោះ​ខុស​គ្នា​ ​ ឧទាហរណ៍​មួយ​ឈ្មោះ​ គណបក្ស​ សម រង្ស៊ មួយ​ទៀត​ឈ្មោះ​គណបក្ស​សិទ្ធិមនុស្ស ប៉ុន្តែ​របៀប​​ធ្វើ​នយោបាយ​គឺប្រើ​​ សម្រែក​​របស់​មេបក្ស​ដូច​គ្នា​។​

លោក សត្យា រក្ស
          សំណួរ៖ យើង​ឃើញ​ថា​អ្វី​ដែល​លោក​បណ្ឌិត​ ឈឹម ផលវរុណ មាន​ប្រសាសន៍​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​សកម្មភាព​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ជា​ពិសេស​គឺ​ អំណះអំណាង​ថ្មី​ៗ​នេះ​របស់​លោក សម រង្ស៊ី ដែល​គេ​មាន​ចេតនាក្នុង​ការ​ច្រាន​ចោល​នូវ​លទ្ធផល​នៃ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​មុន​ការ​ ប្រកួត​នេះ​មិន​ថា ឡើយ​តែ​អ្នក​នយោបាយ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​នានាទេ​ ដែល​កំពុង​តែ​ចម្លែក​ជាមួយ​​នឹង​ការ​លើក​ឡើង​របស់​ លោក សម រង្ស៊ី នេះ​ ពីព្រោះ​ថា ជាទូទៅ​ប្រជាពលរដ្ឋ​សាមញ្ញ​ម្នាក់​គាត់​មើល​ឃើញ​ថា សមត្ថភាព និង​លទ្ធភាព​របស់​គាត់​ ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ឬ មិន​ជោគ​ជ័យ​នោះ​គឺ​វាអាស្រ័យ​ទៅ​លើ​ការ​អនុវត្ត​សិន ហើយ​បើ​​យើង​ងាក​មក​មើល​កីឡា​ប្រដាល់វិញ​ក៏​ដូច​គ្នា​ដែរ​ ដើម្បី​ឲ្យ​ដឹង​បង្គោល​​ក្រហម​ឈ្នះ​ ឬ​បង្គោល​​ក្រហម​ចាញ់​លុះ​ត្រា​តែ​ការ​ប្រកួត​​នោះ​ដំណើរ​ការ​សិន។​​ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​លោក សម រង្ស៊ី ហាក់​បី​ដូច​ជា​មាន​ចេតនា​បោះបង់​ចោល​ការ​ប្រកួត​ប្រហែល​​ជា​គាត់​មើល​ឃើញ​ ថា នយោបាយ​របស់​គាត់​មិន​អាច​ទៅ​មុខ​ទៀត​បាន​ ពីព្រោះ​បង​ប្អូន​ប្រជាពល​រដ្ឋជ្រាបហើយ​ថា បច្ចុប្ប​ន្ន​នេះ​ក្នុង​ផ្ទៃក្នុង​​នៃ​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី គឺ​ល្អ​តែ​សំបក​ក្រៅ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ខាង​ក្នុង​គឺ​ស្អុយ​រលួយ​ពោរពេញ​​ទៅ​ដោយ​ទំនាស់​រាប់​រយ​ រាប់​ពាន់​ជំពូក​ ជាពិសេស​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី តែ​ម្តង​ បច្ចុប្បន្ន​ដែល​កំពុង​តែ​នៅ​ការ​ពារ​សំបុក​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​នេះ​ បន្ទាប់​ពី​លោក​ សម រង្ស៊ី បាន​ចាក​ចេញ​ទៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​​​ យើង​ឃើញ​ថា​កំពុង​ដណ្តើម​គ្នា​ធ្វើ​ធំ អញ្ចឹង​ចលនា​នៃ​ការ​បាក់​បែក​នៅក្នុង​ផ្ទៃបក្ស​នេះ​ហើយ​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​គណបក្ស ​ សម រង្ស៊ី នេះ​កំពុង​តែ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុងភាព​អនាថា​មួយ​នៅ​ក្នុង​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន​។​ ហើយ​ម្យ៉ាង​វិញ​ទៀត​​ ដូច​ដែល​បងប្អូន​រួម​ជាតិ​ជ្រាប​ហើយថា សកម្មភាពដែល​គណបក្ស​ប្រឆាំង​កំពុង​ធ្វើ​នេះ​វា​បាន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​នូវ​តថភាព ​ជាក់​ស្តែង​ នៅ​ក្នុង​សកម្ម​ភាព​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​​​ផ្ទាល់​ ហើយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​ធ្លាប់​គាំទ្រ​ពួក​គាត់​ហ្នឹង​ ក៏​កំពុង​តែ​ដក​សេច​ក្តី​ទុក​ចិត្ត​ជា​បន្តបន្ទាប់​រហូត​ដល់​យើង​ឃើញ​ថា មាន​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​នៃ​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី មួយ​ចំនួន​កំពុង​តែ​ធ្វើ​ដំណើរ​ចាក​ចេញ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ទៅ​ចូលរួម​ជា​មួយ​ គណបក្ស​ប្រជាជន​ ឬ ក៏​ទៅ​ចូលរួម​ជា​មួយ​គណបក្ស​ដទៃទៀត​ ដែល​គេយល់​ឃើញ​ថា ល្អ​ជាង​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី ហ្នឹង​ឯង​ ។

          ឥឡូវ​នេះ​យើង​ងាក​មក​តថភាព​មួយ​ទៀត​ ​ដែល​ លោក គង់ គាំ ប្រធាន​ស្តីទី​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី បន្ទាប់​ពី​គាត់​អស់សង្ឃឹម​ជា​មួយ​ការ​ស្តារ​ឡើង​វិញ​នៃ​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​ភាព​បាក់​បែកខ្ទេចខ្ទាំ​​នេះ គឺ​ថ្មី​ៗ​នេះ​ គង់ គាំ​ បាន​ប្រដូច​សម្តេច​អគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ទៅ​នឹង​មេ ​ដឹក​នាំ​លីបីគឺលោក ហ្គាដាហ្វី អញ្ចឹង​ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ខ្ញុំ​ចង់​ឲ្យ​លោក​បណ្ឌិតជួយ​ធ្វើ​ការ​ពន្យល់​ដល់​ ជន​រួម​ជាតិ​ ថាតើ​ការ​ប្រៀប​ធៀប​របស់​លោក គង់ គាំ នេះ​​ តើ​គាត់​មាន​ចេតនាអ្វី ?

លោក​បណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
          ចម្លើយ៖​  យើង​ឃើញ​ថា គណបក្ស​ប្រឆាំង​ជាក់​ស្តែង​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី គាត់​អត់​មាន​អ្វី​ក្រៅ​អំពី​បន្លឺសំលេង​ញុះញង់​ ចោទ​ប្រកាន់​ អុជអាល​ លាបពណ៌ បន្ទាបបន្ថោក​ អ្នក​ដទៃទេ​។​​ បើ​ឲ្យ​គាត់​យក​គម្រោង​កម្មវិធី​នយោបាយ​ដាក់​លើ​តុ​ បង្ហាញ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ហើយ​មួយ​ថ្ងៃ​ៗ​គិត​តែ​ពី​ពន្យល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ឲ្យ​យល់​ទស្សនៈ​នយោបាយ​របស់​ ខ្លួន​ មើល​ទៅ​វា​អត់​មាន​។​ អត់​មាន​ហ្នឹង គឺ​ទី១ អត់​សមត្ថភាព​ ខ្ញុំ​និយាយ​ឲ្យ​សាមញ្ញទៅ​តាក់​តែ​ង​តែ​នយោបាយ​មួយ​សន្លឹក​ តាក់​តែង​មិន​ចេញ​ផង​ សរសេរ​ជា​អត្ថបទ​សរសេរ​ចេញ​ ប៉ុន្តែ​ពាក្យ​ថា​ នយោបាយ​​ តាក់​តែង​ជា​អត្ថបទ​នយោបាយ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​វិស័យ​ណា​មួយ​ឲ្យ​មាន​លក្ខណៈ​ វិទ្យាសាស្រ្ត​ ឲ្យ​មាន​កម្រិត​វិទ្យាសាស្រ្ត​ គុណភាព​វិទ្យាសាស្រ្ត​នយោបាយ​ខ្ញុំ​ជឿថា ទៅ​អត់​រួច​ទេ​។​ ដល់​អញ្ចឹង​ទៅ​ពួក​គាត់​ដឹង​​​ថា គាត់​ទៅ​អត់​រួច​ អញ្ចឹង​គាត់​មើល​ឃើញថា មាន​តែ​ការ​បន្លឺ​សំលេង​បន្តុះ​បង្អាប់​ វាយ​តម្លៃ​មួល​បង្កាច់​ ចោទប្រកាន់​ ហើយ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​របស់​អាក្រក់​ ហើយ​ខ្លួន​ឯង​​របស់​ល្អ​ដណ្តើម​យក​ ត្រង់​ហ្នឹង​យើង​មើល​ទាំង​គណបក្ស សម រង្ស៊ី ទាំ​ង​បន​នយោបាយ​ កឹម សុខា ដណ្តើម​គ្នា​យក​របស់​ល្អ​ ហើយ​របស់​អាក្រក់​គេ​នាំ​គ្នា​គ្រវែង​ទៅ​ដាក់​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា យូរៗ​ទៅ​ពួក​គាត់​ហ្នឹង​ចេះ​តែ​ធ្វើ​នយោបាយ​សរសៃរ​ប្រសាទ​ និង​នយោបាយ​អាវ៉ាសែ។​ ខ្ញុំ​លើក​ឧទាហរណ៍​ដូច​រឿង​ប្រៀប​ធៀប​ កម្ពុជា​ទៅ​លីបី រឿង​នេះ​ខុស​គ្នា​ឆ្ងាយ​ណាស់​ លីបី​ ពុំ​ដែល​ស្គាល់​ពាក្យ​ថា អ្វី​ទៅ​ហៅថា បោះ​ឆ្នោត​ទេ កុំ​និយា​យ​ថា ប្រជាពលរដ្ឋ​បាន​ទៅ​ប៉ះ​​ពាក្យ​ថា​បោះ​ឆ្នោត​ គ្នា​មិន​ដែល​ឮ​សំលេង​ស្អីគេ​បោះ​ឆ្នោត​ផង​ ហើយ​អំណាច​ដែល​បាន​ប្រជាពលរដ្ឋលីបី គ្នា​ពុំ​ដែល​មាន​ជោគវាសនា ថា​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ការ​សម្តែង​នូវ​ឆន្ទៈ​នយោបាយ​ចំពោះ​ការ​ផ្តល់​ និត្យានុកូល​ភាព​​ ឬ ការ​ផ្តល់​សេចក្តី​​ទុក​ចិត្ត​ទៅ​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ ដែល​មាន​អាណត្តិ​គ្រប់​គ្រង​ប្រទេស​ទេ​ អត់​ទេ​ អញ្ចឹង​គ្នា​មាន​តែ​ពាក្យ​មួយ​ សង្ឃឹម​អំពី​មេ​ដឹក​នាំ​លីបី ផ្តាច់​ការ​​ឲ្យ​បាន​នូវ​ចំណុច​ណា​សម្រាប់​ដែល​ខ្លួន​ទាម​ទារ​ចង់​បាន​នោះ​ មិនមាន​​ទេ​ គឺ​គ្រាន់​តែ​ថា ជា​ជោគវាសនា​ល្អ​បើ​សិន​ជា​មេ​ដឹក​នាំ​លីបី​ ផ្តល់​នូវ​ភាព​អាធ្យាស្រ័យ​ និង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ដល់​ប្រទេស​ខ្លួន​​ ប៉ុន្តែ​ឲ្យ​ខ្លួន​ចូលរួម​សម្រេច​ និង​ផ្តល់​និត្យានុកូល​ភាព​នៃ​អំណាច​អត់​មាន​ទេ។​​ អញ្ចឹង​ពួក​គាត់​អត់​យល់​ ពីព្រោះ​​ខ្ញុំ​ជឿថា ភាគច្រើ​ន​ដែល​ខ្ញុំតាម​មើល​សមាសភាព​នៃ​ជួរ​អ្នក​ដឹក​នាំ​គណបក្ស​ សិទ្ធិមនុស្ស​ ក៏​ដូច​ជា​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី អត់​មាន​អ្នក​ណា​មួយ​យល់​អំពី​វិទ្យាសាស្រ្ត​នយោបាយ​ អត់​មាន​អ្នកណា​​យល់អំពី​ សង្គម​វិទ្យា​ អត់​មាន​អ្នកណា​​​យល់​អំពី​នយោបាយ​ទៅ​លើ​វិស័យ​ផ្សេង​ៗ​ទេ​ ដោយ​សារ​ខ្លួន​គ្មាន​សមត្ថភាព​ ហើយ​ចេះ​ត្រឹម​តែ​ប្រើ​ពាក្យ​ប្រជាធិបតេយ្យៗ​ ។​មាន​ពេល​ខ្លះ​ប្រជាធិបតេយ្យ​របស់​គាត់​វា​ទៅជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​កន្លះក្អម​ ទៀត គាត់​ចេះ​ប្រៀបធៀប​​ហើយ​តាំង​ខ្លួន​​ជា​អ្នក​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ដល់​តាំង​ខ្លួន​ជា​អ្នក​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ឥឡូវ​ពាក្យ​ដែល​អ្នក​ប្រជាធិបតេយ្យប្រើ​​វា​សាប​ទៅ​ទៀត​ គ្មាន​នរណា​គេ​ទទួល​ស្គាល់​ អញ្ចឹង​រក​វិធី​ទៅ​លាប​ពណ៌។ ឃើញ​បណ្តា​ប្រទេស​នៅ​ប្រភព​អារ៉ាប់​គេ​មាន​ការ​ក្រោក​ឡើង​បះបោរ​ប្រឆាំង​ទៅ​ នឹង​ការ​ដឹក​នាំ​ផ្តាច់​ការ​នៃ​ប្រទេ​ស​នីមួយៗ​​គេអរ ឲ្យ​តែ​មាន​ទិដ្ឋភាព​ខាង​ក្រៅ​ គេយក​ទិដ្ឋភាព​ខាង​ក្រៅ​មក​ប្រដូច​ថា កម្ពុជា​អញ្ចឹង​ដែរ​ ប៉ុន្តែ​គេ​ភ្លេច​គិត​ថា​​ ៥ឆ្នាំ​ យើង​ផ្លាស់​ប្តូរ​ម្តង​។​ ខ្ញុំ​ប្រើ​ពាក្យ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ហ្នឹង​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​យល់​ ការ​ពិត​ទាំង​លោក កឹម សុខា ទាំង​បន​នយោបាយ​លោក កឹម សុខា ទាំង​លោក​ សម រង្ស៊ី និង​ក្រុម​របស់​លោក សមរង្ស៊ី គេយល់​ពាក្យ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ខុស​ ផ្លាស់​ប្តូរ​នៅ​ក្នុង​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ មិន​មែន​មែន​ន័យ​ថា ផ្លាស់​ប្តូរ​មនុស្ស​ទេ​ គឺ​ជា​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ពី​មួយ​នីតិកាល​ ទៅ​មួយ​នីតិកាល​ ចំពោះ​នយោបាយ​អ​ភិវឌ្ឍន៍​ប្រទេស​ បាន​ន័យ​ថា ការ​បោះ​ជំហ៊ាន​ទៅ​មុខ ​មិន​ឲ្យ​នៅ​ដដែល​ ប៉ុន្តែ​គេ​យល់​ថា ផ្លាស់​ប្តូរ​ហ្នឹង​តាម​រយៈ​បោះ​ឆ្នោត​ ផ្លាស់​ប្តូរ​បុគ្គល​ អញ្ចឹង​នៅ​ពេល​ដែល​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​ប្រទេស​ត្រូវ​បាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​បោះ​ឆ្នោត​ បន្ត​ឲ្យ​ដឹក​​នាំ​​ប្រទេស​ គេចាត់​ទុក​ថា អត់​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ គេ​អត់​បាន​យក​ទៅ​គិត​ថា តើ​នយោបាយ​ដឹក​នាំ​ប្រទេស​ពី​នីតិកាល​មួយ​ទៅ​នីតិកាល​មួយ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ ប្តូរ​ឬ​អត់​​ ហើយ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រទេស​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ឬ​អត់ ។ គ្រាន់​តែ​គិត​ថា​ប៉ុណ្ណេះ ពីនីតិកាល​មុន​គឺ​រដ្ឋាភិបាល​មាន​នយោបាយ​ចតុកោណ​ ដំណាក់​​កាល​ទី១ ។ កម្មវិធី​នយោបាយ​​រដ្ឋាភិបាល​បច្ចុប្បន្ន​គឺ​នយោបាយ​ចតុកោណ​ដំណាក់​កាល​ទី២ ហ្នឹង​ហើ​យ​គេ​ហៅ​ថា ផ្លាស់​ប្តូរ​ ពីព្រោះ​សង្គម​ជាតិ​វិវត្តន៍​​ បើ​សង្គម​ជាតិ​វិវត្តន៍​​ នយោបាយ​ដឹក​នាំ​ប្រទេស​ត្រូវ​តែ​វិវត្តន៍​​ទៅ​តាម​ភាព​ជាក់​ស្តែង​ដែរ​។ ឯគណបក្ស​សម រង្ស៊ី គេ​អត់​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរទេ​​       ខ្ញុំ​អត់​ចង់​និយាយ​​ថា ផ្លាស់​មនុស្ស​ទេ គឺ​ផ្លាស់​ប្តូរ​គំនិត​ ​និង​ផ្លាស់​ប្តូរ​​ពាក្យ​​សំដី។​ កាល​ពី​ ១៩៩០ ជាង​ គេ​ជេរ​របៀប​ម៉េច​ មក​ដល់​ ២០១១ ក៏​គេ​ជេរ​រៀប​ហ្នឹង។​ ឯលោក​ កឹម សុខា ធ្លាប់​ជេរ​របៀប​ម៉េច​កាល​ធ្វើ​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា គ្រាន់​តែ​ឥឡូវ​​ដូរ​សំបក​មជ្ឈមណ្ឌល​មក​ជា​សំបក​គណបក្ស ជេរ​រៀប​ម៉េច​គឺ​ជេរ​រៀប​ហ្នឹង​ជាដដែល​។ ដូច្នេះ​ពាក្យ​ថា ផ្លាស់​ប្តូរ​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន​នៅ​ឯណា ពាក្យ​ផ្លាស់​ប្តូរ​មិន​មែន​ដូរ​មនុស្ស​ទេ​ គឺ​ដូរ​នូវ​គំនិត​ឲ្យ​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ ពី​អត់​មាន ​ទៅ​​មាន ។​ ​អញ្ចឹង​នៅពេល​ដែល​​គេ​​ឃើញ​រូប​ភាព​ផ្លាស់​ប្តូរ​បុគ្គល​នៅ​ប្រទេស​អារ៉ាប់ ​ គេ​ថា កម្ពុជា​ក៏​គួ​តែ​ធ្វើ​អញ្ចឹង​ ដោយ​សារ​គេ​អស់​សង្ឃឹម​ ដោយ​សាររដ្ឋាភិបាល​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​​មាន​កម្មវិធីនយោបាយ ហើយ​កម្ម​វិធី​នយោបាយ​ ហើយ​កម្ម​វិធី​នយោបាយ​នេះ​បាន​បំលែង​ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ការ​អនុវត្ត​​ជាក់​ ស្តែង​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រទេស​ជាតិ​ ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទទួល​យក​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ ហើយ​ពាក្យ​ថា ទទួល​យក​នេះ​មិន​​ទទួល​យក​ត្រឹម​តែ​សមិទ្ធផល​រូបវ័ន្ត​ដែល​​យើង​​មើល​ឃើញ​ ស្ពាន​ ថ្នល់​ ទេ​ សូម្បី​ការ​វិវត្តន៍​​ជីវភាព​រស់​នៅ​ និង​ការ​កែ​ទម្រង់​​នានា​គឺ​​មាន​រូប​ភាព​ចេញ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ ដែល​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទទួល​ស្គាល់​ ហើយ​បន្ត​ផ្តល់​នូវ​និត្យានុកូល​​ភាព​តទៅ​ទៀត​។ ខាង​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ប្រជាពលរដ្ឋ​មើល​ឃើញ​ថា ខ្លួន​អត់​មាន​ប្រែប្រួល​អ្វីសោះ ​សូម្បី​តែ​ភាសា​ជេរ​ក៏អត់​ប្រែ​ប្រួល​ដែរ  ជេរ​ចុះ​ជេរ​ឡើង​នៅតែ​ពាក្យ​ អាយ៉ង កញ្ចាស់ ពុក​រលួយ​ ។ល។ ដដែល​ហ្នឹង។ ​តែ​ដល់​បែក​បាក់​​ ពួក​គាត់​ហ្នឹង​ គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី បែក​បាក់​ជា​ប្រពៃណី ខ្លួនអួត​ថា​​ប្រជាធិបតេយ្យ​ស្អី​ បើ​គ្រាន់​តែ​រៀប​ចំគណបក្ស​មួយ​ឲ្យ​មាន​ប្រជាធិ​បតេយ្យ​ផ្ទៃ​ក្នុង​បក្ស​ រៀប​មិន​បាន​ផង​ ហើយ​ទៅ​រៀប​ប្រទេស​មួយ​ទាំង​មូលយ៉ាង​ម៉េច ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ខុស​គ្នា។ លោក​ កឹម សុខា​ ក៏​អញ្ចឹង​ដែរ​អួត​ថា ខ្លួន​ឯង​ប្រជាធិបតេយ្យ​ អស្ចារ្យ​ជាងគេ ប្រជាធិបតេយ្យពិត ប្រជាធិបតេយ្យ​​រឡិករឡក់​​ម៉េចមិនដឹង​ទេ តែ​អស្ចារ្យណាស់ គ្រាន់​តែ​បោះ​ឆ្នោត​ ២០០៨ ហើយ​ភ្លាម​រត់​រប៉ាត់​រប៉ាយ​អស់​មួយ​ជួរ​ដឹក​នាំ​ក្បាល​ម៉ាស៊ីន នៅ​សល់​តែ​ កឹម សុខា តែ​ឯង​ ដល់​ឥឡូវ​ប្រមូល​បាន​ជួយ​ដឹក​នាំ​មក​ពី​ណា ផ្តុំ​​បាន​១ក្រុម​ថ្មីហ្នឹង​​​ផ្លាស់​ប្តូរ​ដោយ​សារ​គ្មាន​ភាព​បរិសុទ្ធ​ ហ្នឹង​ឯង។​​ គ្មាន​​ប្រជាធិបតេយ្យ​ផ្ទៃ​ក្នុង​បក្ស​ ឥឡូវ​គេ​ហែក​ហួរ​គ្នា​ដណ្តើម​គ្នា​តែ​រឿង​រវាង​បក្ស​ប្រឆាំង​នឹង​បក្ស​ ប្រឆាំង​ហ្នឹង​ទេ​។​ ​ប៉ុន្តែ​លទ្ធផល​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ទាំង​ពីរ​ហ្នឹង ​ដឹង​ថា បើ​មិន​ចោទ​ប្រកាន់​រដ្ឋាភិបាល​ទេ​គេ​ពិបាក​នឹង​ទប់​សំលេង​គាំទ្រ​របស់​ គណបក្ស​ប្រឆាំង​ណាស់​​ ពីព្រោះ​តាម​ការ​ស្ទង់​មតិ​របស់​យើង​ធ្វើ​ជា​សម្ងាត់​ជា​មួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ តាម​រយៈ​​​ការ​ប្រាស័យ​ទាក់ទង​ ដែល​មាន​ការ​ទុក​ចិត្ត​ យើង​ឃើញ​ថា គណបក្ស​លោក កឹម សុខា ដឹង​តែ​អស់កៅអី​ហើយ ហើយគណបក្ស​លោក សម រង្ស៊ី បើ​សិន​ជា​បោះ​ឆ្នោត​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​​ គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី នៅ​ត្រឹម​ ១២ ទៅ ១៥ កៅអី ដោយ​យើង​មើល​ឃើញ​ថា ខេត្ត​ណា​ដែល​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី បាន​ ១ កៅអី គឺ​អត់​បាន​សោះ​ ខេត្ត​ណា​ដែល​គណបក្ស សម រង្ស៊ី មាន​២ កៅអី អាច​ធ្លាក់​មក​ត្រឹម​ ១ កៅអីទេ ឯនៅ​ច្រើន​ជាង​គេ​មាន​នៅ​ខេត្ត​កំពង់​ចាម​​អាចមាន​សល់​ប្រហែល​ជា​ ៣ ទៅ​ ៤ បើ​ភ្នំ​ពេញ​ធានាត្រឹ​ម​មួយកៅអី​ ឬ​ ១ កន្លះ​អស់ហើយ អាច​បា​ន​២ ប៉ុន្តែ​ប្រទាញ​ដូច​ស្ករ​តាំង​ម៉ែ​អញ្ចឹង ។

លោក សត្យា រក្ស​
សំនួរ៖ ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​គណ​បក្ស សម រង្ស៊ី​ ដែល​បាន​ចោទ​ប្រកាន់ និង​ធ្វើការ​ប្រៀប​ធៀប​ ប្រមុខ​រាជ​រដ្ឋា​ភិបាល ទៅ​នឹង​មេដឹក​នាំ​ហ្គាដាហ្វី សម្តេច​អគ្គ​មហា​សេនា​បតី​ លោកបាន​មាន​ប្រតិកម្ម​ពន្យល់​ទៅ​ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ អំពី​ចរិត​របស់​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ដែល​បាន​អះអាង​ និង​ប្រៀប​ធៀប​បែប​នេះ​ គឺ​លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រសិន​បើ​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ ប្រៀប​ធៀប​លោក ទៅ​នឹង​ហ្គាដាហ្វី​ គឺ​មាន​ន័យ​ថា គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ចង់​បង្កើត​សង្គ្រាម​នៅកម្ពុជា​សារ​ជាថ្មី​។​ ការ​លើក​ឡើង​របស់​សម្តេច​អគ្គ​មហា​សេនា​បតីនេះ​ តើ​លោក​បណ្ឌិត​យល់​ឃើញ​យ៉ាង​ម៉េច​ដែរ​បាទ?​

លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
          ចម្លើយ​៖ ចំណុច​នេះ​សូម​បង​ប្អូន​ប្រជាពល​រដ្ឋ​យល់​ឲ្យច្បាស់​ អំពី​ប្រយោគ​របស់​ប្រមុខ​នៃ​រាជរដ្ឋា​ភិបាល​ ឆ្លើយ​តប​ទៅនឹង​ការចោទ​ប្រកាន់​ ឬការ​វាយ​តម្លៃ​ដ៏ខុស​ឆ្គង​របស់​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង ដោយ​ប្រៀបធៀប​ឥស្សរ​ភាព​របស់​ថ្នាក់​ដឹក​នាំ​កម្ពុជា​ ជា​ពិសេស​ឥស្សរភាព​បុគ្គល​របស់​ប្រមុខ​រាជរដ្ឋាភិបាល​​​​ ទៅនឹង​លោក ហ្គាដាហ្វី​។ ន័យ​នេះគឺមាន វត្ថុបំណង​គ្រប់គ្រាន់​បញ្ជាក់​ថា​គណបក្ស​ប្រឆាំង​​ចង់​ធ្វើបដិវត្តនេះឯង​។​ ពាក្យ​បដិវត្ត​នេះគឺ​លោក សម រង្ស៊ី ជាអ្នកថា​ ដោយ​ប្រកូក​ប្រកាស​ឲ្យ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរយក​គំរូតាម​បដិវត្ត​ផ្កាម្លិះ​នៅ​ អារ៉ាប់​ គឺមានន័យ​ស្មើ​នឹង​ឲ្យ​កម្ពុជា​ក្រោកឈរ​ឡើង​ធ្វើ​បដិវត្ត​ ហើយពាក្យនេះគឺមានន័យស្មើនឹងធ្វើសង្គ្រាម​។ អញ្ចឹង​ដើម្បី​ញុះញង់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ឲ្យ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​​ហ្នឹង​ គាត់ក៏ហ៊ានទាញការប្រៀបធៀប​ឥស្សរភាព​បុគ្គល​នៃថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជាទៅនឹង​ ជនផ្តាច់ការ ហ្គាដាហ្វី​ ដោយ​ការលើក​នេះ​គ្មានសំអាងច្បាស់លាស់​។​ ត្រង់នេះហើយ​ដែលជា​ការប្រឆាំង​ទៅនឹង​ឧត្តម​គតិ​របស់ម្ចាស់ឆ្នោត​ គឺប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ​នេះ​ឯង​។​ ដូច្នេះ​គំនិត​របស់គណបក្សប្រឆាំង គឺគេចង់ផ្តួលរំលំ​​​រដ្ឋាភិបាលតាមបែបបដិវត្ត​ ដែលជា​មធ្យោបាយ​ហឹង្សា​​ គឺ​ជាការធ្វើសង្គ្រាមនេះ​ហើយ​​​ ពីព្រោះ​បដិវត្ត​ផ្តួលរំលំ​គឺជានយោបាយហឹង្សា​។​ ដូច្នេះការឆ្លើយតបរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល​ ទៅនឹង​ចរិត​ហឹង្សា ចរិត​ធ្វើសង្គ្រាម​របស់គណបក្សប្រឆាំង ជាពិសេស គឺលោក សម រង្ស៊ី​ គឺជា​ការឆ្លើយតប​មួយដែល​មាន​ភាព​ណែងណង​ មិនមែនជាការឆ្លើយតបចង់ឲ្យមានសង្គ្រាម​នោះទេ​ ជា​ការឆ្លើយតប​មួយ​ដើម្បី​ប្រាប់​ទៅ​ប្រជាជាតិ​ខ្មែរ​​ ថាគណបក្សប្រឆាំងចង់ធ្វើសង្គ្រាម​ គឺមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និង​មិនមែន​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ ហើយ​ក៏មិន​មែន​ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលចង់ធ្វើសង្គ្រាមទេ​។ ដូច្នេះ​ដើម្បី​ពន្យល់​​ឲ្យ​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​ស្គាល់​នូវតម្លៃសន្តិភាព​​​ គឺប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវបង្ហាញថា​កម្ពុជា​គឺមិនអាច​មាន​សង្គ្រាម​ទៅ​រួច​ ទេ​​។ ន័យដែល​ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលថា ទោះបីជាប្រគល់អាវុធមួយឃ្លាំង​ឲ្យគណបក្សប្រឆាំងធ្វើសង្គ្រាម ក៏​គ្មាន​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ណាម្នាក់ទៅធ្វើសង្គ្រាម​ជាមួយគណបក្សប្រឆាំងដែរ​ គឺមានតែ​អស់​លោក​​មេបក្ស​ប្រឆាំង​នោះ​ទេ​ដែលធ្វើ​ ហើយអ្នកទាំងអស់នោះមិនមែនជាអ្នកទៅកាន់អាវុធធ្វើសង្គ្រាមទេ​ មានតែ​ញុះ​ញង់​​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ឲ្យធ្វើសង្គ្រាម​ទៅវិញទេ​ ។​ ហើយបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋក៏មិនទៅកាន់អាវុធឲ្យមេបក្ស​ប្រឆាំង​ដែរ​​ ទោះ​បីជា​មេបក្ស​ប្រឆាំង​ទាំងនោះ​មាន​អាវុធក៏ដោយ​ គឺប្រជាពលរដ្ឋ​មិនទៅ​កាន់អាវុធ​ដើម្បី​បម្រើ​មហិឆ្ឆតា​​របស់​មេបក្ស​ប្រឆាំង ​នោះទេ​។​

