Skip to main content

សុន្ទរកថារំលឹកខួប ឯកឧត្តម បណ្ឌិតសភាចារ្យ សុខ អាន ក្នុងពិធីអបអរសាទរខួបលើកទី៥ នៃការចុះប្រាសាទព្រះវិហារ ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក

សុន្ទរកថារំលឹកខួប
¹¹¹ö¹¹¹
ឯកឧត្តម បណ្ឌិតសភាចារ្យ សុខ អាន​ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ​ រដ្ឋមន្ត្រី​ទទួល​បន្ទុក​ទីស្តីការ​គណៈ​រដ្ឋមន្រ្តី តំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ​នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងពិធី​អបអរសាទរខួបលើកទី៥ នៃការចុះប្រាសាទព្រះវិហារ ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក
រាជធានីភ្នំពេញ ថ្ងៃទី០៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣
­œœœ


ឯកឧត្តម​ ប៉ា សុជាតិវង្ស អភិបាលនៃគណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ
ឯកឧត្តម លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី
ក្មួយៗយុវជនជាទីមេត្រី!
ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនិងភរិយាមានសេចក្តីសោមនស្សរីករាយក្រៃលែង ដោយបានមកចូលរួមជាមួយ  បង​ប្អូន​ជន​រួម​ជាតិ​​នៅ​​ទី​​នេះ​​​ជា​​ថ្មី​​ម្តង​​​ទៀត ដែលកាលពី៥ឆ្នាំមុន ទីនេះជាកន្លែងដែលខ្ញុំបានឈរនៅ​​​​​​​​​​​  ជា​មួយ​​​គណៈ​ប្រតិភូកម្ពុជា និ​ង​បងប្អូនជន​រួម​ជាតិ​ទាំង​អស់​ដើម្បីអបអរសាទរជ័យជំនះថ្ងៃទី០៧ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ នៅ​ទីក្រុង Quebec ប្រទេស​កាណា​ដា ជាជ័យជំនះដែលយើងសម្រេចបាន​ដោយ​លំបាក
តាមរយៈការចុះរមណីយដ្ឋានប្រាសាទព្រះវិហារជាទីសក្ការៈ ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក​របស់​អង្គការយូណេស្កូ កម្ពុជាទទួលបានជោគជ័យដោយបានធ្វើឱ្យពិភពលោកទទួលស្គាល់នូវតម្លៃ​លេច​ធ្លោជា​សកល​​របស់ប្រាសាទព្រះវិហារផង ព្រម​ទាំង​ការ​​លើកកម្ពស់នូវតម្លៃ​នៃ​ច្បាប់អន្តរជាតិ ដូច​មាន​ចែងក្នុងសាលដីកាថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២​ របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌អន្តរជាតិផងដែរ។
សមិទ្ធផលនៃការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារនៅឆ្នាំ២០០៨ មិនមែនសម្រេច​បានក្នុង​ពេល​​​មួយ​ប៉​ប្រិចភ្នែកនោះទេ។ តាមពិត ប្រាសាទព្រះវិហារគឺជារមណីយដ្ឋានមួយក្នុងចំណោម​រមណី​យ​​ដ្ឋាន​នានា ដែលត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីត្រៀមបម្រុងតាំងពីឆ្នាំ១៩៩២​មក​ម៉្លេះ ដោយ​យើងសង្ឃឹមថា ថ្ងៃ​ណា​មួយរមណីយដ្ឋាននេះនឹងត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភព​លោក។ បន្ទាប់​មក នៅក្នុង​ឆ្នាំ២០​០​១ យើងបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការដែលមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធមួយក្នុងការរៀបចំឯកសារ ការ​ប្រាស្រ័យទាក់​ទង ការទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់និងការធ្វើបទបង្ហាញ​នានាដើម្បីទាក់ទាញ​នូវការ​គាំទ្រ​សម្រាប់​ការ​ស្នើ​សុំចុះបញ្ជីជាផ្លូវការប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅឆ្នាំ២០០៦។ នៅ​ឆ្នាំ២០០៧ ​នៅទីក្រុង Christchurch ប្រទេសនូវែលហ្សេឡង់ កម្ពុជាបានផ្លាស់ប្តូរដោយជោគជ័យនូវទំនោរ​ភាគ​ច្រើន​នៅក្នុងគណៈ​កម្មាធិការ​​បេតិក​ភណ្ឌពិភពលោក ដែលត្រូវបាន​រៀប​ចំ​ឆាក​​ដោយ​មជ្ឈដ្ឋាន​មួយ​ចំនួនក្នុងប្រទេសថៃ សំដៅរារាំង​ការ​ដាក់បញ្ចូលប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌពិភពលោក។
បន្ទាប់មក ក្នុងស្មារតីនៃការសម្របសម្រួល (ដែលត្រូវបានវាយតម្លៃខ្ពស់​ពីសំណាក់សមាជិក​នៃ​គណៈកម្មាធិការ) យើងបានយល់ព្រមអនុវត្តតាមវិធីកុងសង់ស៊ុស ដើម្បីឱ្យដំណើរ​ការ​ចុះ​បញ្ជី​បន្ត​បើក​ចំហររហូតដល់សម័យប្រជុំរបស់គណៈកម្មាធិការនៅឆ្នាំ២០០៨ ទើប​រមណីយដ្ឋាន​នេះត្រូវ​បាន​ចុះ​​បញ្ជី​ជា​ផ្លូវការ។
តាមសេចក្តី​សម្រេ​ច​​លេខ 31COM8B.24 សម័យប្រជុំលើកទី៣១របស់គណៈកម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌពិភពលោកបានទទួលស្គាល់ថា “រមណីយដ្ឋានប្រាសាទព្រះវិហារជាទីសក្ការៈមាន​សារៈ​សំខា​ន់​ជា​អន្តរជាតិ​ដ៏មហាអស្ចារ្យ និងមានតម្លៃ​លេច​​ធ្លោជា​សកល​ (OUV)។ គណៈកម្មាធិការ​យល់​ព្រម​​ជាគោលការណ៍ថា ប្រាសា​ទ​ព្រះវិហារ​គួរត្រូវបាន​ចុះ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌពិភពលោក និងកត់​សម្គាល់​ថា​ ដំណើរ​ការ​ចុះ​បញ្ជីកំពុងមានវឌ្ឍនភាព។”
នៅឆ្នាំ២០០៨ ទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្តូររិយាបថម្តងហើយម្តងទៀតពីសំណាក់​គណៈប្រតិភូ​ថៃ និងការ​ប៉ុន​ប៉ង​​ជាបន្តបន្ទាប់ ដែលពេល​ខ្លះ​មាន​ភាពតានតឹង​ខ្លាំង ក្នុងការរារាំងការចុះបញ្ជី​ប្រាសាទ​​ព្រះ​វិហារ​​ក៏​ដោយ ក៏គណៈ​ប្រតិភូ​កម្ពុជា​​អាចទាក់ទាញ​ការ​គាំទ្រ​ពី​សំណាក់សមាជិក​ភាគច្រើន ហើយជាទីបំផុត​គណៈកម្មាធិការ​ដែល​មាន​សមាជិក២១ប្រទេស បានសម្រេចតាមកុង-​សង់ស៊ុសដើម្បី​ចុះ​រមណីយដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារជាទីសក្ការៈក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក តាម​សេចក្តីសម្រេច លេខ 32COM8B.102 ទីក្រុង​Quebec ប្រទេសកាណាដា ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨
ជាអកុសល មិនមែនគ្រប់គ្នា សុទ្ធតែអបអរសាទរនឹងជោគជ័យរបស់យើងនៅទីក្រុង ​Quebec នោះទេ។ ក្នុងពេលតែមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីយើងបានជួបជុំគ្នានៅពហុកីឡាដ្ឋាន​ជាតិ​អូឡាំពិក​នេះប៉ុណ្ណោះ ប្រតិកម្ម​ដោយហិង្សាប្រឆាំងនឹងជោគជ័យនៃការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារ បានផ្ទុះឡើងដោយ​ក្រុម​​អាវ​លឿង​​​និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់គេ។ ​នៅ​ថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ កងទ័ពថៃបាន​ឆ្លងកាត់​ព្រំ​ដែន និង​ធ្វើ​ការ​កាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជានៅជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ និងបានវាយ​លុក​ជា​ច្រើន​លើកច្រើនសារ និង​​ច្រើន​កន្លែងរវាងឆ្នាំ២០០៨ និងឆ្នាំ២០១១ បណ្តាលឱ្យខូចខាតយ៉ាងដំណំដល់ប្រាសាទ និង​បាន​​ប្រើប្រាស់​អាវុធ​ធុនធ្ងន់ រួមទាំងគ្រាប់បែកចង្កោមចូលជ្រៅក្នុងទឹកដីរបស់កម្ពុជាទៀតផង។ ប្រជាជន​មួយ​ចំនួន​​បាន​ស្លាប់​និង​រងរបួស ហើយរាប់ពាន់នាក់បានបាត់បង់ទីជម្រកនិងត្រូវភៀសខ្លួន។
ឆ្លើយតបនឹងការវាយប្រហារម្តងហើយម្តងទៀត​ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើម​យុទ្ធនា​ការ​​ចម្រុះមួយដោយជោគជ័យ ដើម្បីការពារប្រាសាទ អធិបតេយ្យភាពជាតិ និងបូរណភាព​ទឹក​ដី​របស់​យើង គឺការប្រើប្រាស់មធ្យោបាយ​​ការទូត នយោបាយ បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌ ​យោធា និង​ច្បាប់​។ ក្រោម​ការ​ដឹកនាំនិងបញ្ជាផ្ទាល់របស់ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី តេជោ ហ៊ុន សែន នាយ​ទាហាន នាយទាហា​រង ពល​ទាហាន​​និងកងកម្លាំងប្រដាប់​អាវុធ​គ្រប់ប្រភេទ ប្រកបដោយវីរភាពដ៏អង់អាចក្លាហាន ជាមួយ​ស្មារតី​​​ឧបត្ថម្ភ​គាំទ្រ និងសាមគ្គីភាពជាធ្លុងមួយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេស រក្សា​បាន​យ៉ាងរឹងមាំ​នូវ​​បូរណ​ភាព​ទឹកដីរបស់កម្ពុជាយើង។ បន្ថែមលើការការពារ​ផ្នែកយោធាប្រកបដោយ​ជោគជ័យ យើង​ត្រូវបានបង្ខំចិត្តឱ្យនាំ​យក​បញ្ហា​នេះ​ទៅ​កាន់តុលាការ​អន្តរជាតិ​ទីក្រុង​ឡាអេ ដើម្បីស្វែងរក​ការ​បក​ស្រា​យ​​សាលដីកា​ឆ្នាំ១៩៦២ ដែលបាន​ប្រកាស​យ៉ាងច្បាស់​នូវ​អធិបតេយ្យ​ភាព​របស់​កម្ពុជាលើ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​និងដែនដីម្តុំជិតៗប្រាសាទ។
បច្ចុប្បន្ននេះ យើងកំពុងរង់ចាំដីកាសម្រេចចុងក្រោយរបស់តុលាការ ប៉ុន្តែនៅក្នុងសេចក្តី​សម្រេច​​ស្តីពីវិធានការបណ្តោះអាសន្នខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១១ តុលាការបានដាក់ចេញនូវដីកាបង្គាប់​មួយ​។ តុលាការបានទទួលយកសំណើរបស់កម្ពុជាក្នុងការបកស្រាយសាលដីកា ដោយបដិសេធ​ជា​ឯកច្ឆន្ទ​នូវ​សំណើរបស់ថៃដែលស្នើឱ្យតុលាការបដិសេធសំណើរបស់កម្ពុជា។ ជាងនេះទៀត តុលាការ​បាន​សម្រេ​ច ថា “ថៃមិនត្រូវរារាំងដល់ការចេញចូលដោយ​សេរីរបស់កម្ពុជាទៅកាន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ឡើយ”
ទោះបីជាមានបញ្ហាប្រឈមទាំងនេះក្តី រាជរដ្ឋាភិបាលបានផ្តោតលើកម្មវិធីអភិរក្ស​និង​​អភិវឌ្ឍ​ន៍​​ប្រាសា​ទ​​​ព្រះវិហារនិងតំបន់ជុំវិញបន្ថែមទៀត ហើយស្វាគមន៍រាល់​ជំនួយអន្តរជាតិនៅ​ក្នុង​​បេសកកម្ម​ដ៏​អស្ចារ្យនេះ។
ក្នុងអំឡុងពេល៥ឆ្នាំកន្លងមកនេះ៖
·         យើងបានបង្កើតភូមិថ្មីមួយសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង ដែលជាជនភៀស​ខ្លួន​នៅ​តំបន់​នោះ​ ដោយមានផ្ទះសម្បែង វត្តអារាម ការបណ្តុះបណ្តាល​វិជ្ជាជីវៈ ហើយដែល​ប្រជាជនរួមគ្នាប្រសិទ្ធនាមថា ភូមិធម្មជាតិសម្តេចតេជោ
·         យើងបានពង្រឹងអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារទទួលបន្ទុកកិច្ចការអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ
·         ដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ក្នុងតំបន់ និងផ្តល់ឱកាសការងារដល់ប្រជាជន យើង​បាន​កសាងផ្លូវធ្វើដំណើរល្អ ដែលអាចឱ្យយើងចំណាយពេលតិចជាងមុនរវាង​ខេត្ត​កំពង់ធំ ខេត្តសៀម​រាប និង​ខេត្ត​ព្រះវិហារ ហើយបច្ចុប្បន្នកំពុងបញ្ចប់ការសាងសង់​សារមន្ទីរ​ធម្ម​ជា​តិ​សកលសម្តេច​តេជោ​ ដែលមានលក្ខណៈជាសារមន្ទីរវប្បធម៌ ជាតិពិន្ទុ-វិទ្យា បូរាណវិទ្យា និងធម្មជាតិផង។
សកម្មភាពទាំងនេះ បានធ្វើឱ្យយើងយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសដល់ជនជាតិភាគតិចក្នុង​តំបន់។ ពិតណាស់ ការយកចិត្តទុកដាក់នេះត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងគោលនយោបាយ​ របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល ក្រោមការដឹកនាំ​របស់ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី តេជោ ហ៊ុន សែន ដោយ​ចាត់​​ទុកបងប្អូន​ជនជាតិ និង​សាស​នា​ភាគ​តិច​នៅកម្ពុជា ជាជនរួមជាតិដែលមានសិទ្ធិនិង​តួនាទី​ពេញ​លេញ​។
តំបន់នៅជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារមានអ្នកស្រុកជនជាតិកួយជាច្រើន ដែលល្បីល្បាញតាំងពី​មុន​​ សម័យ​អង្គរខាងផ្នែកផលិតលោហៈដ៏ជំនាញ និងប៉ិនប្រសប់ក្នុងការប្រមាញ់ ចាប់ទាក់ដំរីព្រៃ ចិញ្ចឹម និង ហ្វឹក​ហ្វឺន​​​ដំរី ទាំង​សម្រាប់ការងារក្នុងជីវភាពផងនិងការងារកងទ័ពផង។ ទេព្យកោសល្យខាងផ្នែក​លោហ​ធាតុ​ដ៏ចំណាន​របស់​ជនជាតិ​កួយបាន​ជួយដល់ការផលិត​​​អាវុធដែលបុព្វបុរសយើង បានប្រើប្រាស់​​ដើម្បី​បង្កើត​អាណា​ចក្រ​ខ្មែរ​ដ៏អស្ចារ្យ និងដើម្បីកាត់ថ្ម​យក​មក​សាងសង់ប្រាសាទដ៏សំបូរបែប​និង​មហិមា​នានារបស់យើង។
សារមន្ទីរថ្មីមានដាក់តាំងរូបថត និងរូបចម្លាក់ ដែលបង្ហាញនូវលក្ខណៈខុសប្លែក​របស់វប្បធម៌​និង​​សង្គម​​របស់​ជនជាតិកួយ។ នេះជាលទ្ធផលនៃគម្រោងសិក្សាស្រាវជ្រាវបានធ្វើឡើងតាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០១០ដោយ​រាជ​បណ្ឌិតសភាកម្ពុជា ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ អាជ្ញាធរអប្សរា និងអាជ្ញាធរ​ជាតិ​ព្រះវិហារ។ ការស្រាវជ្រាវនេះបានរកឃើញទីតាំងស្លដែក​បុរាណជាង​២០០​កន្លែង​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះវិហារ សៀម​រា​ប កំពង់ធំ និងឧត្តរមានជ័យ។ ក្នុងន័យនេះ រាជ​រដ្ឋាភិបាលបានសម្រេចបង្កើតឧទ្យាន​ជាតិ​មួយ​​មាន​​ទំហំ​ប្រហែល​​​១០០គីឡូ​ម៉ែតក្រឡា ដើម្បីអភិរក្សទីតាំងទាំងនោះជាមួយ​នឹងភស្តុតាងប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​​ដែល​​មិន​អាច​កាត់ថ្លៃបាននៃ​បេតិកភណ្ឌរបស់យើង។

ឯកឧត្តម លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី
ក្មួយៗយុវជនជាទីមេត្រី!
ក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ពិភពលោកបានចាប់ផ្តើមស្គាល់យើងកាន់តែច្បាស់ ហើយចាប់ផ្តើម​និយាយ​អំពី “គំរូកម្ពុជា”  (សុខសន្តិភាពនិងការផ្សះផ្សាជាតិ ទន្ទឹមនឹងការអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋ​កិច្ច ដូច​បង្ហាញ​នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណ) ហើយប្រទេសយើងបានទទួលនូវកិត្តិយស​និង​ការ​គោរព​រាប់​អាន​ កាន់​តែ​ច្រើនឡើងៗ។ លើសពីនេះ របៀបធ្វើការងារដែលមានលក្ខណៈសម្របសម្រួល​របស់​យើង​នៅក្នុងស្ថាប័ន​នៃអង្គការយូណេស្កូ ទទួលបានការវាយតម្លៃខ្ពស់ពីសំណាក់ប្រទេសតូច ធំនានា។
កម្ពុជាទទួលបានជោគជ័យនៅក្នុងការឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការ​បេតិក​ភណ្ឌពិភពលោកសម្រាប់អាណត្តិ៤ឆ្នាំ ២០០៩-២០១៣។ នៅឆ្នាំ២០០៩ រាជរដ្ឋាភិបាលបាន​ដាក់​ចេញ​នូវយុទ្ធនាការស្វែងរកសម្លេង​ឆ្នោត​ជា​អន្តរជាតិ និងបេសកកម្មជាច្រើនត្រូវ​បាន​ធ្វើឡើង​នៅ​ក្នុង​​​ទ្វីប​ផ្សេងៗ ដើម្បីទាក់ទាញការគាំទ្រដល់​កម្ពុជា​ពីសំណាក់តំបន់បោះឆ្នោត​ទាំង៥របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ។ យុទ្ធនាការនោះទទួលបាន​ជោគជ័យ​យ៉ាងខ្លាំង ហើយកម្ពុជាត្រូវបានជាប់ឆ្នោត ដោយ​បាន​ទទួលសម្លេងគាំទ្រច្រើនជាង​គេ​លំដាប់ទី២ បន្ទាប់ពីប្រទេសស្វីស។
បន្ទាប់ពីបានក្លាយជាសមាជិក កម្ពុជាត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យធ្វើជាអនុប្រធាននៃ​គណៈ​កម្មាធិ​ការ​បេតិកភណ្ឌពិភពលោកសម្រាប់ឆ្នាំ២០១០-២០១១ ដែលនៅពេលនោះយើងបានស្នើសុំធ្វើ​ជាម្ចាស់​ផ្ទះ​​រៀបចំកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅកម្ពុជា។ ដើម្បីធានាបាននូវ​សេចក្តី​សម្រេ​ច ​ជាវិជ្ជមានពីសំណាក់គណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ជាការចាំបាច់យើងបាន​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​​ស្វែង​​រកការគាំទ្រជាថ្មីម្តងទៀត ដែលការងារនេះទាមទារនូវការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់​និង​ការ​អត់​ធ្មត់​ខ្លាំង។
ជាលទ្ធផល នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២ នាទីក្រុង St. Petersburg សហព័ន្ធរុស្សី សម័យប្រជុំ​លើកទី​៣៦​​នៃ​គណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក បានសម្រេចជាឯកច្ឆន្ទទទួលយក​សំណើរបស់​កម្ពុជា​ធ្វើជា​ម្ចាស់​​​ផ្ទះនៃសម័យ​ប្រជុំ​លើកទី​៣៧​​​របស់គណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ពីថ្ងៃទី ​១៦ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៣ ដោយខ្លួនខ្ញុំផ្ទាល់ត្រូវបានផ្តល់កិត្តិយសជាប់ឆ្នោត​ធ្វើជា​ប្រធាន​សម្រាប់​ឆ្នាំ២០១២-២០១៣
អនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមបន្តិច អំពីជោគជ័យគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃសម័យប្រជុំ​លើក​ទី៣៧នេះដែល​ទើប​បានបញ្ចប់កាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុននេះ។ នេះជាសម័យប្រជុំដែលត្រូវបាន​សមាជិក​​នៃ​​គណៈ​កម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌពិភពលោក រដ្ឋភាគី ស្ថាប័នពិគ្រោះយោបល់​ និងស​មាជិក​សង្កេត​ការណ៍​ជា​ច្រើន ចាត់​​ទុកថាជាសម័យប្រជុំមួយ​ដែល​មានការរៀបចំយ៉ាងល្អ​និងទទួលបាន​ជោគ​ជ័យ​យ៉ាងធំធេង នៅ​ក្នុង​​ប្រវត្តិនៃសម័យប្រជុំគណៈ​កម្មាធិការបេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ក្នុងរយៈពេល​៤ទសវត្សរ៍កន្លង​មកនេះ​។
នេះជាលើកទី១ហើយ ដែលប្រទេសមួយមានចំណូលនិងធនធានមានកំណត់ (ជាប្រទេស​មួយ​ក្នុងចំណាមប្រទេសដែលមានការអភិវឌ្ឍតិចតួចក្នុងពិភពលោក- LDCs) បានទទួលខុសត្រូវ​និង​មាន​កិត្តិយស​ក្នុង​ការ​ទទួល​ស្វាគមន៍គណៈប្រតិភូយ៉ាងច្រើន។ នេះមិនត្រឹមតែជាសន្និសីទអន្តរជាតិធំ​បំផុត​​​ប្រារព្ធនៅ​កម្ពុជា ដែលមានប្រតិភូចូលរួម ១៤៦៥នាក់ មកពីបណ្តាប្រទេសចំនួន១២៨នៅលើ​ពិភព​លោ​ក និងអ្នកកាសែតចំនួន ៦៧៣​ នាក់​ ​​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាកិច្ចប្រជុំ​ធំជាងគេ​បំផុត ប្រៀបធៀបទៅនឹងសម័យប្រជុំផ្សេងៗ​ ដែល​រៀបចំដោយគណៈកម្មាធិការ​បេតិក​ភ​ណ្ឌ​ពិភពលោក ហើយដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅប្រទេសចំនួន​២៥ផ្សេង​គ្នា​លើពិភពលោកនាពេលកន្លងមក។
សម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​ថ្មីសរុបចំនួន១៩ ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដែលធ្វើឱ្យ​ចំនួន​សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌនៅក្នុងបញ្ជីនេះបានកើនឡើងដល់ចំនួន៩៨១។ ​គណៈកម្មាធិការ​បេតិក​ភណ្ឌពិភពលោកក៏បានពិនិត្យស្ថានភាពអភិរក្សរបស់សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌចំនួន១៤០ផងដែរ។ សេចក្តី​សម្រេ​ច ​​​ចំនួន២៣៤ ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើសំណុំឯកសារចំនួន៥២ នៅក្នុង​រយៈពេល​១២​ថ្ងៃ​នៃសម័យប្រជុំលើកទី៣៧នេះ។
នៅក្នុងអំឡុងសម័យប្រជុំនេះ បញ្ហាមួយចំនួនដែលមានលក្ខណៈតឹងតែងនិងរសើបត្រូវបាន​ដោះស្រាយតាមរយៈការចរចាដោយអត់ធ្មត់និងការស្វះស្វែងរកកុងសង់ស៊ុស។ ដូចដែល​បាន​បង្ហាញ​ជូន​ក្នុងវីដេអូស្តីពីការបិទសម័យប្រជុំ ​គណៈ​​ប្រតិភូជាច្រើន ក៏ដូចជានាយកមជ្ឈមណ្ឌល​បេតិកភណ្ឌ​ពិភព​លោកបានគូស​បញ្ជាក់ អំពីភាពដឹកនាំបែបត្រជាក់និងយ៉ាងប៉ិនប្រសប់​ ដែល​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​បញ្ហា​ក្តៅ​មួយ​ចំនួន ត្រូវបានដោះស្រាយដោយគ្មានការប្រទូស្តរាយ ឬជាប់គាំងឡើយ។ ក្នុង​ន័យ​នេះ យើង​អាច​កត់​សម្គាល់ជាពិសេស នៅក្នុងករណីរបាយការណ៍ស្ថានភាព​អភិរក្ស​ស្តីពី​សម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​នៅ​ប្រទេ​ស​ប៉ាណាម៉ា ទីក្រុងហ្សេរុយសាឡឹមនិងកំពែងទីក្រុងនេះ ព្រមទាំង​សេចក្តី​សម្រេច​​ពន្យាសំណើសុំ​ចុះ​បញ្ជី​រមណីយដ្ឋាន Bolgar របស់សហព័ន្ធរុស្សី ទៅសម័យ​ប្រជុំលើក​ក្រោយ​ផងដែរ។
ភ័ស្តុភារ មធ្យោបាយធ្វើដំណើរ និងបរិក្ខាប្រជុំ នៅវិមានសន្តិភាពដែលបានផ្តល់​ដោយ សម្តេច​នាយក​រដ្ឋមន្រ្តី តេជោ ហ៊ុន សែន សម្រាប់សម័យប្រជុំលើកទី៣៧ ទទួលបាននូវការកោត​សរសើរ​យ៉ាងខ្លាំង​ ព្រម​ជា​មួយនឹងមន្រ្តីអម យុវជនស្ម័គ្រចិត្ត និងអ្នកបើកបរប្រកបដោយស្នាមញញឹម​និងចេះ​ជួយ​យកអាសារ​​ សក្តិសម​​នឹង​​ទទួល​បាននូវការស្ញប់ស្ញែងជាពិសេស។ សន្តិសុខ របស់​សម័យ​​ប្រជុំនិង​គណៈ​ប្រតិភូ​ទាំង​អស់​ត្រូវបានធានាក្នុងស្ថានភាពសុវត្ថិភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងប្រសិទ្ធភាពទាំងការ​ធ្វើ​ដំណើរ​​ទៅវិញ​ទៅ​មកពី​សណ្ឋា​គា​រ​ទៅ​ទីកន្លែងប្រជុំ និងជុំវិញទីក្រុងរៀងរាល់ថ្ងៃ ទាំងការធ្វើដំណើរ​ទៅ​ចូល​រួម​ពិធីបិទ​នៅ​ខេត្ត​សៀមរាប​។ នេះ​ជារឿងមួយដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលសម្រាប់គណៈ​ប្រតិភូ​​ជា​ច្រើន​ដែល​បាន​ឃើញ​ថា ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​មាន​ភាព​​ទំនើប និងសម្បូរបែប ដោយមានសណ្ឋាគារ​មាន​គុណ​ភាពល្អ និង​ភោជ​នីយ​ដ្ឋាន​​ជាច្រើនប្រភេទ ក៏ដូចជាទីកន្លែងទេសចរណ៍​និងវប្បធម៌​ដើម្បី​ទស្សនា។ ព្រម​ជាមួយ​គ្នា​នេះ គណៈ​ប្រតិភូមានចំណាប់​អារម្ម​ណ៍ចំពោះ​កាយវិការស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅ​របស់ប្រជាជន​កម្ពុជា នៅ​​គ្រប់​កន្លែងដែល​គណៈ​ប្រតិភូ​​បាន​ទៅ​ទស្ស​នា​។ គណៈប្រតិភូទាំងអស់បានឃើញ​ដោយ​ផ្ទាល់​ភ្នែកនូវ​កម្ពុជា​ពិត ដែលផ្ទុយពី​រូបភាព​អវិជ្ជមាន​ដែលចុះ​ផ្សាយ​ក្នុងសារព័ត៌មានមួយចំនួនណានោះ។
ចំណុចដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ជាពិសេសថែមទៀតនោះ គឺកម្មវិធីវប្បធម៌នៃសម័យប្រជុំនេះ​។ ពិធី​បើក​បានរួមបញ្ចូលនូវព្រឹត្តិការណ៍ ​ដែលទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់បំផុតពីបណ្តាញសារព័ត៌មាន ដោយពុំ​បាន​​​ព្រាង​ទុក ​នោះគឺការប្រគល់ជូន សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី តេជោ ហ៊ុន សែន ដោយ​លោក​ស្រី​ប្រធានសារមន្ទីរ Metropolitan Museum of Art នៅទីក្រុងញូវយ៉ក នូវរូបបដិមា​២​អង្គ​គឺ សហ​ទេព និង​​​នកុល ដែលត្រូវបានលួចពី​ប្រាសាទ​ចិននៃ​រមណីយដ្ឋានកោះកេរ​នៅដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ១៩៧០។ ជាការសម្តែងការដឹងគុណនិងការ​កោតសរសើររបស់កម្ពុជា យើងបានផ្តល់គ្រឿងឥស្សរិយយសជូន​ដល់​​លោក​ស្រីប្រធាន ក៏ដូចជាមន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​របស់អង្គការយូណេស្កូមួយចំនួន។ បន្ទាប់មក នៅក្នុង​ពិធី​ទទួល​ស្វាគមន៍​បន្ទាប់​ពី​ពិធីបើក គណៈប្រតិភូទាំងអស់បានទស្សនាសិល្បៈដែលត្រូវបាន​ចុះ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌពិភពលោកអរូបី មាន​របាំ​ព្រះ​រាជទ្រព្យ និងល្ខោនស្បែកធំ រួមជាមួយនឹងការ​សម្តែ​ង​​បញ្ចូល​គ្នា​​នៃ​ទស្សនីយភាព​ទាំងពីរ​ជា​លើក​​ទីមួយ។
ពិធីបិទត្រូវបានគ្រោងរៀបចំ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពអធិកធមដ៏អស្ចារ្យព្រមជាមួយ​ការសម្តែង​សិល្បៈ​វប្បធម៌នៅទីលានជល់ដំរីក្នុងបរិវេណអង្គរធំ ដែលមានអ្នកសម្តែងរាប់រយនាក់ក្នុងសម្លៀក​បំពាក់​​​សម័យ​អង្គរ និងដំរីចំនួន៦ក្បាល។ គួរឱ្យសោកស្តាយ បន្ទាប់ពីមានភ្លៀងធ្លាក់ និងខ្យល់​បក់​បោក​យ៉ាង​ខ្លាំង កម្មវិធី​ត្រូវ​​​បាន​ប្តូរ​យ៉ាង​រហ័សទៅប្រារព្ធនៅក្នុងសណ្ឋាគារវិញ តាមគម្រោង B។ គណៈ​ប្រតិភូ​ទាំង​អស់​​បាន​សម្តែង​នូវ​ការកោតសរសើរចំពោះប្រសិទ្ធភាព និងការយកចិត្ត​ទុកជាក់ដ៏​សមគួរ​របស់​មន្រ្តី និងអ្នកស្ម័គ្រ​ចិត្ត​របស់​​យើង ព្រមជាមួយនឹងអាហារពេលល្ងាចដ៏ល្អ និងការសម្តែង​មាន​កម្រិតខ្ពស់។ ថ្នាក់​ដឹកនាំ​គណៈ​ប្រតិភូ​មួយ​រូបបានលើកឡើងថា “ការរៀបចំយ៉ាងឆាប់រហ័សនេះជា​អព្ភូតហេតុ​ដ៏អស្ចារ្យ​​ (It is a miracle!)”។
ប្រធាននៃក្រុមប្រឹក្សាប្រតិបត្តិរបស់អង្គការយូណេស្កូ លោកជំទាវ Alissandra Cummins បានសរុបថា “ស្តែងចេញពីសម័យប្រជុំលើទី៣៧នេះ នេះជាសក្ខីភាពមួយបញ្ជាក់ថា កម្ពុជានឹងបន្ត​តួនាទី​យ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍការងាររបស់អង្គការយូណេស្កូក្នុងវិស័យបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌”។
ជារួម ទាំងក្នុងពិធីបិទនិងក្រៅសាលប្រជុំ គណៈប្រតិភូមិនត្រឹមតែសម្តែងការពេញចិត្ត​ចំពោះ​​ការរៀបចំប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបានសម្តែងនូវសេចក្តីសប្បាយរីករាយដោយបានស្នាក់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និងបានធ្វើការជាមួយគណៈកម្មាធិការផង ដើម្បី​សម្រេចបាន​នូវសមិទ្ធផល​មួយ ដែលអាចចាត់ទុកថាជា​ជ័យ​ជំនះ​​ដ៏​អស្ចារ្យ​និងស្រស់ប្រឹមប្រិយ​ ហើយដែលបានយល់ជ្រួតជ្រាបពី កម្រិតវប្បធម៌ អារ្យធម៌ខ្មែរ និងបេតិកភណ្ឌជាតិ ព្រមទាំងការថែរក្សា អភិរក្សដ៏ល្អទៀតផង។

ឯកឧត្តម លោកជំទាវ អស់លោក លោកស្រី
ក្មួយៗយុវជនជាទីមេត្រី!
គណៈកម្មាធិការអន្តរជាតិសម្របសម្រួល សម្រាប់កិច្ចគាំពារនិងអភិវឌ្ឍ​រមណីយដ្ឋាន​ប្រវត្តិ​សា​ស្រ្ត​អង្គរ (ICC-Angkor) ជាផ្នែកមួយនៃសហគមន៍បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ដែលបាននាំមកនូវអត្ថ-​ប្រយោជន៍​​​ជាច្រើន​ដល់​កម្ពុជា។ ការបង្កើតគណៈកម្មាធិការនេះ ដែលមានប្រទេសបារាំង និងជប៉ុនជា​សហប្រធាន រួមជាមួយអង្គការយូណេស្កូ​ដែល​ផ្តល់​លេខាធិការដ្ឋាន តូ្រវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពី ជោគជ័យនៃការចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោកនៅឆ្នាំ១៩៩២។ បច្ចុប្បន្ននេះ ICC-Angkor ត្រូវ បានចាត់ទុកថាជាគំរូ សម្រាប់​កិច្ចសហ​ប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ​ក្នុង​ការ​ការ​ពារ​​និង​គ្រប់គ្រងបេតិកភណ្ឌ។ ក្របខណ្ឌសហប្រតិបត្តិការ ICC-Angkor ​បាននាំឱ្យឈានដល់ការដកតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរចេញ ពីបញ្ជីបេតិកភណ្ឌ​ស្ថិតក្នុង​គ្រោះ​ថ្នាក់​​នៅ​ឆ្នាំ២០០៤ និង​កៀរ​គរបានមូលនិធិជាង​២៥០​លាន​​ដុល្លារ អាមេរិកសម្រាប់គម្រោងជិត​៧០ ដែល​អនុវត្ត​​ដោយ​ក្រុម​ការ​ងារ​​ចំនួន​៣២ មកពី ២៣​ប្រទេស។ ដូចគ្នា នេះដែរ ការចុះបញ្ជីប្រាសាទ​ព្រះវិហា​រ មិនត្រឹមតែធានានូវកិច្ចគាំពារប្រាសាទប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ​ថែមទាំងផ្តល់នូវផលប្រយោជន៍​ជាក់ស្តែង​សម្រាប់ប្រជាជននៅមូលដ្ឋានផងដែរ។
ភាពសម្បូរបែបនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់កម្ពុជា ដែលបានបន្សល់ដោយអារ្យធម៌​ពី​បូរាណ និងដែលបានយល់ជ្រួតជ្រាបដោយពិភពលោក​គឺជាកត្តាដ៏សំខាន់បំផុតនៃវិស័យទេសចរណ៍ សម្រាប់ សេដ្ឋកិច្ច​របស់យើង ដែលមានការកើន​ឡើង​យ៉ាង​​លឿន។ ជាក់ស្តែង នៅឆ្នាំ២០១២កន្លងមក កម្ពុជា បានស្វាគមន៍ទេសចរចំនួន៣,៥លាននាក់ ហើយយើង​សង្ឃឹម​​​ថាចំនួន​ទេសចរនឹងកើនដល់៥លាន នាក់ នៅឆ្នាំ២០១៥ ដូចដែល សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី តេជោ ហ៊ុន សែន បាន​លើ​ក​​ឡើង​ក្នុងសុន្ទរកថាបើក សម័យប្រជុំលើកទី៣៧ថា​ វប្បធម៌គឺជា​គន្លឹះរបស់​ទស្សនៈ​ថ្មីនៃ​ការ​អភិវឌ្ឍ​​បៃតង
ក្នុងនាមជា​សមាជិក​របស់គណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ជាពិសេសដែលបានធ្វើជា​ម្ចាស់​ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំ​លើក​ទី៣៧​នៃគណៈកម្មាធិការនេះ កម្ពុជានិងបេតិកភណ្ឌរបស់ខ្លួនត្រូវបាន​ផ្សព្វផ្សាយ​​លើកញ្ចក់​ទូរទស្ស​ន៍​​និង​ទំព័រ​ទីមួយនៃកាសែតធំៗមួយចំនួនទូទាំងពិភពលោក។
ប៉ុន្តែ លើសពីអ្វីដែលជាគុណសម្បត្តិជាក់ស្តែងដ៏អស្ចារ្យទាំងនេះ ការងារប្រកបដោយការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​និង​អត់ធ្មត់ក្នុងកិច្ចគាំពារនិងអភិរក្ស បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់យើងបាន​ផ្តល់នូវអ្វី​ដែល​កាន់​​​​​តែ​ពិសេសជាងនេះទៅទៀតនោះគឺ ការដែលប្រជាជនកម្ពុជាអាចលើកកម្ពស់ថែមទៀត​នូវ​ដួង​ព្រលឹង​ជាតិ ហើយប្រទេសកម្ពុជា​អាច​ទាមទារ​មកវិញផងដែរនូវកិត្តិនាម​ និងកិត្តិស័ព្ទជាសកល ពោល​គឺ​ជាភាព​ល្បីល្បាញ​ក្នុង​សម័យអង្គរដែល កម្ពុជាជា​ព្រះរាជាណាចក្រវប្បធម៌​និងព្រះរាជា-​ណាចក្រអច្ឆរិយៈ  
ហេតុដូច្នេះ អនុញ្ញាតឱ្យយើងទាំងអស់គ្នាអបអរសាទរខួបលើកទី៥ នៃការចុះបញ្ជីប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ដែល​ជានិមិត្តរូបនៃមោទនភាពរបស់កម្ពុជា និងជាផ្នែកមួយនៃបេតិកភណ្ឌ មនុស្សជាតិទាំង​មូល​!
ជយោព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈដ៏រុងរឿង

