ទស្សនៈ គណបក្សប្រឆាំងនៅកម្ពុជា ជានិច្ចកាលត្រូវបានគេមើលឃើញថា បានដើរចេញឆ្ងាយពីគោលការណ៍នីតិរដ្ឋ
នៅថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៤ កន្លងទៅនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានបើកសន្និសីទជាតិ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីព្រាងច្បាប់ចំនួនបី ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យយុត្តិធម៌ រួមមាន៖ ១‑ ច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈនៃចៅក្រម និងព្រះរាជាអាជ្ញា ២‑ ច្បាប់ ស្តីពីការរៀបចំអង្គការតុលាការ និង ៣‑ ច្បាប់ស្តីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ដែលចងក្រងដោយក្រសួងយុត្តិធម៌ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអាល្លឺម៉ង។
សន្និសីទនេះបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ អំពីការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ និងការប្តេជ្ញាចិត្តដ៍មុតមាំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល លើការបន្តអនុវត្តការងារកែទម្រង់ស៊ីជម្រៅរបស់ខ្លួននៅក្នុងវិស័យយុត្តិធម៌ សំដៅពង្រឹងអភិបាលកិច្ចល្អ និងនីតិរដ្ឋ។ ជារួមសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះបានបង្កើតឲ្យមានអភិក្រមមួយច្បាស់លាស់ និងរឹងមាំបន្ថែមទៀត ដើម្បីធានាឯករាជ្យភាពនៃអំណាចតុលាការ ស្របតាមស្មារតីរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ព្រមទាំងអាចធ្វើឲ្យសាលាក្តី និងអយ្យការអមសាលាជម្រះនៅគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ អាចដំណើរការប្រព្រឹត្តទៅបានល្អប្រសើរ ជាពិសេស ការលើកកម្ពស់លើការផ្តល់សេវាយុត្តិធម៌ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងការបង្កើនជំនឿទុកចិត្តរបស់សាធារណៈជនមកលើការផ្តល់សេវាសាធារណៈ ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលក៍បានប្រកាសអំពីការរៀបចំបង្កើតឲ្យមានសាលាឧទ្ធរណ៍តំបន់ ដើម្បីបង្ខិតសេវាយុត្តិធម៌ ឲ្យកៀកប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់ឆ្ងាយ និងជៀសវាងការកាត់បន្ថយការកកស្ទះសំណុំរឿងនៅសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ដោយបង្កើនភាពឆាប់រហ័សក្នុងការជំនុំជម្រះក្តីនៅតុលាការជាន់ខ្ពស់ប្រកបដោយភាពយុត្តិធម៌។ ព្រមជាមួយការបង្កើតឲ្យមានគោលការណ៍វិសមិតភាព ដើម្បីធានាដល់ការកាត់ក្តីរបស់ចៅក្រមដោយមិនលម្អៀង ជាពិសេសការហាមឃាត់មិនឲ្យចៅក្រមជំនុំជម្រះលើរឿងក្តីតែមួយដែលមានភាគីជាសាច់ញាតិ ឬមេធាវី ការពាររឿងក្តីនោះជាសាច់ញាតិរបស់ខ្លួនទ្បើយ។
ដោយស្របតាមការពង្រឹងគោលការណ៍នីតិរដ្ឋនៅក្នុងលិទ្ធិប្រជាធិតេយ្យសេរី និងឆ្លើយតបទៅគោលការណ៍វិសមិតភាព នេះផងដែរ។ រាជរដ្ឋាភិបាលក៍បានស្នើរជូនបក្សប្រឆាំងទាក់ទិនទៅនឹងការរៀបចំការកំណត់សមាសភាពនៃគណៈកម្មាធិការជាតិ រៀបចំការបោះឆ្នោត គួរកុំយកបក្ខពួកនិយម គ្រួសារនិយម ដែលជាការផ្ទុយពីគោលការណ៍ច្បាប់នេះ ហាមមិនឲ្យមានសាច់ញាតិ ឬញាតិពន្ធរបស់មេដឹកនាំគណបក្សណាមួយ ចូលជាគណៈកម្មាធិការដែលនាំឲ្យកើតការលម្អៀង។ ដោយសារការកំណត់សមាសភាពនេះ ទើបបក្សប្រឆាំងរារែកមិនចូលរួមបង្កើតច្បាប់ខាងលើឲ្យបានប្រត្សក្រ និងរលូនឆាប់រហ័ស ដោយយកលេស ការកំណត់សញ្ជាតិខ្មែរតែមួយគឺមិនសំខាន់ ពីព្រោះគណបក្សនេះយល់ថា គោលបំណងចម្បងរបស់ខ្លួន គឺចង់បញ្ចូលញាតិពន្ធ និងសមាជិកក្រុមបក្សដែលមានសញ្ជាតិពីរ‑ បី ចូលទៅក្នុងគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត នេះជាចំនុចសំខាន់ ដែលគោលការណ៍បក្សប្រឆាំងមិនអាចលះបង់សញ្ជាតិបរទេស ដើម្បីបម្រើដល់ផលប្រយោជន៍រួមជូនជាតិមាតុភូមិបានឡើយ។
បើទោះជាមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល នៅក្នុងការចូលរួមតាក់តែងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការផ្តល់យុត្តិធម៌សង្គម ដែលគេដឹងថា មកដល់សព្វថ្ងៃនេះមានច្បាប់ប្រមាណជាង៤០០ ត្រូវបានអនុម័ត និងប្រកាសឲ្យប្រើប្រាស់យ៉ាងណាក្តី ក៏គេបានសង្កេតឃើញថា ក្រុមគណបក្សប្រឆាំងមិនត្រឹមតែមិនបានចូលរួមអនុម័ត និងគោរពតាមគោលការណ៍ច្បាប់ប៉ុណ្ណោះទេ មានពេលខ្លះ ក្រុមបក្សប្រឆាំងបានរួមសហការជាមួយក្រុមស៊ីវិលមួយចំនួនក្នុងការបន្ទុច បង្អាក់បង្កជាឧបសគ្គ ក្នុងគោលបំណងរារាំងមិនឲ្យសេចក្តីព្រាងច្បាប់ទាំងនោះអនុម័តចូលជាធរមាន។ ដោយនៅពីក្រោយ ចេតនាប្រឆាំងគោលការណ៍ច្បាប់ ដែលក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល និងបក្សប្រឆាំងបានសម្តែងការមិនគ្រាំទ្រនូវរាល់ការអនុម័តច្បាប់ម្តងៗ ពីព្រោះការមានច្បាប់ត្រូវបានពួកគេចាត់ទុកថា ជាការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាព ឬក៏ជាការខ្ទាស់ជើងទៅនឹងសកម្មភាពអាណាធិបតេយ្យនានា ដែលកន្លងមកក្រុមប្រឆាំងតែងតែប្រើសិទ្ធិដ៍ហួសព្រំដែន ដើម្បីសម្លាប់គោលការណ៍នីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជា។
ម៉្យាងវិញទៀត នៅតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមួយចំនួន ក្រុមប្រឆាំងតែងតែបន្លំបោកប្រាស់ដល់សាធារណៈមតិថា រាជរដ្ឋាភិបាលមិនអើពើលើការតាក់តែងឲ្យមានសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ ច្បាប់នោះ ទៅតាមពួកគេចង់បានឡើយ ប៉ុន្តែ នៅពេលច្បាប់បានរដ្ឋសភាអនុម័ត ក្រុមបក្សប្រឆាំងបែរជាលើកទ្បើងថា ហេតុអ្វីក៏ប្រញាប់ប្រញ៉ាល់ម្លេះ? ក្នុងន័យនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលនឹងមិនធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង ឬក៏ដេកចាំការដឹកច្រមុះរបស់ក្រុមប្រឆាំងនោះឡើយ។
ដោយប្រកាន់នូវទស្សនទាន « ឆ្កែចេះតែព្រុស មនុស្សចេះតែដើរ» បានន័យថា សេចក្តីព្រាងច្បាប់នានា ត្រូវបានអនុម័តជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីសម្រេចទិសដៅជាយុទ្ធសាស្រ្ត នៃកំណែទម្រង់ដ៏ស៊ីជម្រៅនៅក្នុងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌កម្ពុជា ពិតជាត្រូវការចាំបាច់នូវរាល់ឯកសារគតិយុត្តិជាច្រើនទៀត ដើម្បីបំពេញសេចក្តីត្រូវការនៃរបត់នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងសាកលភាវូបនីយ៍កម្ម នៃការពង្រីកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិជាមួយបណ្តាប្រទេសនៅក្នុងតំបន់ និងសកលលោក។
ដូចនេះ តាមរយៈការត្រៀមខ្លួនទុកជាមុនរបស់កម្ពុជា លើការពង្រឹង លើកស្ទួយការគោរពច្បាប់ គឺជាជំហានដ៏វិជ្ជមានដែលឆ្លើយតបទៅនឹងតំរូវការរបស់កម្ពុជាក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន និងសម្រាប់សមាហរណកម្មអាស៊ាននាឆ្នាំ២០១៥ខាងមុខ និងទៅអនាគត នៅក្នុងគោលដៅធានាបាននូវប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌មួយ ដែលអាចជឿទុកចិត្ត និងមានស្ថិរភាពសម្រាប់ការលើកស្ទួយការគោរពសិទ្ធិ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្សជាតិ ព្រមទាំងការបង្កើតការជឿទុកចិត្តសម្រាប់ទាក់ទាញការវិនិយោគ ក្នុងបរិយាកាសនៃសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ៕
អត្ថបទ៖ លី ចិន្តា (អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវគោលការណ៍នីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជា)