Skip to main content

សម្ភាសន៍​​លោក​​បណ្ឌិត ឈឹម​ ផលវរុណ​ ស្តីពី​ នយោ​បាយ​​សន្យា របស់​​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ គឺជា​ដំណើរ​​ឆ្ពោះ​​ទៅ​រក​ទី​បញ្ចប់​នៃ​ជីវិត​​នយោបាយ​​របស់​ខ្លួន​​


ថ្ងៃទី២៥ ខែមិនាឆ្នាំ២០១៣
លោក​ សត្យា រក្ស​
សំណួរ​​៖​ គណបក្ស​​ប្រឆាំង​នៅ​​កម្ពុជា​​បន្ទាប់ពី​បង្កើត​នូវចលនា​សំបក​ប្រជា​ ធិបតេយ្យ​របស់​គេ​មក​ យើងឃើញថា ពួកគាត់បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​គ្នា រិះរកគ្រប់​វិធីដើម្បី​បោកបញ្ឆោត​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​។​ ​ជាងនេះទៅទៀត យើងឃើញថា ពួក​គាត់ហាក់បីដូច​ជា​កំពុង​តែ​ខ្លាច​នូវ​ស្រមោល​ខ្លួន​ឯង​ ជា​ពិសេស​ គឺ​ស្រមោល​នៃ​ការ​សន្យា​​ហ្នឹង​តែម្ដង។
 
​តើការសន្យារបស់គណបក្សប្រឆាំង តាំងពីនយោបាយ​ផ្ដល់​លុយ​ ផ្ដល់កាក់​ឲ្យ​សិស្ស​និស្សិត​ក្នុង​ការរៀន​ នយោបាយផ្កាស្នោ ផ្កាស្ដៅ របស់ កឹម សុខា បូក​ជាមួយនឹង​សម្រែកក្ដែងៗ របស់​លោក សម រង្ស៊ី ពីក្រៅប្រទេសនោះ ​​ជារឿងរ៉ាវមួយដែលអាចថា ធ្វើ​ឲ្យ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​​​ អាច​​នឹងបន្ដ​ជីវិត​នយោបាយ​​បាន​​តទៅ​ទៀត​ទេ?​
 
លោក​បណ្ឌិត​ ឈឹម ផល​វរុណ​
ចម្លើយ​​៖ បញ្ហានយោបាយ ឬក៏ជីវិតនយោបាយរបស់​គណបក្សមួយ ក្នុង​សង្គម​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​​វា​ត្រូវ​ការ​ ការជឿទុកចិត្ត និង​ការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋ។ អញ្ចឹងហើយ នៅ​ក្នុង​របប​នយោបាយ​​ប្រជា​ធិប​តេយ្យ​ សេរីពហុបក្ស ថ្វីត្បិតតែ នៅលើទីលានពហុនិយមនេះ គេមាន​គណបក្ស​​ច្រើន​ ប៉ុន្ដែ នៅ​ប្រទេសណា ក៏ដូចប្រទេសណាដែរ។ គណបក្ស​មាន​លទ្ធភាព​មាន​ច្រើន​ ប៉ុន្ដែការពិតគណបក្ស​ដែលអាចឈរលើទីតាំងប្រកួតប្រជែង មាន​តែ​គណបក្ស​ដែល​មាន​គោល​នយោបាយ​ច្បាស់​លាស់ កម្មវិធីនយោបាយច្បាស់លាស់ ហើយ​និងមាន​សមត្ថភាព​ធ្វើ​នយោបាយ​ ដើម្បីធ្វើយ៉ាង​ណាឲ្យប្រជាពលរដ្ឋ​មានជំនឿទុកចិត្ត និង​គាំទ្រ។​បើ​គណបក្ស​ណា​ ដែល​បាត់បង់​ការ​គាំទ្រ​ពី​ប្រជា​ពលរដ្ឋ គណបក្សនោះ ក៏បាត់អាទិភាព​នយោបាយ​នៅលើ​ទីលាន​ពហុបក្ស​ដែរ​។​
ងាកមកកម្ពុជា យើងមើលជាមួយនឹងការគាំទ្រកាន់តែច្រើនឡើង របស់​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ចំពោះ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ពេលនោះ គណបក្សដទៃដែលជាដៃគូប្រកួត ហាក់​ដូចជា​បញ្ចេញ​សម្រែក​អស់​សង្ឃឹម តាមរយៈជា​សម្រែកស្លឈាមហ្នឹង វាជាការបង្ហាញថា គណបក្ស​ហ្នឹង​​ទទួល​ស្គាល់​ភាព​ទាល់​ច្រកហើយ។ បើសិនជាគណបក្សប្រឆាំង ដែលខ្ញុំចង់និយាយឲ្យ​ចំ គណបក្ស​សម រង្ស៊ី ក្ដី គណបក្ស កឹម សុខា ក្ដី ពិតជាទទួលស្គាល់​អំពីអំណាច​ប្រជាពលរដ្ឋ ពី​ការ​​ចូលរួម​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ គណបក្ស​នោះ​ត្រូវធ្វើ​នយោបាយ​យ៉ាងណា ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​​មើល​​ឃើញថា​ នយោបាយរបស់​ខ្លួនជា​នយោបាយ​ដែលឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ទៅ​នឹង​ស្ថានភាព​ពិត​ និង​​ការ​រីក​​ចម្រើន​ពិតជាក់ស្ដែង​របស់​ប្រទេស។ មិន​អាចធ្វើនយោបាយតាម​រយៈ​បញ្ឆេះ​កំហឹង​​ ឬក៏​បិទ​បាំង​នូវ​សមិទ្ធផលពិតរបស់​​ប្រទេស​ទេ។​ ដូចជា កឹម សុខា ក្ដី សម រង្ស៊ី ក្ដី ហើយ​សមគំនិតជាមួយ​​មេ​អង្គការ​ NGO សិទ្ធិមនុស្សមួយចំនួនទៀតក្ដី គេមិនដែលឲ្យតម្លៃថា កម្ពុជា​ដើរ​ដល់​​កម្រិត​​ហ្នឹ​ង​​ទេ។ គេ​បន្តុះ​បង្អាប់ថា កម្ពុជាហ្នឹង ២០ ឆ្នាំជាងហ្នឹង ហាក់ដូចជានៅទ្រឹង​ ឬ​ក៏​ធា្លក់​ចូលអន្លង់​​អវច្ចីយ៍​ទៅទៀតនោះ។​  ត្រង់ហ្នឹង គេប្រើពាក្យថា ប្រជា​ធិបតេយ្យ​ដើរ​ថយ​ក្រោយ​ ក្នុង​ពេល​ដែល​គេ​មិនដែលទទួលស្គាល់ថា កម្ពុជាមានប្រជាធិបតេយ្យទាល់តែសោះ។ ប៉ុន្ដែ​បើយើង​គិតទៅមើល​ តើ​ប្រជាពលរដ្ឋយល់ឃើញដូចពួកគាត់ឬ​អត់?​ ត្រង់ហ្នឹងហើយ គណបក្ស​នយោបាយ​ត្រូ​វមើល​​ឆន្ទៈ​​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ឲ្យច្បាស់។ បើនៅប្រទេសជឿនលឿន គេ​ធ្វើ​ការ​ស្ទង់​មតិ​រៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋអាចបង្ហាញឆន្ទៈ
 
 របស់ខ្លួនច្បាស់ដល់​គណបក្ស​នយោបាយ​។ ប៉ុន្ដែ នៅ​កម្ពុជានេះ អស់លោកគណបក្សនយោបាយ គាត់ច្រើន​តែ ម៉ាត់​ណា​ក៏​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ ​ប៉ុន្ដែអ្វី​ដែល​គាត់និយាយ​​នេះ គ្មាន​ឆន្ទៈ​​ប្រជាពល​រដ្ឋ​ទេ​។
 