Popular posts from this blog

ប្រវត្តិរបស់មហាក្សត្រីអង្គមុី ឬអង្គមិញ ដែលយួនលើកបន្តប់ជាមហាក្សត្រីខ្មែរទី៩៧

ព្រះមហាក្សត្រីអង្គមីុ ឬ អង្គមេញ ទ្រង់ជាមហាក្សត្រីខ្មែរទី៩៧ នៃរាជាណាចក្រខ្មែរឧដុង្គ ទ្រង់គឺជាអ្នកមានអំណាចម្នាក់នៅក្នុងចំនោមស្ត្រីបីនាក់នៅសម័យនោះដែរ។ ព្រះនាងត្រូវបានវៀតណាមលើកឲ្យក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រីខ្មែរ នៅក្នុងអំឡុងពេលដែលក្រុងកម្ពជាមានសង្រ្គាមជាមួយសៀម។ ព្រះនាង គឺជាសែលោហិតរាជវង្សនរោត្តម មិនតែប៉ុណ្ណោះទេទ្រង់មានឥសរយស្សជា សម្តេចសិល្បៈករប្រចាំក្រុងកម្ពុជានាសម័យនោះ ព្រះអង្គឡើងគ្រោងរាជចាប់ពីឆ្នាំ (១៨៣៥-១៨៤១) ព្រះអង្គសោយរាជ្យបានរយៈពេល៦ឆ្នាំ។ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបាទឧទ័យរាជា (ព្រះ បាទឧទ័យរាជា ជាទទៅនៅសម័យនោះគេហៅព្រអង្គថាអង្គច័ន្ទ) ទ្រង់ឡើងសោយរាជ្យបន្តពីបិតារបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គអេង។ នៅរាជសម័យបន្ទាប់ពីព្រះមហាក្សត្រីអង្គមុី គឺព្រះបាទហរិរះរាមាឥសារាធិបតី ដែលយើងស្គាល់គ្រប់គ្នាគឺ ព្រះបាទអង្គឌួង ព្រះអង្គប្រសូត្រនៅឆ្នាំ១៧៩៦ ហើយសោយទីវង្គត់ នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៨៦០ ក្នុងព្រះជន ៦៤ព្រះវវស្សា ព្រះអង្គគឺជាក្សត្រមួយអង្គដែលបានសង្រ្គោះកម្ពុជាពីកន្តាប់ដៃសៀមនឹងវៀតណាម។ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៤៧ ដល់ ១៨៦០។  ព្រះមហាក្សត្រីអង្គមីុ សោយទិវង្គត់នៅ ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៧៤ ក្នុងព្រះជន្មាយុ ៥៩ ព្រះវវស្សា ក្ន...

សារ​លិខិត​រំលែក​ទុក្ខ​របស់ ឯកឧត្តម Kim Sung-Hwan រដ្ឋមន្រ្តី​ការ​បរទេស​នៃ​សាធារ​ណ​រដ្ឋកូរ៉េ ជូន សមេ្តច​អគ្គម​ហាសេនា​បតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះ​រាជា​ណាច​ក្រកម្ពុជា

Cambodia and Japan commit to preserve heritage site as oil and gas exploration begins in Preah Vihear

PHNOM PENH, Jan. 30, 2012 – The Japanese Oil, Gas and Metals National Corporation (JOGMEC) agreed with Cambodian Deputy Prime Minister Dr. Sok An in a meeting on Monday that the historic temples of Preah Vihear province must be protected and conserved. H.E. Dr. Sok An, Minister in Charge of the Office of the Council of Ministers, told Akira Suzuki, Executive Director and member of the Board of JOGMEC, that there are more than 200 historic sites in the province, including the Temple of Preah Vihear. Dr. Sok An said that it is very important that such cultural heritage be cared for so as to attract more tourists to the area. Already there are 2,000 tourists per day visiting Preah Vihear province. The province is also rich in mineral resources and fertile land for agriculture, he said. The area is also a home of an endangered bird that is attractive to tourists. “If we can discover oil and gas, that is a very good asset for Preah Vihear province and for Cambodia as a w...

រាយនាមព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងរាជសម័យនៃការគ្រប់គ្រងប្រទេស

ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ មិនមែនជារឿងងាយទេ ដោយសារតែគ្មានឯកសារច្បាស់លាស់បន្សល់ទុក​ឱ្យស្រាវជ្រាវ។ ដូច្នេះយើងត្រូវតែកកាយរើមួយម្តងមួយផ្នែកៗ មករៀបចំផ្គុំគ្នាដើម្បីឱ្យបានឃើញការពិតពីមួយសម័យកាលទៅមួយសម័យទៀត។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងព្រះនាមរបស់ទ្រង់នីមួយៗ៖ * សម័យនគរភ្នំ (ហ្វូណន សវទី១ ៥៥០ គស) 1. ព្រះនាងសោមាហៅលីវយី (ដើមសតវត្សទី១) 2. កៅណ្ឌិន្យ(៦៨) 3. មិនស្គាល់ព្រះនាម (សតវត្សទី២) 4. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅ បាន់ ហួង (សតវត្សទី២) 5. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅ ហ្វាន់ហ្វាន់(ដើមសតវត្សទី៣) 6. ស្រីម៉ារ៉ា ចិនហៅ ចេម៉ាន់(២០៥- ២២៥) 7. មិនស្គាល់ព្រះនាមចិនហៅ Fan chin sheng(២២៥) 8. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅហ្វាន់ចាន់(២២៥ -២៤០) 9. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅហ្វាន់សីុយន់(២៤០- ២៨៧) 10. មិនស្គាល់ព្រះនាម(សតវត្សទី៣ ) 11. មិនស្គាល់ព្រះនាមចិនហៅតៀនជូ ចាន់តាន(សតវត្សទី៤) 12. មិនស្គាល់ព្រះនាម(សតវត្សទី៤ ) 13. កៅណ្ឌិន្យទី២ចិនហៅចាវចិនជូ( ? ៤៣៤) 14. ស្រី =ន្រ្ទវរ្ម័ន(៤៣៤- ៤៣៥) 15. មិនស្គាល់ព្រះនាម មិនស្គាល់រជ្ជកាល 16. មិនស្គាល់ព្រះនាម មិនស្គាល់រជ្ជកាល 17. កៅណ្ឌិន្យ...

Cambodia and Malaysia look to further cooperation in agriculture, tourism and education sectors

PHNOM PENH, February 20, 2014  – Cambodian Deputy Prime Minister Sok An and Malaysian Deputy Prime Minister shared views on Thursday that both countries can tap mutual benefits and complement each other. Malaysian Deputy Prime Minister and Minister of Education Tan Sri Muhyiddin informed H.E. Sok An that, “Malaysia is good at rubber plantations, palm oil, and technology and the key is how best to work with Cambodia.” He said that Malaysian companies are interested in investing in processing rubber resin and can make good furniture from old rubber trees in Cambodia. Malaysian state run companies can also explore energy, generation, hydro-power plants and infrastructures such as roads in Cambodia. “We need feasibility studies first before the next steps can be taken. We can provide resources under the plan of privatization,” H.E. Tan Sri Muhyiddin said in the meeting. In response, H.E. Dr. Sok An, also Minister in charge of the Office of the Council of Minist...