លោកសត្យា រក្ស
សំណួរ៖ តាមទស្សនៈរបស់ កឹម សុខា មេបក្សសិទ្ធិមនុស្ស​ បានអះអាងថា​ របបប្រល័យ​ពូជសាសន៍​​ខ្មែរក្រហម គឺជា​របបមួយដែល​មានសន្តិភាព​ ហើយមិនដែលឮស្នូរកាំភ្លើងផ្ទុះមួយគ្រាប់ទេ​ ប៉ុន្តែ​ហេតុអ្វីបានជារបបខ្មែរក្រហមនេះ​មិនរីកចម្រើន មិនជឿនលឿន មិនមានការអភិវឌ្ឍ​?​ ។​ ត្រង់ចំណុច​​នេះ​លោកបណ្ឌិត​ អាចពន្យល់បានទេនូវ​ការយល់ដឹង ឬក៏ទស្សនៈរបស់ កឹម សុខា​ អំពី​ប្រយោជន៍​នៃ​សន្តិភាព​​?

លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ​៖ ​ខ្ញុំចង់បញ្ជាក់អំពីទស្សនៈរបស់ លោក កឹម សុខា​ ថា កាលណា​ក្រុមមួយ​​ ឬ​គណបក្ស​មួយ ឬបន​នយោ​បាយ​មួយ​ដូចលោក កឹម សុខានេះ នៅពេលដែលមេបក្ស​ខួរក្បាលអន់របៀបលោក កឹម សុខា នេះ​មិនយល់អំពីសន្តិភាព​ គឺវានាំឲ្យបននយោបាយរបស់ខ្លួន​ក្លាយទៅជា​ល្ងង់ជាងលោក កឹម សុខា​ ឬ​ក៏នយោបាយ​ខួរក្បាលអន់​របស់មេបក្ស​នោះ​វាជះ​ឥទ្ធិពល​ទៅ​ដល់​​ក្រុមគណបក្ស​ របស់​ខ្លួន​។​​ នយោបាយ​របស់លោក កឹម សុខា​ គឺជានយោបាយសរសៃប្រសាទ​​ ដោយសារលោក កឹម សុខា មាន​ចរិត ច្រណែនឈ្នានីសចំពោះសមិទ្ធផល​ដ៏មហាសាលដែលកម្ពុជា​ និង​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ដែល​ទទួល​បាន​ដោយ​​ផ្អែកលើគោលនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ​ របស់​ប្រមុខ​​រាជរដ្ឋាភិបាល​ សម្រេច​បាន​នូវ​សន្តិភាព ដែល​ជា​មូលដ្ឋាន​ និងជាទុន​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍ​​ប្រទេស និងប្រជាធិបតេយ្យ​ភាវូនីយ​កម្ម​​នេះ ។ ដូច្នេះ លោក​កឹម សុខា ទទួល​ផលពី​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ទទួលផលពី​សន្តិភាព ប៉ុន្តែគាត់​ច្រណែន​​ចំពោះ​ស្នាដៃ​ដែល​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​​បាន​សម្រេច​​។​

សម្រាប់ប្រជាជាតិខ្មែរ សន្តិភាពគឺសំខាន់ណាស់ វាសំខាន់ជាងប្រជាធិបតេយ្យ​ទៅទៀត​ ពីព្រោះ​គ្មាន​ប្រទេស​ណា​មួយដែលធ្វើប្រជាធិបតេយ្យដោយគ្មានសន្តិភាពនោះទេ​។ នៅអ៊ឺរុបខាងលិច​ក្តី នៅ​អាមេរិក​ក្តី​ ដែល​មានប្រជា​ធិបតេយ្យ​កម្រិតខ្ពស់ជាងកម្ពុជា​ ប្រសិនបើមានសង្គ្រាម​ គេត្រូវ​ប្រកាស​ប្រទេស​គេថិតនៅ​ក្នុងភាព​មានអាសន្ន​។ ដូច្នេះ​សេរីភាព​​ចំបងៗ ដែលចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ សម្រាប់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​​គេក៏​ត្រូវព្យួរ​សិនដែរ​។ បានន័យថាប្រជាធិបតេយ្យ និងសេរីភាព​ គឺអាស្រ័យ​ទៅ​នឹង​បរិយាកាស​​សន្តិភាពនៃប្រទេស​​ ពីព្រោះវាជាទុនចំបង។​​ ដូច្នេះកឹម សុខា ខ្មាសអៀន​រឿងហ្នឹង​​ គាត់​ក៏កែច្នៃ​កាឡៃ​រឿង​​ ដើម្បី​បន្ទាប​តម្លៃ​សន្តិភាព​ នៅពេលដែល កឹម សុខា កំពុងរស់ជ្រកកោន ទៅប្រៀបប្រដូច​នឹង​របប ប៉ុល ពត​ ថាកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមានសន្តិភាព​ទៅវិញ​។ នេះជាការល្ងង់ខ្លៅរបស់លោក កឹម សុខា​ ។​

នៅសម័យបុរេប្រវត្តិ សង្គ្រាមគឺពុំ​ចាំបាច់មានការផ្ទុះអាវុធទេ​​​​ គឺគេប្រើតែកាំបិត​ និងដាវ ប៉ុណ្ណោះ​ រីឯ​សង្គ្រាមនៅជំនាន់ ប៉ុល ពត ក៏ដូចគ្នាដែរ​ គឺមិនចាំបាច់ប្រើកាំបិត​ ដាវ និងគ្រាប់កាំភ្លើងនោះទេ​ គឺ​ពួក​នោះ​គេប្រើត្បូងចប​ ធាងត្នោត គល់ឫស្សី​ ដើម្បីសម្លាប់មនុស្សតែប៉ុណ្ណោះ​។​ ដូច្នេះសូមបងប្អូន​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​​ពិចារណា តើការនិយាយរបស់លោក កឹម សុខា បែបនេះវា​សក្តិសម​ដែរ​ឬទេ​​​?​

នៅពេលដែលផ្តួលរំលំរបបលន់ណុល គឺរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ​រួច ​សង្គ្រាមមិនទាន់ចប់ទេ​ គឺនៅ​មាន​​សង្គ្រាម​បោស​សម្អាត​ខ្មាំងផ្ទៃក្នុងទៀត​​ ដំណាក់កាល​ទីមួយ​គឺបោសសម្អាត​ទាហ៊ាន​របស់​សាធារណ​រដ្ឋ​​ខ្មែរ​ នេះហើយជាសង្គ្រាម​។ ដល់ក្រោយមកទៀត គឺសង្គ្រាមបោសសម្អាតខ្មាំង​ផ្ទៃក្នុង​ដោយ​តាម​សម្លាប់​​អតីតអ្នក​រដ្ឋការ​​ ទាំងអស់​។​ សង្គ្រាម​បន្តទៀត គឺការជម្លាស​ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្នុងទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ និង​ទីរួម​ខេត្តដ៍ទៃទៀត​។ ដូច្នេះការបោស​សម្អាតខ្មាំង​ផ្ទៃក្នុង​នេះ​បញ្ជាក់​ថាមិនទាន់​មានសន្តិភាព​ ទេ​ នេះជា​សង្គ្រាម​នៃនយោបាយអំណា​ច​។​

ដូច្នេះការលើកឡើងរបស់លោកកឹមសុខានេះ គឺដោយសារ​គាត់​គ្មានស្នាដៃអ្វី អញ្ចឹង​គាត់​ត្រូវ​បន្តុះ​បង្អាប់​ស្នាដៃ​អ្នកដទៃ​។ គាត់ខំតាំងខ្លួនជាអ្នកចេះ​ តែតាមពិតគឺ​ជាមេបក្សខួរក្បាលអន់​ ល្ងង់ខ្លៅ​បំផុតទៅវិញ​ ដោយ​​យក​របបខ្មែរក្រហម​មកប្រៀបធៀប និងលើកតម្លើងរបបខ្មែរក្រហម​ថាជា​របប​មាន​សន្តិភាព​ទៅវិញ​។ ចំណុចនេះ វាអាចថាលោក កឹម សុខា ជាជនដែលនៅស្រឡាញ់​របបខ្មែរក្រហម​ ឬក៏​លោក​កឹម សុខា គាត់ល្ងង់​ ហើយភ្លើសុទ្ធមិនស្គាល់ពាក្យសន្តិភាព​។ បើសិនជាលោក កឹម សុខា គាត់​នៅ​​ស្រឡាញ់​របប​ខ្មែរក្រហម​ យើងអាចមើលឃើញចំណុចខ្លះរបស់គាត់​ គឺនយោបាយ​បញ្ឆេះ​កំហឹង​វណ្ណៈ និងនយោបាយ​បញ្ឆេះ​កំហឹង​ជាតិ​ឲ្យស្អប់​វៀតណាម​។​ ចំណុចមួយទៀត លោក កឹម សុខា កំពុង​តែ​ធ្វើនយោបាយបន្តវេនពី ប៉ុល​ ពត​​ ដោយបង្កើតឲ្យមានការចងកំហឹងវណ្ណៈរវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ​។ នៅជំនាន់ប៉ុល ពត គឺមានចលនាប្រឆាំងនឹងមូលធននិយម​ នាយទុននិយម​ សក្តិភូមិ​ ។ល។​ ហើយពេលនេះលោក កឹម សុខា ក៏កំពុងប្រើនូវនយោបាយបែបនេះទៀតហើយ គឺដូចទាំងពាក្យ​ទៅទៀត​ គ្រាន់តែមិនប្រើពាក្យ​គ្មានអ្នកមាន គ្មានអ្នកក្រ តែ​ពាក្យសមភាព ដែលគេចង់ឲ្យស្មើគ្នា​នោះហើយដែលមានន័យដូចគ្នា​ ដោយ​ឲ្យ​អ្នកក្រខឹងនឹងអ្នកមាន​ គេចោទ​​ប្រកាន់អ្នកមានសុទ្ធតែទុច្ចរិត​ គឺដូចគ្នានឹង ប៉ុល ពត ដូចជា​ពាក្យ​ជិៈជាន់ កេងប្រវ័ញ្ច​។​ល។​ ម្យ៉ាងទៀត​គឺបញ្ឆេះ​កំហឹង​ជាតិនិយម​ជ្រុល​ឲ្យ​ស្អប់នឹងវៀតណាម​ ប៉ុល ពត ក៏​ដូច​គ្នាដែរ​ ដោយចង់បញ្ឆេះឲ្យប្រជាពលរដ្ឋឲ្យ​ទៅយកដី​កម្ពុជា​ក្រោម​ឡើង​វិញ​ ហើយចោទប្រកាន់​រដ្ឋាភិបាលសព្វថ្ងៃ​ពាក់ព័ន្ធរឿងដីកម្ពុជាក្រោម​ ដែល​ប្រមុខ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​យើង​មិនទាន់​ទាំងបាន​កើត​ផង​នោះ​។ គេក៏បានបញ្ឆេះកំហឹងឲ្យប្រជាពលរដ្ឋស្អប់គណបក្សប្រជាជន ថាគណបក្សនេះកើតមកពី ហូជីមិញ​ តាមពិតគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមិនបានលាក់លៀមទេ​អំពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ របស់បក្សខ្លួន​។ ការ​បង្កើត​នូវបក្ស​ឥណ្ឌូចិន​នៅឆ្នាំ១៩៣០ ពេលនោះ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ថិត​នៅ​ក្រោម​អាណានិគមនិយមបារាំង​​​​ គឹ​បក្សឥណ្ឌូចិន​ដែលមាន​កម្ពុជា វៀតណាម ឡាវ បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​។ នៅឆ្នាំ១៩៥១ ពេលដែលជិតទទួលបានឯករាជ្យ​ គឺគណ​បក្ស​ទាំងបី បានបែកគ្នា​ហើយ​ លោកកឹម សុខា ខ្លួន​ឯង​ក៏ធ្លាប់​បាន​ចូលរៀន​​មហាសន្និបាតបក្សលើកទី៤ ដែរមុន​នឹង​បាន​ទៅ​ឆេកូ​​នោះ ហេតុអ្វីក៏ងោះភ្លើ​ និង​បំភ្លៃ​ការពិត​ទៅកើត​។ ត្រង់នេះ​ដែលខ្ញុំចង់​ទាញ​បញ្ជាក់​ប្រាប់ថា​គឺ​ដូច​ខ្មែរ​ក្រហម​​បេះបិទ​៕​​ ​