បើសិនជាថា នៅកម្ពុជាយើង មិនទាន់មានលទ្ធភាពទូលំទូលាយក្នុងការស្ទង់មតិ ព្រោះ​​ការ​ស្ទង់​មតិត្រូវការចំណាយលុយច្រើន ប៉ុន្ដែក៏គេគួរតែយកលទ្ធផលបោះឆ្នោតធ្វើ​ជា​មូលដ្ឋាន​ ​ជា​ការវិភាគ ក៏ជាឱកាសមួយសម្រាប់ឲ្យគណបក្ស​ប្រឆាំង​មានការ​កែលម្អរ​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន​ដែរ ​។ ប៉ុន្ដែយើងពិចារណាមើល តាំងពីយើងបោះឆ្នោតរហូតដល់ឥឡូវ គណបក្ស​​ប្រឆាំងមិន​ដែល​ទទួល​ស្គាល់ការ​បោះឆ្នោត​ម្ដងណាទេ។ គាត់មិនដែលទទួលស្គាល់​ឆន្ទៈរាស្ដ្រ​ម្ដងណាបន្ដិច​ផង​ហ្នឹង គាត់ចាញ់ឆ្នោតគាត់មិនមែនថា ប្រជាពលរដ្ឋអត់ពេញចិត្តទេ គាត់​ថា​គណបក្ស​ប្រជាជន​​បន្លំ​ គាត់ថា គ.ជ.ប លួច​សន្លឹក​ឆ្នោតអីអញ្ចេះទៅ។ ប៉ុន្ដែ​គាត់​យួរ​កាបូប​ទៅ​សហភាព​អឺរ៉ុប​ទៅប្ដឹង​​សហភាព​អឺរ៉ុប​ វាអត់ភស្ដុតាង​អ្វីដើម្បី​ដាក់​បន្ទុក​ឲ្យ​អន្ដរជាតិ គេ​​បដិសេធ​ការបោះឆ្នោត វាអត់មាន​ហើយគាត់ញុះញង់​ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែល​ងប់ងល់​គាំទ្រ​គណបក្ស​​គាត់​ ឲ្យប្រើពាក្យដូចគាត់​ថា គ.ជ.ប ហ្នឹង លួចសន្លឹកឆ្នោត​ទៅ​គណបក្ស​ប្រជាជន​ វា​ទៅ​ជា​អញ្ចឹង។ ដល់​អញ្ចឹងទៅប្រជាពល​រដ្ឋគេកាន់តែខឹងហើយ សូម្បី​តែ​អ្នក​គាំទ្រ​គណបក្ស​​ សម រង្ស៊ី ក្ដី​ គណបក្សសិទ្ធិមនុស្សក្ដី នៅ​ពេល​ដែលគេចុះអង្គេតការបោះឆ្នោត គេ​ឃើញ​ថា​ មេបក្សគេភូតហើយ គឺគេទទួលស្គាល់ថា គណបក្ស​សម រង្ស៊ី របស់គេហ្នឹង គណបក្ស​ កឹម​ សុខា របស់គេហ្នឹង គឺចុះខ្សោយមែន។ តែ​ដល់​មេប​ក្ស​និយាយ​បញ្ច្រាស​ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​យល់​ថា ​មេបក្សភូត​ហើយ ព្រោះគេចុះទៅ​ឃើញ​អញ្ចឹង។
 
មួយទៀត ថ្វីត្បិតតែប្រទេសយើងមិនបានធ្វើការស្ទង់មតិរៀងរាល់ឆ្នាំ ប៉ុន្ដែអង្គការ IRI បាន​ធ្វើ​ការ​ស្ទង់មតិ​ប៉ុន្មាន​លើកមកហើយ។ សម រង្ស៊ី ក្ដី កឹម សុខា ក្ដី រួមទាំងមេ NGO សិទ្ធិ​មនុស្ស​​​អាឡិ​អាឡក់​​ប៉ុន្មាននាក់ហ្នឹង​ក្ដី ពុំដែលទទួលស្គាល់ការស្ទង់មតិរបស់បរទេសផង។ ទោះបី​ជា​​គេ​ម៉ាត់ណាក៏បរទេស តែបរទេសនិយាយអត់ត្រូវចិត្តគេ គេ​ស្រែក។ ដូចថ្មីៗនេះ អង្គការ UNDP គេឲ្យ​តម្លៃទៅលើវិស័យអប់រំកម្ពុជា មានការរីកចម្រើនល្អ ពួកគេហ្នឹង​ជំទាស់​ទៀត​។​ អញ្ចឹង​បើ​អ្នកនៅ​តែមានគំនិតអស្មិមានៈមិនទទួលស្គាល់ការពិតរបស់ឆន្ទៈរាស្ត្រ​ ទេ ​អ្នក​មិន​ដឹង​ទៅ​ធ្វើ​នយោបាយ​​ជា​មួយ​ពីណាទេ មានតែទៅធ្វើនយោបាយជាមួយខ្មោច មាន​តែ​បក​ទៅ​ធ្វើ​​នយោបាយ​​ជាមួយ​ខ្មោច ប៉ុល ពត​ ទៅ ពីព្រោះ​ធ្វើនយោបាយ​ជាមួយ​ការ​ប្រកួត​ប្រជែង​បោះឆ្នោត​ វាត្រូវ​ការអ្នក​បោះឆ្នោត​ដែល​មាន​ជីវិត។ ថ្វីត្បិតនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញយើង ឬក៏​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​បោះឆ្នោត​ គេមិនបាន​សរសេរថា អ្នក​ទៅបោះឆ្នោត​​​ទាល់តែ​មាន​អាយុ​ ១៨ ឆ្នាំ ឡើងទៅ ហើយ​មាន​ជីវិតរស់នៅ​ក៏ពិតមែន ប៉ុន្ដែគេមិនដែល​នឹក​ឃើញថា ខ្មោច​ទៅបោះឆ្នោតទេ។
 
អញ្ចឹង សម រង្ស៊ី ក្ដី កឹម សុខា ក្ដី ត្រូវពិនិត្យទៅលើជីវិតរស់នៅជាក់ស្ដែងរបស់មនុស្ស មិន​មែន​ជីវិតដែលវាអត់​មាន​ជាក់​ស្ដែងក្នុងជីវិតមនុស្សសព្វថ្ងៃទេ មិនមែន​ទៅយកជីវិតខ្មោច ឬ​ក៏​ជីវិត​​ស្រមើ​ស្រមៃណាមកតាក់តែងកម្មវិធីនយោបាយទេ ត្រូវតែយកជីវិតពិត​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​។​ ត្រង់ហ្នឹង ដែលខ្ញុំអាចបញ្ជាក់ថា គណបក្ស​ប្រជាជន ដែលប្រជាពលរដ្ឋគាំទ្រ គឺ​គណបក្ស​​ប្រជាជន​ទទួល​ស្គាល់​ការពិត មិនមែនភ្លើតភ្លើននឹងការគាំទ្រទេ។ ឯ កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី ទេ ដែល​ភ្លើតភ្លើននឹងរបស់ដែលខ្លួនបំផ្លើស តែគណបក្សប្រជាជន ខ្ញុំមើល​ទៅ​ដូច​មិន​ភ្លើតភ្លើន​នៃ​ការ​​គាំទ្រទេ ពីមួយអាណត្តិទៅមួយអាណត្តិ ថ្វីត្បិតតែអាសនៈកើនឡើង តែ​តំណាង​រាស្ដ្រ​ ក៏ដូច​ជា​មន្ដ្រីនយោបាយគណបក្ស​ប្រជាជនគេខំណាស់។ បានន័យថា គេអត់​ភ្លើតភ្លើន​នឹង​​ជ័យ​ជំនះ​ អត់​ភ្លើតភ្លើននឹង​ការគាំទ្រទេ។ គេខំបញ្ចេញពលកម្មបំពេញបំណង បំពេញ​ឆន្ទៈអ្នក​ដែលគាំទ្រ​គណបក្សប្រជាជន។ ខ្ញុំគ្រាន់តែលើកចំណុចឲ្យបងប្អូនពិចារណា តាម​​ការ​ដែលយើងស្ទង់មតិ​មើលទៅ សក្ដានុពលរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បើ​ធៀប​ទៅ​នឹង​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​​ គឺ​ខុសគ្នា​ដាច់ឆ្ងាយណាស់ គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមានសក្ដានុពល​នយោបាយ​ខ្ពស់ ដែល​ប្រជាពល​រដ្ឋគាំទ្រចូល ៨០ ភាគរយ។ ប៉ុន្ដែ​ថែម​នឹងសក្ដានុពល​ប្រកប​ដោយ​ថាមពល​ខ្លាំង​ របស់​បុគ្គល​ភាព​សម្ដេចប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ឃើញថា​ប្រជាពលរដ្ឋ​គាំទ្រ​សក្ដានុពល​របស់​​សម្ដេច​ប្រមុខខ្លាំង​ជាង​​ ហ្នឹងទៀត រហូតទៅដល់​ជាង ៨៦ ភាគរយ។ ត្រង់​ហ្នឹង​ ដែល​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ទទួល​ស្គាល់ការពិតហើយ បានជា​​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​នយោបាយ​​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន ដូចនៅក្នុង​សេចក្ដី​សម្រេចកម្មវិធីនយោបាយ ១១ ចំណុច នៅមហាសន្និបាតវិសាមញ្ញកន្លងទៅ ឃើញថា យក​នៅ​ចំណុចទី ៤ គឺនៅ​ក្នុងកម្មវិធី​នយោបាយ​ គឺចំណុចទី ៤ និយាយពីការទទួលស្គាល់ប្រជាប្រិយ​ភាព​និងទទួលយក​បេក្ខភាព​សម្ដេច​ប្រមុខ​ រដ្ឋាភិបាល​បន្ដធ្វើ​នាយករដ្ឋមន្ដ្រីទៀត​។​ ត្រង់ហ្នឹងដែល​គេ​បញ្ជាក់ថា គេ​ទទួល​ស្គាល់​ទាំង​សក្ដានុពល​របស់គណបក្ស ទទួលស្គាល់ទាំងប្រជាប្រិយភាព និង​សក្ដានុពល​របស់​បុគ្គល​អ្នក​ដឹកនាំ​ទៀត​។
 
លោក​សត្យា រក្ស​
សំណួរ​ ៖ ​ថ្មីៗនេះសម្រាប់គណបក្សប្រឆាំង ឬក៏យើងអាចឃ្លាំមើល​សាវតា​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ហ្នឹង គឺគេតែងតែបង្ហាញថា ខ្លួនគេ​ជាអ្នកស្រឡាញ់ប្រជាពលរដ្ឋ ជា​អ្នក​គិតគូរ​ទាក់ទង​ទៅនឹង​សុខភាព​ប្រជាពលរដ្ឋ ជាអ្នកគិតគូរទាក់ទងទៅនឹងជីវភាពរស់នៅ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ រួមជា​មួយ​នឹង​គេបង្ហាញ និងសម្ដែងថាខ្លួនគេហ្នឹង ជាអ្នកគិតគូរពី​ប្រជាធិបតេយ្យ​សិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។
 
ឥឡូវនេះ ខ្ញុំចង់ឲ្យលោកបណ្ឌិតធ្វើការប្រៀបធៀប​ គិតមកទល់ថ្ងៃនេះ ដែលយើង​ហៅ​​ថា ជាអាណត្តិទី ៤ ហើយ​ឥឡូវនេះ ជិតបាន​បញ្ចប់អាណត្តិទី ៤ ទៅហើយ។ លោកបណ្ឌិត​​មើល​ឃើញ​ថា​ តើរាជរដ្ឋាភិបាល មានបានធ្វើកិច្ចការអ្វីខ្លះ ដើម្បី​បញ្ហា​សុខភាព​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​​ ដើម្បីកិច្ចការសិទ្ធិមនុស្ស ដើម្បីកិច្ចការលើកស្ទួយដល់​កម្រិត​ជីវភាព​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ ដែល​បក្ស​ប្រឆាំង​​កំពុងចោទប្រកាន់ទាំងងងឹតងងល់​នៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ?  តើ​លោក​បណ្ឌិត​​មើល​ឃើញ​​សមិទ្ធផលអី​ខ្លះ​ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាល​បានធ្វើ​សម្រាប់​ប្រយោជន៍​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​​?​​
 
លោក​បណ្ឌិត ឈឹម ផល​វរុណ​
ចម្លើយ​៖ ​បើសិនជាទាញទៅអ្វី ដែលខ្ញុំមើលឃើញ គឺវាច្រើនណាស់ តែ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​អាច​​ប្រកែក​​ថា ខ្ញុំហ្នឹង​ អញ្ចេះអញ្ចោះ។ ឥឡូវ ការមើល​ឃើញ​របស់ខ្ញុំ​ភ្ជាប់ទៅនឹង​អ្វី​ដែល​យើង​បាន​ទៅ​សួរ​​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ ហើយស្ទង់មតិនោះ យើងឃើញថាអ្វីដែល​ខ្ញុំមើល​ឃើញ​ថា​ រីក​ចម្រើន​ ប្រជាពល​រដ្ឋ​ខ្មែរភាគច្រើនលើសលុប ក៏មើលឃើញថារីកចម្រើន។ តាមរយៈអី យើង​ស្ទង់មតិ​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ខ្មែរ​នៅគ្រប់ច្រកល្ហក គ្រប់អាជីវកម្ម ការងារ មុខរបរ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ជាង​ ៨៤ ភាគរយ ទទួល​ស្គាល់ថា កម្ពុជាមានការ​រីកចម្រើនល្អ​ ក្នុងរយៈពេល ៥ ឆ្នាំ ចុង​ក្រោយ​។​ ហើយ​បើរីកចម្រើនល្អក្នុង ៥ ឆ្នាំ ចុងក្រោយ តើអ្នកណាអ្នកដឹកនាំការអភិវឌ្ឍ ? គឺ​មិន​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ ហើយ​អ្នកណាជាប្រមុខដឹកនាំ​រដ្ឋាភិបាល​ ដឹកនាំការរីកចម្រើន គឺ​មិន​សម្ដេច​នាយករដ្ឋមន្ដ្រី​។ អញ្ចឹងបានន័យថា ៨៤ ភាគរយហ្នឹង​គាំទ្រស្នាដៃសមិទ្ធផល ដែល​ប្រមុខ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ដឹកនាំ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស​ ៥ ឆ្នាំ ចុងក្រោយហ្នឹង​ឯង។ ហើយសំណួរមួយទៀត ដែល​យើងបង្កើត​ផ្សេង​ខុស​ពី IRI សំណួរមួយទៀត ដែលយើង​យកសំណួរចាស់​របស់ IRI មក​សួរ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ​សួរថា តើកម្ពុជាដើរលើផ្លូវត្រូវ ឬផ្លូវខុស​នោះ?​ ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៧៤-៧៥ ភាគរយ ទទួលស្គាល់​ដូចគ្នា​នឹង​អ្វីដែល IRI សួរប៉ុន្មានឆ្នាំមុន​ គឺទទួលស្គាល់​ថា​កម្ពុជា​ដើរ​លើ​ផ្លូវ​ត្រូវ​។ ​អញ្ចឹងបានន័យថា គ្រាន់តែ​សំណួរ ២ ហ្នឹង ​ចម្លើយ​យើងឃើញថា កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី និង​អង្គការ NGO ប្រឆាំង គឺ​គាត់ទេ ដែលមើលឃើញ​ខុស​ ឬក៏គាត់​មើល​ឃើញ​ហើយ​ ក៏​ប៉ុន្ដែ​អាម៉ាស់​ខា្លច​ថោក​ គាត់គិតថា កម្ពុជាអាក្រក់ ប៉ុន្ដែ​ប្រជាពលរដ្ឋទេ ទទួលស្គាល់​ការ​រីកចម្រើន។ ហើយសន្លឹកឆ្នោតក្រែងទទួល​ពីប្រជាពលរដ្ឋ ចុះ​បើ​អ្នក​មិនទទួលស្គាល់​ថា រីកចម្រើន អញ្ចឹងប្រជាពលរដ្ឋជាង ៨០-៩០%​ បោះឲ្យគណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជាទៅ ព្រោះ​យើង​​អ្នក​ទទួល​ស្គាល់​ថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ដឹក​នាំទៅ​រីក​ចម្រើនល្អ ចាំ​បាច់​ទៅបោះឲ្យ​អស់លោកប្រឆាំងដែលអត់ទទួលស្គាល់ធ្វើអី។
 
លោក​សត្យា រក្ស​
សំណួរ​៖ ឥឡូវនេះ លោកបណ្ឌិតយើងងាកមកដំណើរឆ្ពោះទៅរកការបោះឆ្នោត សម្រាប់​នីតិកាល​ទី ៥ យើងនេះ យើងឃើញថា គណបក្សប្រឆាំង​ដែលមាន​ប្រវត្តិ​ក្នុងការ​ចាញ់​ឆ្នោត​នោះ​ បើយើង​គិត​​មក​ដល់​​អាណត្តិទី​ ៤ នេះ គឺ​វា ៣ អាណត្តិកន្លងមកហើយ ដែល​បរាជ័យ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ ដែល​បរាជ័យយ៉ាងអា​ប់យស ហើយ​ទទួលបាននូវ​ការរិះគន់​យ៉ាងខ្លាំង​ពី​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​​ខ្មែរ​ទូទៅ ​ក៏​ដូច​ជា​អង្គការស៊ីវិលមួយចំនួន ហើយរហូត​ទៅដល់​អន្ដរជាតិ​មួយ​ចំនួន​ខ្លះ​ ដែលតែងតែគាំទ្រអំពីគោល​នយោបាយរបស់គណបក្សប្រឆាំង រួមជាមួយ​នឹង​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ទៅដល់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ហ្នឹង គឺ​គេបានដកសេចក្ដីទុកចិត្តជាបណ្ដើរ ដោយសារតែ​គេ​មើល​ឃើញ​នូវ​ចរិត​ពិតរបស់​​គណបក្ស​​ប្រឆាំង​នៅកម្ពុជា​។
 
លោកបណ្ឌិតមើលឃើញថា រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ ចុងក្រោយនេះ តើគណបក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​កម្ពុជា​ហ្នឹង មានបានផ្លាស់ប្ដូរឥរិយាបថខ្លះទេ?​ ហើយ​គោលការណ៍ជាយុទ្ធសាស្ដ្រសម្រាប់​ ដែល​​យើងហៅថា ជាបន្ទាត់នយោបាយរបស់ខ្លួន ដើម្បីសម្ដែង​ឲ្យ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​មើល​ឃើញ​នោះ​ ថា​តើ​​បក្ស​​ប្រឆាំងមាន​បានផ្លាស់ប្ដូរ​ឥរិយាបថ​ខ្លះទេ​?​
 
លោក​បណ្ឌិត ឈឹម ផល​វរុណ​
ចម្លើយ​​៖ បើយើងនិយាយ​តាមអ្វីដែលខ្ញុំមើលឃើញ ខ្ញុំឃើញថាផ្លាស់ប្ដូរដែរ តែ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ទៅ​​រក​​ផ្លូវ​​អាក្រក់​។ ការដែល សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា អត់ទាន់ចូលគ្នា យើងឃើញថា សម រង្ស៊ី ខំប្រកួត​ប្រជែង​ជាមួយ កឹម សុខា អញ្ចឹង​ខំ​បង្ហាញអំពីសមត្ថភាពខ្ពស់របស់ខ្លួនជាង កឹម សុខា ។ តែ​ដោយ​សារ​នយោបាយផ្លូវខុសរបស់ សម រង្ស៊ី ដែលទៅរួមជាមួយ កឹម សុខា ឬក៏ កឹម សុខា ទៅចូល​ជា​មួយ​សម រង្ស៊ី ហ្នឹង ពេលហ្នឹងដែលយើងមើលឃើញថា គណបក្សសម រង្ស៊ី ដើរលើផ្លូវខុសធ្ងន់ធ្ងរ​មួយ​ទៅលើឥរិយាបថក្នុងន័យនយោបាយប្រឆាំង។ ដោយសារអី គា្រន់តែយកផល​បូក​ សម រង្ស៊ី ​និង​កឹម សុខា គាត់ទៅភូតថាឈ្នះ ហើយ​ផលបូកហ្នឹង មិន​មែន​ផល​បូក​គណិត​វិទ្យា​ទេណា រឿង​នយោបាយគេមិនបូកអញ្ចឹងទេ ហើយ​ខ្លួនឯងបូកចូលគ្នាថា ឈ្នះ។ ដល់ថាឈ្នះ វាបញ្ច្រាស​នឹង​អ្វី​ដែលប្រជាពលរដ្ឋ​គេពេញចិត្ត មិនពេញចិត្ត​បាត់​ទៅ​ហើយ​ហ្នឹង​។ ត្រង់ហ្នឹងហើយ ដែល​យើង​អះអាងអំបាញ់មិញហ្នឹង ក្រែងថាយើង​អះអាង​ដោយសារ​ការ​ស្អប់​ ការស្រឡាញ់របស់​យើង ប៉ុន្ដែ​អ្វីដែលយើង​បានទៅស្ទង់មតិ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​កន្លង​ទៅថ្មីៗ​ទៀត​ យើងបានសួរសំណួរមួយ តើអ្នក​ពេញចិត្តឥរិយាបថ​របស់​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ដែរ​ឬទេ?​ ចម្លើយថា ពេញចិត្តណាស់ ពេញ​ចិត្ត ពេញចិត្តតិចតួច អត់ពេញ​ចិត្ត​សោះ​ និងអត់ដឹង? អញ្ចឹង​ពេញ​ចិត្ត​ណាស់​ ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែល​ឆ្លើយថា ពេញចិត្ត​នឹង​ឥរិយាបថ​របស់​​មេដឹកនាំ​របស់​គណបក្សប្រឆាំង ថា​ពេញចិត្ត​ណាស់ បាន​តែ​ ៣ ភាគរយទេ។ ៣ ភាគរយ ពេញចិត្តណាស់ ចប់​បាត់ហើយ ធ្វើនយោបាយ ៣ ភាគរយ ពេញចិត្តណាស់ ហើយ​​ពេញចិត្ត ៩ ភាគរយ អញ្ចឹង​បូកចូលគ្នាទៅពេញចិត្តណាស់ និង​ពេញចិត្ត​ហ្នឹង បានតែ ១២ ភាគរយ ហ្នឹង។ ដល់​ពេញចិត្តបន្ដិចបន្ដួចបាន​ដូចជា ១៥ ឬជិត ២០ ភាគរយ​ ខ្ញុំចាំមិន​ច្បាស់​ លំអៀងបន្ដិចបន្ដួច អញ្ចឹង​ពេញចិត្ត​បន្ដិចបន្ដួចហ្នឹង បានប្រហែល​ជិត ២០ ភាគរយ។ តែពេញ​ចិត្តណាស់ និងពេញចិត្ត បូកចូលគ្នាបានតែ ១២ ភាគរយ តែដល់​ចម្លើយ​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​អត់ពេញចិត្ត​សោះនោះ​ ៤១ ភាគរយ ជាង ៤១ ភាគរយ ហើយ​អត់ដឹងជាង ២០ ភាគរយ។​ ហើយ​បងប្អូនពិចារណាទៅ អញ្ចឹងបានន័យ​ថា អ្វីដែលគណបក្ស​សម រង្ស៊ី ធ្វើរួមគ្នា​ជា​មួ​យ​ កឹម​ សុខា ហ្នឹង គឺប្រជាពលរដ្ឋបង្ហាញថា ដើរលើផ្លូវខុសហើយ គឺបាត់បង់​ការពេញចិត្ត​ហើយ​ រហូតទៅដល់យើងមានសំណួរសួរទៅលើប្រជាពលរដ្ឋទទួលស្គាល់គណបក្ស​ ឬក៏​ស្គាល់​​គណបក្ស​នយោបាយហ្នឹង គឺ​ប្រជាពលរដ្ឋហាក់ដូចជាមិន​រវីរវល់ជាមួយគណបក្ស​ប្រឆាំង​​ច្រើន​ណាស់ ដែលយើងមិនទាន់បញ្ចេញទិន្នន័យទេ។ ប៉ុន្ដែ​ប្រជាពលរដ្ឋ​បង្ហាញ​អំពី​ការដឹង​ឮ​ ការ​ទទួល​ស្គាល់វិជ្ជមាន​ អវិជ្ជមាន គឺច្រើនផ្ដោតទៅលើគណបក្ស​ប្រជាជនកម្ពុជា និង​​រាជរដ្ឋាភិបាល​ច្រើន។ ត្រង់ហ្នឹងបានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋ​គេគ្មាន​សង្ឃឹម​ផ្ដោតទៅ​លើ​វិធាន​នយោបាយ​​របស់​ គណបក្សប្រឆាំងទេ។​ គេផ្ដោតអាស្រ័យទៅលើគណបក្ស​ប្រជាជនកម្ពុជា ហើយ​​និង​រាជរដ្ឋាភិបាល​ដែលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ បើរាជរដ្ឋាភិបាល ប្រមុខ​រាជរដ្ឋាភិបាលមាន​វិធាន​ការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពកាន់តែខ្លាំងឡើង ការរំពឹង​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ ក៏សាទរកាន់តែខ្ពស់ ​ឯរឿងទៅសង្ឃឹមថា គណបក្ស​ប្រឆាំង​អាចទៅជួយ​ក្នុង​កិច្ចការ​​ហ្នឹង គ្មានតែម្ដង យើង​មើល​តាម​លទ្ធផល​ស្ទង់មតិ យើងមើលឃើញថាអញ្ចឹង។ អញ្ចឹង​ហើយ​បានយើងមើលឃើញថា សក្ដានុពលរបស់គណបក្សប្រជាជនខ្លាំង ប៉ុន្ដែជាមួយគ្នានោះ សក្ដានុពលនៃ​បុគ្គលភាព​របស់​សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ដ្រី គឺខ្លាំងជាងហ្នឹងទៅទៀត។
 
ខ្ញុំអាចលើឧទាហរណ៍ ទៅលើវិធានការនយោបាយបន្ទាន់របស់​សម្ដេច​ប្រមុខ​រាជរដ្ឋាភិ​បាល​ ពាក់ព័ន្ធនឹងយុជន​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ ចុះទៅវាស់វែងដីធ្លីនោះ។ ប្រជាពលរដ្ឋ ចាត់ទុកថា វិធានការ​របស់យុវជនស្ម័គ្រចិត្ត របស់​សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ដ្រីទៅលើរឿងកិច្ច​ការយុវជន​ស្ម័គ្រចិត្ត​ មាន​សារៈប្រយោជន៍​ណាស់ គឺ​ជាង ៥៥ ភាគរយ ហើយ​និងមានសារៈ​ប្រយោជន៍​ដែរ​ ជាង ២៦ ភាគរយ សរុបទៅជាង ៨០ ភាគរយ​ ​មានសារៈប្រយោជន៍ណាស់។ ហើយ​យើង​សួរ​មួយ​ទៀត​​ថា តើ​ចង់​ឲ្យវិធានការ​នយោបាយរបស់​សម្ដេចនាយករដ្ឋ​មន្ដ្រីបន្ដទៀតឬ​ទេ​ រឿង​វិធានការ​នយោបាយ​យុវជន​ស្ម័គ្រចិត្តហ្នឹង?​ គឺ​ជាង​ ៨៣ ភាគរយ គាំទ្រ​ឲ្យ​សម្ដេច​នាយករដ្ឋ​មន្ដ្រី​បន្ដ​ទៀត។​ នេះបន្ដនយោបាយ​មានន័យថា ទាល់តែគាត់ធ្វើនាយករដ្ឋមន្ដ្រីទៀត ។ បើ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជាង ៨៣ ទៅ ៨៤ ភាគរយ​គាំទ្រវិធានការនយោបាយរបស់សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ដ្រី ទាល់តែ​ប្រជាពលរដ្ឋហ្នឹង គាំទ្រឲ្យ​គាត់​ហ្នឹង​ធ្វើនាយករដ្ឋមន្ដ្រីតទៅទៀត។ ត្រង់ហ្នឹង​បានន័យថា​ ប្រជាពលរដ្ឋ​សង្ឃឹមទាំងស្រុងទៅលើ​សក្ដានុពល​នៃ​ឥស្សរភាព​របស់សម្ដេច​ប្រមុខ​ រដ្ឋាភិបាល ​និង​សក្ដានុពលរបស់​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ពុំបានយកបញ្ហា​គណបក្ស​ប្រឆាំង និង​ថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងយកមកគិតជាមួយ​ទេ គឺតិចតួច ជាង ១០ ទៅ ១៥ ភាគរយទេ ដែលយើងស្ទង់មតិ។ ហើយ​គ្រាន់តែខ្ញុំ​លើ​ក​មួយទៀត​NGO ដែលថា​ប្រទេស​កម្ពុជា​អត់មាន​សេរីភាព​អីនោះ ​យើងសួរសំណួរទៅ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ តើ​យល់​ឃើញយ៉ាងណា?​ ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ដែលនៅក្នុងភូមិរបស់អ្នក ដែលកំពុងរស់នៅនោះ តើគេ​ចាត់​ទុកថា​មាន​សេរីភាព​បញ្ចេញ​មតិ​ឬ​អត់? ជាង ៨២ ទៅ ៨៣ ភាគរយ នៅចន្លោះហ្នឹង ទទួលស្គាល់​ថា​មាន​សេរីភាព​បញ្ចេញ​មតិ​។ ហើយយើងសួរសំណួរមួយទៀត សុទ្ធតែសំណួរ​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​សារធាតុ​ស្នូល​របស់​ប្រជាធិបតេយ្យ សំណួរមួយទៀត យើងសួរថា តើអ្នកយល់​ឃើញថា ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែលរស់នៅក្នុងភូមិស្រុករបស់អ្នកមាន​សេរីភាពគណបក្សនយោបាយឬ​​អត់? ហ្នឹង​ច្រើនជាង​​សេរី​ភាព​បញ្ចេញ​មតិទៅ​ទៀត គឺ​ ៨៦ ភាគរយ ឆ្លើយថា មានសេរីភាពខាង​គណបក្ស​នយោបាយ​​។​ ដល់​អញ្ចឹង​វាខុសគ្នានឹងគណបក្ស​ប្រឆាំង​ និង​NGO ចេះតែចោទ ហើយ​ត្រង់ហ្នឹង​ យើងអាច​មើល​ឃើញថា ខ្លួនជេរគេរាល់ម៉ោង រាល់នាទី ប៉ុន្ដែខ្លួនថា អត់​មាន​សេរីភាព​។ ​ត្រង់ហ្នឹង ដែល​បញ្ជាក់​ថាខ្លួនអត់ទទួលស្គាល់​ការពិតហើយ ហើយ​ប្រជាពលរដ្ឋ គេ​និយាយ​ត្រឹមត្រូវណាស់ អញ្ចឹង​អស់​លោកNGO ហ្នឹងល្មមរំសាយនយោបាយ​បោកប្រាស់​ហ្នឹង​ទៅ​ ហើយ​​មេដឹកនាំ​គណបក្ស​​ប្រឆាំង​ក៏​​គួរ​ឈូសចោល​​គំនិត​​នយោបាយទុច្ចរិត​ ហ្នឹងទៅ​ ហើយ​រៀបចំ​កម្មវិធី​នយោបាយ​ត្រឹមត្រូវ​វិញ​ទៅ​ ដើម្បី​អាចទទួល​ការគាំទ្រ​ពី​ប្រជាពលរដ្ឋ​វិញ​។​
 
លោក​ សត្យា រក្ស​
សំណួរ​ ៖ សម្រាប់អង្គការសង្គមស៊ីវិល​មួយចំនួន​ដែលតែងតែ​​តាំង​ខ្លួន​ថា​អាព្យាក្រឹត្យ ​ មិន​លំអៀង​ និងធ្វើកិច្ច​ការសម្រាប់សង្គម​ជាដើមនោះ​ បើយើង​ពិនិត្យ​ឲ្យ​ស៊ីជម្រៅ​ យើង​ឃើញ​ថា​​ អង្គការ​សង្គមស៊ីវិល​មួយចំនួននោះ​ និងគណបក្ស​ប្រឆាំងគឺតែមួយ​ ទោះបី​ជា​គណបក្ស​​​ប្រឆាំង​​​​កំពុង​តែ​ថិត​​នៅ​លើ​​ផ្លូវ​​ដែល​ខុស​អំពី​​ គោលការណ៍​​​ប្រជាធិបតេយ្យ​​ ឬក៏​កំពុង​តែ​​បោក​​បញ្ឆោត​​​ប្រជាពលរដ្ឋ​យ៉ាងណាក៏ដោយ​។ ជាក់ស្តែង​ដូចគណបក្ស​លោក កឹម​ សុខា ដែល​លើក​​ពី​បញ្ហា​ម្ទេស​ ជី​ ម្អម​ ត្រយូង​ចេក​ នាំ​ចេញ​ទៅលក់​នៅ​បរទេសអី​​ជាដើម គឺ​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​​ទាំងនោះ​ ពុំហ៊ាន​ជួយកែលម្អ គណបក្ស​ប្រឆាំង​នោះ​ទេ​ គឺបួកគេ​គិត​តែ​ជួយ​ហៃ​ អើ​​​ គាំទ្រ​​ទាំង ងងឹតងងល់​។ តើ​សកម្មភាព​របស់​អង្គ​ការ​​សង្គមស៊ី​វិលដែលមាននិន្នាការ​ប្រឆាំង​មួយ​ចំនួន ​នោះ ​ដែល​ធ្វើ​មិនដឹងមិនឮ​ចំពោះ​ទង្វើ​របស់គណបក្ស​ប្រឆាំងបែបនេះ​ វា​នឹង​ជាការ​ជួយ​​ដល់​​គណបក្ស​​​ប្រឆាំង​ ឬ​ក៏ជាការ​​រួមដៃ​​សម្លាប់គណបក្ស​​ប្រឆាំង​​ទៅវិញ  ឬយ៉ាងណា​?​​​
 
លោក​បណ្ឌិត​ ឈឹម ផលវរុណ​
ចម្លើយ​ ៖​ នេះ​គេហៅថា « ឆ្នាំងណា គ្របហ្នឹង​» ។ បើ​មើល​ទៅអង្គការ​​សង្គម​ស៊ីវិល​ ដែល​គេធ្វើ​កិច្ច​ការ​បោះឆ្នោត​ និង​អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​ និន្នាកាប្រឆាំង​អីនោះ​គេ​លើក​ថា​ បើអត់​លោក សម រង្ស៊ី មក​ចូលរួមការ​បោះឆ្នោតទេ​ នោះ​ការ​បោះឆ្នោត​នឹង​អត់ប្រជាធិបតេយ្យ​ អត់​សេរី​ និងយុត្តិធម៌​។ ចំណែកលោក សម រង្ស៊ី​ ក៏គាត់ស្រែកថា​ បើ​ការ​បោះឆ្នោត​អត់មានវត្ត​មាន សម រង្ស៊ី នៅកម្ពុជា​ទេ​ គឺ​ការ​បោះឆ្នោត​នោះ​សូន្យ​ហើយ​ គឺគាត់បដិសេធ​។​
 
សរុប​មក​វិញ​ រាល់ការ​បោះឆ្នោត​កន្លង​មក​ គឺ​មានសម រង្ស៊ី​ ចូលរួម​រហូត​ តើ​ហេតុ​អ្វី​ក៏​អង្គការ​​សង្គម​ស៊ីវិល​ទាំងនោះ​ និង​លោក សម រង្ស៊ី តែង​តែ​និយាយថា​អត់ប្រជាធិបតេយ្យ​?​។ ចំណុច​​មួយ​​ទៀត​ គឺ​ពេលនេះ​​មិនទាន់​បោះឆ្នោត​​នៅឡើយ​​ទេ​ ហើយ​កឹម សុខា និង​ សម រង្ស៊ី សុទ្ធ​តែ​​អួត​ថា​ជាអ្នក​ប្រជាធិបតេយ្យ​។ អញ្ចឹង​បើអត់ សម រង្ស៊ី ក៏​មាន​ កឹម សុខា ដែរ​ទេតើ​?​ មាន​​ន័យថា​​ នេះ​​ជា​ឱកាស​​ដ៏ល្អ​ សម្រាប់​ កឹម សុខា ដើម្បីបង្ហាញនូវ​សមត្ថភាព​របស់​ខ្លួន​ដែល​ធ្លាប់​​​អួត​​ថា​​​ខ្លួន​​បាន​​ ជួល​​គ្រូ​​ពី​​កាណាដា​​អស់​រាប់ម៉ឺន​ដុល្លារ​មក​បង្រៀន​អំពី​ប្រជាធិបតេយ្យ ​នេះ​។​
 
នៅពេល​ថ្មីៗនេះ​ លោក សម រង្ស៊ី បានទាត់​លោក កឹម សុខា មួយជើង​រួចទៅហើយ​ ត្រង់​ កឹម សុខា មានមហិច្ឆតា​ចង់ធ្វើ​បេក្ខ​ភាពជា​​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​ ហើយ​នៅពេលដែលរួមគ្នា​នេះ​គាត់​សង្ឃឹមថា សម រង្ស៊ី អត់បានមក​កម្ពុជា​ ដូច្នេះ​គឺ​គាត់​ កឹម សុខា នេះហើយ​ជាបេក្ខជន​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​ ក៏ប៉ុន្តែ​គណបក្ស​ថ្មីនេះ​មិនឲ្យ​លោក កឹម សុខា ឈរជាបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ត្រី​ទេ​ គឺ​គេនៅតែ​ឲ្យ​លោក សម រង្ស៊ី​ ដែលនៅក្រៅប្រទេស​ និងជាទណ្ឌិត​ ហើយ​អត់មានសិទ្ធិ​​បោះឆ្នោត​​​ទៅ​ទៀត​​។ អញ្ចឹង​ កឹម សុខា គឺ​ចាញ់​មួយចំណុច​នេះ​រួចទៅហើយ​។
 
ចំណុចមួយទៀត​ដែល លោក សម រង្ស៊ី​ ទាត់ កឹម សុខា មួយជើង​ទៀត​នោះ​ គឺនៅត្រង់​ថា​​បើ​ការ​​បោះឆ្នោត​​ហ្នឹង​អត់ សម រង្ស៊ី គឺគ្មានប្រជាធិបតេយ្យ មានន័យថា​ជាការ​ទាត់​ កឹម សុខា មួយជើង​ថែមទៀត​ដល់កៀនជញ្ជាំង​ហើយ​ ពីព្រោះ​ចង់​បញ្ជាក់​ថា​ កឹម សុខា មិនមែន​ជា​មនុស្ស​​​​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​​ដូច​ សម រង្ស៊ី​ ទេ​​។ កឹម សុខា គេថា​នឹង​ខំប្រមូល​ពយក​អ្នក​អង្កេត​ការណ៍​​បរទេស​មក​កម្ពុជា​ឲ្យ​បានយូរ​ ថ្ងៃ​ និង​មានចំនួនច្រើន។​​ ចំណែក សម រង្ស៊ី​ វិញ​និយាយ​ថា​​​ទប់ស្កាត់​​បរទេស​​មិនឲ្យ​​មក​​អង្កេត​ការណ៍​បោះឆ្នោត​ ត្រង់នេះ​ក៏​ជាការ​ទាត់​ កឹម សុខា មួយ​ជើង​​ទៀត​​ដែរ​។​
 
លោក សត្យា រក្ស​
សំណួរ​ ៖ ចំពោះ​ការ​បែង​ចែក​លេខ​រៀងឈរ​ឈ្មោះ​​វិញ យើង​ឃើញ​មាន​បែងចែក​តំបន់​ខាង​​លិច​ តំបន់ខាងកើត​​​ ម្ខាង​ឲ្យ​សម រង្ស៊ី ម្ខាង​ឲ្យ​ កឹម សុខា អីជាដើម​ គឺ ដូចជាកំពុងបែងចែក​ប្រទេស​​កម្ពុជា​ ជាពីរផ្នែក​អញ្ចឹង​។​ ចំពោះ​សកម្មភាព​ដែលបក្ស​ប្រឆាំង​កំពុង​លេង​ល្បែង​នយោបាយ​​​បាយឡុក​ បាយឡ​ របស់គេនេះ​ តើ​វានឹង​ធ្វើឲ្យ​អ្នកគាំទ្រ​ និង​អ្នក​ដែល​ប្រុង​បោះឆ្នោត​​ឲ្យ​បក្ស​ប្រឆាំង​មានការរារែក​ក្នុងចិត្តឬទេ? ​
 
លោក​បណ្ឌិតឈឹម ផល​វរុណ​
ចម្លើយ​ ៖ បើ​តាម​ព័ត៌មាន​ដែលខ្ញុំ​ទទួលបានពីក្នុង​គណបក្ស​គេនោះ គឺ​គណបក្សទាំងពី​រ​បាន​ព្រម​ចែកគ្នា​ថា​ភាគ​ខាងលិច​ចែក​ឲ្យទៅគណបក្ស​ សម រង្ស៊ី ស្ទើរទាំងស្រុង​ ពីព្រោះ កឹម សុខា អត់មានអីនៅទីនោះទេ​។​ ចំណែកភាគខាងកើត​ គេ​បានឲ្យ​លទ្ធភាព កឹម សុខា ដែរ​ ប៉ុន្តែ​មិនមែន​ទាំងអស់ទេ​។ ចំពោះ​កន្លែង​ដែល​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី​ មាន​មុខ​មាត់​ជាង​ កឹម សុខា គឺ​ក្រុម សម រង្ស៊ី នឹងបានលេខរៀង​ល្អៗ​ គឺលេខ១ ឬលេខ២​។​ បន្ទាប់​មក​ទើប​ដល់​លេខរៀង​ខាង​ក្រុម កឹម សុខា​។​ គឺ​បានន័យថា​ លេខ​ដែល​មិនអាច​ជាប់​ឆ្នោត​​បាន​នោះ​​ហើយ​​។​​ ចំពោះ​ខេត្ត​ណា​ ដែល​ខាង​ កឹម សុខា ជាប់បាន១កៅអី​ដែរ​ នោះទើប​ខាង កឹម សុខា អាច​បានលេខរៀង​ល្អ​។​ ឧទាហរណ៍​ នៅកំពង់ចាម​ ដែលកឹម សុខា មាន១កៅអី​នោះ​ គឺ​គេ​ផ្តល់​ឲ្យ​លេខ​ល្អ​​ ហើយ​នៅ​ព្រៃវែង​ ដែល សម រង្ស៊ី បាន២កៅអី​ គឺលេខ​រៀង​ល្អបានទៅ សម រង្ស៊ី​ ហើយ​។​ ទាំងអស់​នេះគឺគ្រាន់​តែ​ថិត​នៅជាគម្រោង​​នៅ​ឡើយ​ទេ​​ ឯ​ការ​​សម្រេច​​ចុងក្រោយ​​គឺ​នៅ​ចុង​ខែ​​មេសា ឬ​ដើម​​ខែ​​ឧសភា​។ នៅពេល​នោះ​ កឹម សុខា ពិបាក​ប្រកែក​ជាមួយ សម រង្ស៊ី ហើយ​ ពីព្រោះ សម រង្ស៊ី ជាប្រធាន​បក្ស​ថ្មី​ ចំណែក​ឯ កឹម សុខា គឺ​គ្រាន់តែ​ជាអ្នក​ចំណូល​ថ្មី​នៃ​បក្ស​នោះទេ​។​
 
លោក​ សត្យា រក្ស​
សំណួរ​ ៖ មាន​ការ​ប្រទាំង​ប្រទើស​គ្នា​មួយទៀត​ត្រង់​ចំណុច​គំនិត​នៃការឃោសនា​នៅ​ពេល​​ ​ពួក​​គេ​​ចុះ​ទៅ​​ជាមួយ​​គ្នា​​ម្តង​ៗ​​នោះ​​។ ខាង​គណបក្ស សម រង្ស៊ី​​​ រៀង​មាន​ជំហរ​ម៉ឹង​ម៉ាត់​បន្តិច​​ក្នុង​ការ​និយាយ​។ ប៉ុន្តែ​ សម្រាប់គណ​បក្ស​ កឹម សុខា គឺ​មិនត្រឹមតែ កឹម សុខា ទេ​ សូម្បី​តែ​អ្នក​​ហែរហម​ កឹម សុខា ដូចជា​អ្នកនយោបាយ​ក្តាមគ្រោង​អី​នោះ​គឺនិយាយ​ឥត​អៀន​ខ្មាស់​ក្នុង​ការ​​ភូត​ ​កុហក់ បោកប្រាស់​ បង្ខិត​បង្ខំ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ ធ្វើយ៉ាងណា​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជឿ​លើ​ខ្លួន​ទាំង​ ងងឹត ងងល់​។ ពួកគេ​ហ៊ាន​ទាំង​លើក​ពី​នយោបាយ​បែងចែក​ចំការ​កៅស៊ូ​​ដល់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ ​នយោ​បាយ​​ដាំ​​ចេក​ ដែល​លើក​​ដោយ​​អ្នក​​នយោបាយ​​ក្តាមគ្រោង​​មក​ពី​បារាំង​អីជាដើម​។​ តើ​របៀប​​ភូត​កុហក​ ប្រជាពលរដ្ឋ​បែបនេះ​របស់​ក្រុម កឹម សុខា​ ដែលអួត​ហួសហេតុ​នោះ​ វាអាច​ជា​ការ​​ប្រទាំង​ប្រទើស​គ្នា​រវាង​ក្រុមទាំងពីរនេះដែរឬទេ​?​
 
លោក​បណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ​
ចម្លើយ​៖ ពី​មុន​នៅពេលដែល​មានវេទិកា​របស់​គណបក្ស​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ គឺ​មានតែ​ កឹម សុខា ទេ​ ចំណែក​គណបក្ស​ សម រង្ស៊ី គឺ​មិនសូវធ្វើទេ​រឿង​វេទិកា​នេះ​។ ឥឡួវនេះ​ នៅពេល​ដែល​​គណបក្ស សម រង្ស៊ី ទៅចូលជាមួយ កឹម សុខា គឺ​គណបក្ស សម រង្ស៊ី បានទៅ​ត្រួតត្រា​តារាង​​នៃវេទិកា​​នេះ​ហើយ​ ដូច្នេះ ភាព​ដែល​ចេញមុខ​ដាច់​របស់ កឹម សុខា​ ដែលមានពីមុន​គឺ​បាន​​បាត់​បង់​​អស់​ហើយ​។ បងប្អូន​អាច​​ឮ​ តាម​កម្មវិធី​របស់​គេ​នោះ គឺ​មាន​សម្លេង​ កឹម សុខា តិច​តួច​​ហើយ​។ បងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ត្រូវ​ដឹង​ថា ពួក​អ្នក​នយោបាយ​ក្តាមគ្រោង​ដែលមក​ពី​បារាំង​ក្តី ឬ​អាមេរិក​ក្តី​ បើ​សិន​ពួក​គេ​មិនបានជាប់​ជាតំណាងរាស្ត្រ​ អ្នក​ទាំង​នោះ​ពិតជា​លំបាក​ត្រឡប់​ទៅ​ស៊ីឈ្នួល​គេ​នៅបារាំង ឬ​អាមេរិក​វិញ​ណាស់​។ បើ​ពួក​គេ​មិនបានជាប់​ទេ​ ពួកគេ​នឹងអាម៉ាស់​មុខ​នៅពេល​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ​។​
 
លោក​សត្យា រក្ស​
សំណួរ​ ៖ ចំពោះ​អ្នកនយោបាយ​ម្នាក់​ ដែល​តែងតែ​តាំងខ្លួន​ថា​ជា​ បិតា ៧មករា ឬ​បិតា ២ធ្នូ​ អីជាដើម​នោះ ក្រោយ​ពី​ការ​បង្រួប​បង្រួម​សំបកបក្ស​​របស់​គេ​នោះ​មក​ អ្នក​នយោបាយ​រូប​នោះ​ ​ត្រូវបាន​​គេ​ធីប​​ចោល​​កៀន​​ជញ្ជាំង​ ហើយ​ប្រហែល​ជាអស់​​តម្លៃ​​សម្រាប់​គេ​​ប្រើ​ទៀត​​ហើយ​។ ​ត្រង់​ចំណុចនេះ​ តើលោក​បណ្ឌិត​យល់​ឃើញយ៉ាង​ម៉េច​ដែរ​?​
 
លោក​បណ្ឌិត ឈឹម ផល​វរុណ​
ចម្លើយ​ ៖ កាល​ពី​គេ​មិន​ទាន់​ចូលគ្នា​ជាមួយ សម រង្ស៊ី​ គឺ​កឹម សុខា ចេះតែ​ចង់​បាន​គាត់​យក​ទៅ​ប្រើ​សិន​​ហើយ​ ដើម្បី​ទុក​ជាអុ្នក​វាយ​ប្រហារ​មក​លើ​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា​។​ ប៉ុន្តែ​នៅ​ពេល​​ដែល​គាត់​និយាយ​ឃោសនា​គឺ​វាពិបាក​ស្តាប់​ពេក​ ដូចជា​ ទា​មួយហ្វូង​មុជទឹក​ មាន់​មួយ​ហ្វូង​​កំពុង​​ចឹកអង្ករ​​ស៊ី​ ឬ​គោ​មួយនឹម​កំពុង​ស៊ី​ស្មៅ​ អីជា​ដើម​ ។ល។​ ការ​និយាយរបស់​គាត់​គឺ​​​មិន​​មាន​​​ន័យ​អ្វី​ទាំងអស់​។​​​​​​​ ដូច្នេះ​ ក្រោយ​ពេល​គេរួមគ្នា​ គឺ​ហាក់​ដូចជាមាន​អ្នក​អាច​និយាយ​គ្រាន់​បើ​ជាង​គាត់​ ដូច្នេះ​គេ​ក៏​ច្រាន​គាត់​ចោល​តែ​ម្តងទៅ​។​
អ្នក​នយោបាយ​របស់​គណបក្ស​ប្រឆាំង​​គឺ​​មិនមែន​​គិត​​ជាតិ​ទេ​​​ ឧទាហរណ៍​ដូច​លោក​ម្នាក់​ដែលធ្លាប់​ធ្វើតំណាងរាស្ត្រ​នៅ​ សម រង្ស៊ី ពេល​​ចូល​មក​ កឹម សុខា​ និយាយ​ថា​ចេញ​ពីទី​ងងឹត​ក្នុង​ សម រង្ស៊ី មក​ចូលទី​ភ្លឺ​របស់​​ កឹម សុខា ។ ប៉ុន្តែ​ឥឡូវនេះ​ កឹម សុខា អូស​ក​ឲ្យ​មក​ចូល​ក្នុង​ទី​ងងឹត​ ជាមួយ សម រង្ស៊ី​ ដដែល​ ហើយ​អ្នក​នោះ​ខំ​ស្រែ​ក​ថា​ព្រះអាទិត្យ​រះ​នឹង​គេ​ដែរ​ទៅ​ ហើយ​ថែម​ទាំង​​សរសើរ​ សម​ រង្ស៊ី​ ទៀត។ ត្រង់​នេះ​បង​ប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​អាច​មើល​ឃើញ​ និង​ពិចារណា​​​បាន​​ថា​មិន​គួរ​​បោះឆ្នោត​​ឲ្យ​​ទេ ពីព្រោះ​សុទ្ធតែ​ជាអ្នក​នយោបាយ​ឡប់​ឡែ ដែល​ពួក​គេ​​គ្មាន​​ចេតនា​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេសជាតិ​រីក​ចម្រើន​ទេ​។ អ្វី​ដែល​ពួកគាត់​ធ្វើ​ និង​កំពុងធ្វើ​សម្រាប់​គណបក្ស​​​ប្រឆាំង​​នោះ​ គឺ​​ដើម្បី​តែ​​មុខ​របរ​​​​​ ដើម្បីបក្ខ​ពួក និង​ដើម្បី​គ្រួសារ​​របស់​​ខ្លួន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​៕​
សម្រង់ព័ត៌មាន លោក នូសាវុធឌី

Popular posts from this blog

ប្រវត្តិរបស់មហាក្សត្រីអង្គមុី ឬអង្គមិញ ដែលយួនលើកបន្តប់ជាមហាក្សត្រីខ្មែរទី៩៧

ព្រះមហាក្សត្រីអង្គមីុ ឬ អង្គមេញ ទ្រង់ជាមហាក្សត្រីខ្មែរទី៩៧ នៃរាជាណាចក្រខ្មែរឧដុង្គ ទ្រង់គឺជាអ្នកមានអំណាចម្នាក់នៅក្នុងចំនោមស្ត្រីបីនាក់នៅសម័យនោះដែរ។ ព្រះនាងត្រូវបានវៀតណាមលើកឲ្យក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រីខ្មែរ នៅក្នុងអំឡុងពេលដែលក្រុងកម្ពជាមានសង្រ្គាមជាមួយសៀម។ ព្រះនាង គឺជាសែលោហិតរាជវង្សនរោត្តម មិនតែប៉ុណ្ណោះទេទ្រង់មានឥសរយស្សជា សម្តេចសិល្បៈករប្រចាំក្រុងកម្ពុជានាសម័យនោះ ព្រះអង្គឡើងគ្រោងរាជចាប់ពីឆ្នាំ (១៨៣៥-១៨៤១) ព្រះអង្គសោយរាជ្យបានរយៈពេល៦ឆ្នាំ។ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបាទឧទ័យរាជា (ព្រះ បាទឧទ័យរាជា ជាទទៅនៅសម័យនោះគេហៅព្រអង្គថាអង្គច័ន្ទ) ទ្រង់ឡើងសោយរាជ្យបន្តពីបិតារបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គអេង។ នៅរាជសម័យបន្ទាប់ពីព្រះមហាក្សត្រីអង្គមុី គឺព្រះបាទហរិរះរាមាឥសារាធិបតី ដែលយើងស្គាល់គ្រប់គ្នាគឺ ព្រះបាទអង្គឌួង ព្រះអង្គប្រសូត្រនៅឆ្នាំ១៧៩៦ ហើយសោយទីវង្គត់ នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៨៦០ ក្នុងព្រះជន ៦៤ព្រះវវស្សា ព្រះអង្គគឺជាក្សត្រមួយអង្គដែលបានសង្រ្គោះកម្ពុជាពីកន្តាប់ដៃសៀមនឹងវៀតណាម។ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៤៧ ដល់ ១៨៦០។  ព្រះមហាក្សត្រីអង្គមីុ សោយទិវង្គត់នៅ ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៧៤ ក្នុងព្រះជន្មាយុ ៥៩ ព្រះវវស្សា ក្ន...

សារ​លិខិត​រំលែក​ទុក្ខ​របស់ ឯកឧត្តម Kim Sung-Hwan រដ្ឋមន្រ្តី​ការ​បរទេស​នៃ​សាធារ​ណ​រដ្ឋកូរ៉េ ជូន សមេ្តច​អគ្គម​ហាសេនា​បតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះ​រាជា​ណាច​ក្រកម្ពុជា

Cambodia and Japan commit to preserve heritage site as oil and gas exploration begins in Preah Vihear

PHNOM PENH, Jan. 30, 2012 – The Japanese Oil, Gas and Metals National Corporation (JOGMEC) agreed with Cambodian Deputy Prime Minister Dr. Sok An in a meeting on Monday that the historic temples of Preah Vihear province must be protected and conserved. H.E. Dr. Sok An, Minister in Charge of the Office of the Council of Ministers, told Akira Suzuki, Executive Director and member of the Board of JOGMEC, that there are more than 200 historic sites in the province, including the Temple of Preah Vihear. Dr. Sok An said that it is very important that such cultural heritage be cared for so as to attract more tourists to the area. Already there are 2,000 tourists per day visiting Preah Vihear province. The province is also rich in mineral resources and fertile land for agriculture, he said. The area is also a home of an endangered bird that is attractive to tourists. “If we can discover oil and gas, that is a very good asset for Preah Vihear province and for Cambodia as a w...

រាយនាមព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងរាជសម័យនៃការគ្រប់គ្រងប្រទេស

ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ មិនមែនជារឿងងាយទេ ដោយសារតែគ្មានឯកសារច្បាស់លាស់បន្សល់ទុក​ឱ្យស្រាវជ្រាវ។ ដូច្នេះយើងត្រូវតែកកាយរើមួយម្តងមួយផ្នែកៗ មករៀបចំផ្គុំគ្នាដើម្បីឱ្យបានឃើញការពិតពីមួយសម័យកាលទៅមួយសម័យទៀត។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងព្រះនាមរបស់ទ្រង់នីមួយៗ៖ * សម័យនគរភ្នំ (ហ្វូណន សវទី១ ៥៥០ គស) 1. ព្រះនាងសោមាហៅលីវយី (ដើមសតវត្សទី១) 2. កៅណ្ឌិន្យ(៦៨) 3. មិនស្គាល់ព្រះនាម (សតវត្សទី២) 4. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅ បាន់ ហួង (សតវត្សទី២) 5. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅ ហ្វាន់ហ្វាន់(ដើមសតវត្សទី៣) 6. ស្រីម៉ារ៉ា ចិនហៅ ចេម៉ាន់(២០៥- ២២៥) 7. មិនស្គាល់ព្រះនាមចិនហៅ Fan chin sheng(២២៥) 8. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅហ្វាន់ចាន់(២២៥ -២៤០) 9. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅហ្វាន់សីុយន់(២៤០- ២៨៧) 10. មិនស្គាល់ព្រះនាម(សតវត្សទី៣ ) 11. មិនស្គាល់ព្រះនាមចិនហៅតៀនជូ ចាន់តាន(សតវត្សទី៤) 12. មិនស្គាល់ព្រះនាម(សតវត្សទី៤ ) 13. កៅណ្ឌិន្យទី២ចិនហៅចាវចិនជូ( ? ៤៣៤) 14. ស្រី =ន្រ្ទវរ្ម័ន(៤៣៤- ៤៣៥) 15. មិនស្គាល់ព្រះនាម មិនស្គាល់រជ្ជកាល 16. មិនស្គាល់ព្រះនាម មិនស្គាល់រជ្ជកាល 17. កៅណ្ឌិន្យ...

Cambodia and Malaysia look to further cooperation in agriculture, tourism and education sectors

PHNOM PENH, February 20, 2014  – Cambodian Deputy Prime Minister Sok An and Malaysian Deputy Prime Minister shared views on Thursday that both countries can tap mutual benefits and complement each other. Malaysian Deputy Prime Minister and Minister of Education Tan Sri Muhyiddin informed H.E. Sok An that, “Malaysia is good at rubber plantations, palm oil, and technology and the key is how best to work with Cambodia.” He said that Malaysian companies are interested in investing in processing rubber resin and can make good furniture from old rubber trees in Cambodia. Malaysian state run companies can also explore energy, generation, hydro-power plants and infrastructures such as roads in Cambodia. “We need feasibility studies first before the next steps can be taken. We can provide resources under the plan of privatization,” H.E. Tan Sri Muhyiddin said in the meeting. In response, H.E. Dr. Sok An, also Minister in charge of the Office of the Council of Minist...