រ័ត្ន សណ្ដាប់
នៅក្នុងសម្រែកបន្លឺទ្បើង យ៉ាងព្រោងព្រាតតាមបណ្ដោញព៌ត័មានសង្គម កាលពីថ្ងៃទី០៤
ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៤ ដែលបងប្អូនខែ្មរកម្ពុជាក្រោមបានធ្វើពិធី គម្រប់ ៦៥ឆ្នាំ
នៃការបាត់បង់ទឹកដី កម្ពុជាក្រោម ក្នុងនោះខ្ញុំក៏បានចាប់អារម្មណ៍អ្វី ដែលពួកគេ រៀបចំប្រារព្វពិធីរំលឹកខួប
ទឹកដីនោះ ដែលបានប្រព្រឹត្ដិនៅវត្ដសាមគ្គីរង្ស៊ី ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ
ហាក់ញាំងចិត្ដខ្ញុំឲ្យនឹក ឃើញទៅដល់ រឿងរ៉ាវ ប្រវត្ដិសាស្រ្ដ កាលពីសម័យអាណាចក្របារាំង
ដែលជាអាណានិគមលើប្រទេស ឥណ្ឌូចិន និងមក លើ ប្រទេសកម្ពុជា ពី « ឆ្នាំ១៨៦៣
ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣ » ពិសេសការសម្រេចរបស់បារាំង នៅឆ្នាំ១៩៤៩ ប្រគល់ទឹកដីមួយភាគធំជាចុងក្រោយ
គ្របដណ្ដប់លើភូមិសាស្រ្ដចំនួន ២១ខេត្ដ ដែលហៅថា « កម្ពុជាក្រោម» នោះឯង ។
ព្រឹត្ដិការណ៍នៃការប្រារព្ធខួបនេះ បានប្រព្រឹត្ដទៅជារៀងរាល់ឆ្នាំ
ក្រោយពីមានកិច្ចព្រម ព្រៀងសន្ដិភាពទីក្រុងប៉ារីសថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ ដែលបានចុះហត្ថលេខាព្រមព្រៀងរវាងប្រទេស១៨
ក្នុងនោះមានមហាអំណាចធំៗទាំង៥ រួមទាំងអង្គការសហប្រជាជាតិ និងប្រទេស វៀតណាម ផងដែរ
។
ខ្ញុំតែងតែតាមដានកម្មវិធីនេះ យ៉ាងយកចិត្ដទុកដាក់ ព្រោះជាបទពិសោធន៍មួយនៃ ប្រវត្ដិសាស្រ្ដ
ដែលយើងជាខ្មែរត្រូវចងចាំនូវមេរៀនដ៏ជូរចត់នៃការបែកបាក់សាមគ្គីជាតិដែលបានកើតមានកាលពីអតីតកាល
ប៉ុន្ដៃដែលបែរជា ធ្វើឲ្យខ្ញុំមានការភ្ញាក់ផ្អើល និងខកចិត្ដយ៉ាងខ្លាំងនាពេលនេះ
គឺនៅពេលឃើញមេដឹកនាំ គណបក្សសង្រ្គោះជាតិយកវេទិកានេះ ទៅបំភ្លៃ ឲ្យទៅជា វេទិការបស់គណបក្សខ្លួនទៅវិញ
ក្នុងន័យកេងចំណោញផលប្រយោជន៍ នយោបាយរបស់ខ្លួន ដោយធ្វើការបំភាន់មតិជាតិ និង អន្ដរជាតិ
ញុំាងដល់សារព៌ត័មានបរទេសដែលបោះទីតាំងក្នុងស្រុកមួយចំនួន សរសេរពីរឿងនយោបាយ
អធិបតេយ្យរបស់ប្រទេសប្រាសចាក ច្បាប់ជាតិ នឹងច្បាប់អន្ដរជាតិ ទាំងស្រុង។ មេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងទាំងពីររូប
លោកសម រង្ស៊ី និង លោក កឹម សុខា បានលើកចំណុចសំខាន់ៗមួយចំនួន
ដែលញុំាំងដល់ការបញ្ជោះឲ្យមានកំហឹងរវាង ប្រជាជាតិនៃប្រទេសទាំងពីរ
និងយកច្បាប់អន្ដរជាតិស្ដីពីព្រំដែនមកជាន់ឈ្លីនោះគឺ៖
- បានចោទថា
រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន បានអនុញ្ញាតឲ្យវៀតណាម រំកិលព្រំដែន។ ត្រង់ចំណុចនោះ
សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្រ្ដី ហ៊ុន សែន បានធ្វើការឆ្លើយបំភ្លឺយ៉ាងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ
នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំសភា កាលពីថ្ងៃទី០៩ ខែសីហា
ឆ្នាំ២០១២ គឺរាល់ការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងគ្នាពីបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា
តែងតែឈរលើគោលជំហរ ផែនទីដែលព្រះករុណាសម្ដេច ព្រះបាទនរោត្ដមសីហនុ (ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ)
ព្រះអង្គបានយកទៅតម្កល់នៅអង្កការសហប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ១៩៦៤។
- បានចោទរាជរដ្ឋាភិបាលថា
បានអនុញ្ញាតឲ្យប្រជាជនវៀតណាម ហូរចូល មករស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ត្រង់ចំណុចនេះ ត្រូវបានគេនឹកឃើញដល់សំដីអួតកេ្អងក្អាងរបស់មេបក្សប្រឆាំងថា
ពេលបក្សខ្លួនជាប់ឆ្នោត
ខ្លួននឹងធ្វើច្បាប់អនុញ្ញាតឲ្យប្រជាជនវៀតណាមចំនួន២៥០០០០នាក់ឲ្យបានចូលសញ្ជាតិកម្ពុជា។
ត្រង់ចំណុចនេះ តើជា អ្វីទៅវិញ ?
- បានសន្សាថាបើបក្សប្រឆាំងជាប់ឆ្នោត
និងធ្វើច្បាប់ឲ្យកម្ពុជាក្រោមទៅជាខេត្ដមួយ របស់ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។
ត្រង់ចំណុចនេះគឺកាន់តែធ្វើឲ្យខ្ញុំហួសចិត្ដទៅទៀត ព្រោះជាការ ប្រមាថជាន់ឈ្លីអធិបតេយ្យនៃប្រទេសនីមួយៗ
ដែលផ្ទុយពីច្បាប់អន្ដរជាតិទាំងស្រុង។
ក្នុងនាមខ្ញុំជាអ្នកប្រវត្ដិសាស្រ្ដ
ជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយរូប ដែលរស់នៅលើទឹកដី ដែលមាន អធិបតេយ្យពេញលេញ មានខ្សែព្រំដែនអន្ដរជាតិច្បាស់លាស់
ត្រូវបានសម្ដេចព្រះបាទនរោត្ដម សីហនុព្រះប្រមុខរដ្ឋ (ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ) ដែលព្រះអង្គបានតម្កល់ទុកផែនទីរបស់ប្រទេសខ្មែរ
នៅ អង្គការសហប្រជាជាតិកាលក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤កន្លង មកនេះ។ ការតម្កល់នេះ មានន័យយ៉ាង ជាក់ស្ដែងថា
កម្ពុជាបានស្នើសុំឲ្យបណ្ដាលប្រទេសទាំងឡាយក្នុងពិភពលោកទទួលស្គាល់ព្រំដែន បច្ចុប្បន្នរបស់កម្ពុជា
បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់សម័យសង្គ្រាមជាមួយប្រទេសជិតខាងកន្លងមក ឆ្លងកាត់ អាណានិគមរាប់ទស្សវត្សរ៍
ឆ្លងកាត់សង្គ្រាមលោកទាំងពីរលើកព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ កាលណោះទ្រង់ ចង់ឃើញ
ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមួយ នៅគង់វង្សស្ថិតស្ថេរ តកូន តចៅ រៀងទៅ។
ជាការពិតណាស់នរណាក៏ដឹងដែរថា នាសម័យអង្គរ ពូជពង្សខ្មែរជាអាណាចក្រមួយ ធំធេង ណាស់
ល្បីរន្ទឺពាសពេញពិភពលោក ដែលជាអាណាចក្រមួយមានអនុភាពនៅក្នុងភូមិភាគ អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
អាណាចក្រខ្មែរ ដោយសារតែមានវិបត្ដិផ្ទៃក្នុង ដោយសារតែការដណ្ដើមឥទ្ធិពល ពី ជាតិសាសន៍នៃប្រទេសជិតខាង
ទើបមានព្រឹត្ដិការណ៍អាណានិគមន៍មកលើកម្ពុជាពីឆ្នាំ ១៨៦៣ នេះឡើង។ ក្នុងកាលៈទេសៈនោះ
កម្ពុជាបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមដណ្ដើម ផលប្រយោជន៍នៃ
ប្រទេសធំៗក្នុងពិភពលោក និងសង្គ្រាមក្នុងតំបន់ជាច្រើនលើក ច្រើនសារជាបន្ដបន្ទាប់
ដែលជាកត្ដាញ៉ាំងឲ្យមាតុភូមិដ៏បឋររបស់យើង ត្រូវបាត់បង់ដោយសារសេចក្ដីសម្រេច របស់អាណានិគម
បារាំង។
បើងាកមកនិយាយពីប្រទេសទាំងទ្បាយ ដែលរស់នៅលើភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍កាល ណោះ ពុំមានបច្ចេកទេស
និង ឯកទេសច្បាប់អន្ដរជាតិច្បាស់លាស់ ទើបការ បែងចែកខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនឲ្យមានលក្ខណៈជាអន្ដរជាតិ
ដែលប្រទេសសាមីទាំងអស់អាចទទួលបាននោះ គឺអាស្រ័យទៅលើការចរចារ ពឹងផ្អែកទៅលើបច្ចេកទេសរបស់មហាអំណាចទាំងអស់ ក្នុងនោះរួមមាន
បារាំង ជប៉ុន និងអាមេរិក។ល។
ក្នុងន័យនេះ តាមទស្សនៈរបស់អ្នកប្រវត្ដិសាស្ដ្រ
ក៏ដូចជាអ្នកឯកទេសផ្នែកច្បាប់អន្ដរជាតិ ជំនាញខាងកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននោះ
គឺពុំអាចបកក្រោយវិញបានឡើយ។ ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលចែកខ័ណ្ឌសីមា
រវាងប្រទេសជិតខាងមួយ និងប្រទេសជិតខាងមួយ គឺត្រូវតែខិតខំថែរក្សាឲ្យបានភ្ជាប់ខ្ជួនចាប់ពីថ្ងៃចុះហត្ថលេខាដែលបានព្រមព្រៀងរួចហើយនះ។
ការព្រមព្រៀងលើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនថ្មី
តែងតែមានប្រទេសខ្លះត្រូវបាត់បង់ទឹកដីដូនតារបស់ ខ្លួននិងប្រទេសខ្លះបានកើនទំហំផ្ទៃដីរបស់ខ្លួន។
ឧទាហរណ៍ ខ្មែរបានដណ្ដើមមកវិញនូវខេត្ដ មួយចំរៀកបាត់ដំបង សៀមរាប ព្រះវិហារ
ស្ទឹងត្រែង។ល។ ដែលត្រូវសៀមដណ្ដើមយកនោះបង្ខំបង្វែរមកឲ្យខ្មែរវិញ ប៉ុន្ដែជាអកុសល
គឺបារាំងបានសំរេចកាត់ដែនដីកូសាំងស៊ីន និងដែនដី កោះខ្មែរមួយចំនួនទៀតឲ្យទៅវៀតណាម។
ហេតុដូច្នោះហើយបានជាយើងឃើញថា ជនជាតិខ្មែររាប់លាននាក់ដែលគេហៅ
រត់មាត់ថា ខ្មែរសូរិនបានស្ថិតក្នុងទឹកដីព្រះរាជាណាចក្រថៃ
រីឯជនជាតិខ្មែររាប់លាននាក់ទៀត ដែលគេហៅថា ខ្មែរកម្ពុជាក្រោមនោះនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។
ជាក់ស្ដែងយើងឃើញថា វប្បធ៌ម សាសនា ទំនាមទំលាប់ ប្រពៃណី
អក្សរសាស្រ្ដរបស់ជនជាតិមួយ គឺមិនអាចក្លាយទៅជាជាតិសាសន៍ ដទៃទៀតបានឡើយ។
ខ្ញុំយល់ថា អ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ
មិនគួរពួកបក្សប្រឆំាងយករឿងរ៉ាវពីអតីតកាលមករក ស៊ីបោកប្រាសប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ
ពិសេសអ្នកដែលបានបោះឆ្នោតគាំទ្របក្សខ្លួន និង បោក ប្រាសបងប្អូនខ្មែរកម្ពុជាក្រោម
និងអុចបញ្ជោះកំហឹងនៃជនជាតិទាំងពីរគឺខ្មែរ និង វៀតណាម ដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងរស់នៅយ៉ាងសុខក្សេមក្សាន្ដជាប្រទេសជិតខាងគ្នានោះទេ។
ព្រោះ ថាអ្វីៗដែល អតីតអ្នកដឹកនាំរបស់ខ្មែរយើងក្ដី របស់ប្រទេសជិតខាងក្ដី
ក្រោមការសំរបសំរួល របស់មហាអំណាច នាពេលនោះក្ដី គឺចង់ឃើញប្រជាជន ប្រជាជាតិទាំងអស់ចេះរស់នៅជាមួយគ្នា
យោគយល់គ្នា រកស៊ីជាមួយគ្នា ដោយសន្ដិភាពក្នុងរង្វង់ខ្សែបន្ទាប់ព្រំដែនមួយដែលជាខ័ណ្ឌ
សីមាអន្ដរជាតិ។