Popular posts from this blog

ប្រវត្តិរបស់មហាក្សត្រីអង្គមុី ឬអង្គមិញ ដែលយួនលើកបន្តប់ជាមហាក្សត្រីខ្មែរទី៩៧

ព្រះមហាក្សត្រីអង្គមីុ ឬ អង្គមេញ ទ្រង់ជាមហាក្សត្រីខ្មែរទី៩៧ នៃរាជាណាចក្រខ្មែរឧដុង្គ ទ្រង់គឺជាអ្នកមានអំណាចម្នាក់នៅក្នុងចំនោមស្ត្រីបីនាក់នៅសម័យនោះដែរ។ ព្រះនាងត្រូវបានវៀតណាមលើកឲ្យក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រីខ្មែរ នៅក្នុងអំឡុងពេលដែលក្រុងកម្ពជាមានសង្រ្គាមជាមួយសៀម។ ព្រះនាង គឺជាសែលោហិតរាជវង្សនរោត្តម មិនតែប៉ុណ្ណោះទេទ្រង់មានឥសរយស្សជា សម្តេចសិល្បៈករប្រចាំក្រុងកម្ពុជានាសម័យនោះ ព្រះអង្គឡើងគ្រោងរាជចាប់ពីឆ្នាំ (១៨៣៥-១៨៤១) ព្រះអង្គសោយរាជ្យបានរយៈពេល៦ឆ្នាំ។ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបាទឧទ័យរាជា (ព្រះ បាទឧទ័យរាជា ជាទទៅនៅសម័យនោះគេហៅព្រអង្គថាអង្គច័ន្ទ) ទ្រង់ឡើងសោយរាជ្យបន្តពីបិតារបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គអេង។ នៅរាជសម័យបន្ទាប់ពីព្រះមហាក្សត្រីអង្គមុី គឺព្រះបាទហរិរះរាមាឥសារាធិបតី ដែលយើងស្គាល់គ្រប់គ្នាគឺ ព្រះបាទអង្គឌួង ព្រះអង្គប្រសូត្រនៅឆ្នាំ១៧៩៦ ហើយសោយទីវង្គត់ នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៨៦០ ក្នុងព្រះជន ៦៤ព្រះវវស្សា ព្រះអង្គគឺជាក្សត្រមួយអង្គដែលបានសង្រ្គោះកម្ពុជាពីកន្តាប់ដៃសៀមនឹងវៀតណាម។ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៤៧ ដល់ ១៨៦០។  ព្រះមហាក្សត្រីអង្គមីុ សោយទិវង្គត់នៅ ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៧៤ ក្នុងព្រះជន្មាយុ ៥៩ ព្រះវវស្សា ក្ន...

សារ​លិខិត​រំលែក​ទុក្ខ​របស់ ឯកឧត្តម Kim Sung-Hwan រដ្ឋមន្រ្តី​ការ​បរទេស​នៃ​សាធារ​ណ​រដ្ឋកូរ៉េ ជូន សមេ្តច​អគ្គម​ហាសេនា​បតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះ​រាជា​ណាច​ក្រកម្ពុជា

Cambodia and Japan commit to preserve heritage site as oil and gas exploration begins in Preah Vihear

PHNOM PENH, Jan. 30, 2012 – The Japanese Oil, Gas and Metals National Corporation (JOGMEC) agreed with Cambodian Deputy Prime Minister Dr. Sok An in a meeting on Monday that the historic temples of Preah Vihear province must be protected and conserved. H.E. Dr. Sok An, Minister in Charge of the Office of the Council of Ministers, told Akira Suzuki, Executive Director and member of the Board of JOGMEC, that there are more than 200 historic sites in the province, including the Temple of Preah Vihear. Dr. Sok An said that it is very important that such cultural heritage be cared for so as to attract more tourists to the area. Already there are 2,000 tourists per day visiting Preah Vihear province. The province is also rich in mineral resources and fertile land for agriculture, he said. The area is also a home of an endangered bird that is attractive to tourists. “If we can discover oil and gas, that is a very good asset for Preah Vihear province and for Cambodia as a w...

រាយនាមព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងរាជសម័យនៃការគ្រប់គ្រងប្រទេស

ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ មិនមែនជារឿងងាយទេ ដោយសារតែគ្មានឯកសារច្បាស់លាស់បន្សល់ទុក​ឱ្យស្រាវជ្រាវ។ ដូច្នេះយើងត្រូវតែកកាយរើមួយម្តងមួយផ្នែកៗ មករៀបចំផ្គុំគ្នាដើម្បីឱ្យបានឃើញការពិតពីមួយសម័យកាលទៅមួយសម័យទៀត។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងព្រះនាមរបស់ទ្រង់នីមួយៗ៖ * សម័យនគរភ្នំ (ហ្វូណន សវទី១ ៥៥០ គស) 1. ព្រះនាងសោមាហៅលីវយី (ដើមសតវត្សទី១) 2. កៅណ្ឌិន្យ(៦៨) 3. មិនស្គាល់ព្រះនាម (សតវត្សទី២) 4. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅ បាន់ ហួង (សតវត្សទី២) 5. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅ ហ្វាន់ហ្វាន់(ដើមសតវត្សទី៣) 6. ស្រីម៉ារ៉ា ចិនហៅ ចេម៉ាន់(២០៥- ២២៥) 7. មិនស្គាល់ព្រះនាមចិនហៅ Fan chin sheng(២២៥) 8. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅហ្វាន់ចាន់(២២៥ -២៤០) 9. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅហ្វាន់សីុយន់(២៤០- ២៨៧) 10. មិនស្គាល់ព្រះនាម(សតវត្សទី៣ ) 11. មិនស្គាល់ព្រះនាមចិនហៅតៀនជូ ចាន់តាន(សតវត្សទី៤) 12. មិនស្គាល់ព្រះនាម(សតវត្សទី៤ ) 13. កៅណ្ឌិន្យទី២ចិនហៅចាវចិនជូ( ? ៤៣៤) 14. ស្រី =ន្រ្ទវរ្ម័ន(៤៣៤- ៤៣៥) 15. មិនស្គាល់ព្រះនាម មិនស្គាល់រជ្ជកាល 16. មិនស្គាល់ព្រះនាម មិនស្គាល់រជ្ជកាល 17. កៅណ្ឌិន្យ...

Cambodia and Malaysia look to further cooperation in agriculture, tourism and education sectors

PHNOM PENH, February 20, 2014  – Cambodian Deputy Prime Minister Sok An and Malaysian Deputy Prime Minister shared views on Thursday that both countries can tap mutual benefits and complement each other. Malaysian Deputy Prime Minister and Minister of Education Tan Sri Muhyiddin informed H.E. Sok An that, “Malaysia is good at rubber plantations, palm oil, and technology and the key is how best to work with Cambodia.” He said that Malaysian companies are interested in investing in processing rubber resin and can make good furniture from old rubber trees in Cambodia. Malaysian state run companies can also explore energy, generation, hydro-power plants and infrastructures such as roads in Cambodia. “We need feasibility studies first before the next steps can be taken. We can provide resources under the plan of privatization,” H.E. Tan Sri Muhyiddin said in the meeting. In response, H.E. Dr. Sok An, also Minister in charge of the Office of the Council of Minist...