ថ្ងៃទី ២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២
លោក សត្យា រក្ស
សំណួរ៖ មកទល់ថ្ងៃនេះ គណបក្សប្រឆាំងគេប្រើប្រាស់រូបភាពមួយដែលគេហៅថាជាការប្រមូលផ្ដុំដើម្បីបង្រួបបង្រួម ដែលគេឲ្យឈ្មោះថា គណបក្សសង្រ្គោះជាតិ។ បើយើងពិនិត្យសំបកខាងក្រៅ គឺហាក់បីដូចជាមានភាពល្អូកល្អើន ដោយសារតែយើងឃើញថា មន្រ្តីរបស់គណបក្សទាំងពីរហ្នឹង គេទៅណាទៅត្រសងទាំងអស់គ្នា។ ហើយបើគេស្រែកពីរឿងបញ្ហា ផ្ដល់លុយជូនចាស់ៗ ៤ ម៉ឺនឬក៏ប្រាក់ខែប៉ុណ្ណេះលានៗ ជូនមន្រ្តីរាជការអីជាដើមហ្នឹង គឺគេមូលមាត់គ្នានិយាយព្រមគ្នាតែម្ដង។ ចំណុចនេះ ខ្ញុំធ្លាប់ឃ្លាំមើលកាលពីគណបក្សទាំងពីរហ្នឹង នៅបែកគ្នា ពេលនោះ គឺគណបក្ស សម រង្ស៊ី ដែលជាគណបក្សមួយហាក់បីដូចជាមានភាពសមរម្យជាងគណបក្ស កឹម សុខា ដែលយើងកោតសរសើរអំពីក្រមសីលធម៌ កោតសរសើរអំពីយុទ្ធសាស្រ្តអំពីការឃោសនា ឃើញថាគណបក្ស សម រង្ស៊ី នេះភាពសមរម្យជាងគណបក្ស កឹម សុខា។ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ យើងឃើញថា គណបក្សសម រង្ស៊ី ដែលយើងឃើញថាប្រសើរជាងគណបក្ស កឹម សុខា ហ្នឹង ឥឡូវនេះ គឺវាទៅច្របល់ចូលគ្នាទៅ គឺកំពុងតែធា្លក់តម្លៃព្រមៗគ្នាតែម្តង។ ប៉ុន្តែនៅមានរឿងរ៉ាវជាច្រើនទៀត នៅក្នុងផ្ទៃបក្សប្រឆាំងហ្នឹង ដែលកំពុងរង្គោះរង្គើ។ អញ្ចឹងបញ្ហានេះ តើលោកបណ្ឌិត យល់ឃើញថា វាកើតចេញពីការដែលរៀបចំតំណែងនៅក្នុងបក្សមិនស្មើគ្នា ឬក៏វាកើតឡើងដោយសារតែអំណាចបុគ្គលដែលបង្កឲ្យមានជម្លោះនោះ?
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ៖ ដូចដែលវេទិកាយើងធ្លាប់លើកជាច្រើនលើកមកហើយ គឺគណបក្សប្រឆាំងគាត់ពុំទាន់រៀបចំលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់ខ្លួន ឲ្យទៅជាលក្ខណៈសម្បតិ្តគណបក្សក្នុងតួអង្គជាគណបក្សប្រឆាំងបែបប្រជាធិបតេយ្យទេ។ គាត់រៀបចំបានគណបក្សត្រឹមតែផ្លូវច្បាប់ ដែលក្រសួងមហាផ្ទៃផ្ដល់សុពលភាពប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែលក្ខណៈសម្បត្តិនយោបាយក្នុងការរៀបចំជាតួអង្គនយោបាយនោះ គឺនៅខ្សោយណាស់ ខ្សោយត្រង់ថា គាត់អត់ទាន់មានលក្ខណៈសម្បត្តិជាគណបក្សទេ គឺមានលក្ខណៈសម្បត្តិគា្រន់តែជាក្រុមមួយដែលមានអ្នកដង្ហែតាមមេ។ ឧទាហរណ៍ ដូចជាគណបក្ស កឹម សុខា គឺមួយក្រុមហ្នឹង គេហែរតាម កឹម សុខា។ កឹម សុខា និយាយអី គឺគេត្រូវនិយាយឲ្យដូច កឹម សុខា។ ចំណុចអស់នេះ មិនមែនជាកម្មវិធីនយោបាយគណបក្សទេ គឺជាវោហាស័ព្ទរបស់ កឹម សុខា ។វាមានន័យស្មើនឹងអ្វីដែលហែរហមត្រូវតែបន្ទរតាម។ ឯខាងគណបក្សសម រង្ស៊ី ក៏អញ្ចឹងដែរ គឺជាក្រុមដង្ហែតាមលោក សម រង្ស៊ី មួយបែបទៀតទៅ។ ដល់អញ្ចឹងហើយ ដោយសារតែអត់មានលក្ខណៈសម្បត្តិជាគណបក្ស ទើបខាងគណបក្សសម រង្ស៊ី ក្ដី គណបក្ស កឹម សុខា ក្ដី ឃើញតែបែកបាក់ ឬក៏យើងនិយាយឲ្យចំ ឃើញថា មានការដើរចេញ រហូតដល់ កឹម សុខា ដើរចេញដោយប្អូនឯងបង្កើត។ ដល់ខាង សម រង្ស៊ី ដើរចេញនូវអ្នកដែលជាស្ថាបនិកជាមួយគ្នា។ មានន័យថា អ្នកដែលដង្ហែហ្នឹង គឺដង្ហែតាមដោយឈរលើគោលការណ៍នៃផលប្រយោជន៍ មុខនាទី តួនាទី ឬតំណែងទេ មិនមែនទៅចូលរួមក្នុងគណបក្សសម រង្ស៊ី ឬក្នុងគណបក្ស កឹម សុខា ដើម្បីធ្វើនយោបាយរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ ឬក៏កែលម្អដំណើរការកសាងប្រទេសជាតិទេ។ គឺពួកគេចូលរួមជាមួយ កឹម សុខា ក្ដី ចូលរួមជាមួយ សម រង្ស៊ី ក្ដី គឺដើម្បីសម្លឹងមើលលើមុខតំណែង ហើយមុខតំណែងទីមួយសំខាន់ គឺមុខតំណែងជាសមាជិករដ្ឋសភាហ្នឹងឯង។
លោក សត្យា រក្ស
សំណួរ៖ ត្រង់ចំណុចនេះ ខ្ញុំចង់ឲ្យលោកបណ្ឌិតជួយបន្ថែមបន្ដិច។ ជាទូទៅទាំងគណបក្សសម រង្ស៊ី និងគណបក្ស កឹម សុខា ដែលទទួលបាន ២៦ អាសនៈ ក្ដី ៣ អាសនៈក្ដី គឺសុទ្ធតែកើតចេញពីការគាំទ្រ និងកើតចេញពីការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់សកម្មជនក្នុងស្រុក។ បានន័យថា សកម្មជននៅក្នុងប្រទេស។ ប៉ុន្តែផលដែលគណបក្សទាំងពីរនេះ ទទួលបាន ច្រើនតែខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសជាអ្នកទទួលផល។ ដូចជា កឹម សុខា តំណាងរាស្រ្ត ៣ នេះ គឺដក កឹម សុខា មួយចេញគឺ ពីរនាក់ទៀតមកពីក្រៅប្រទេស ហើយចំណែកគណបក្ស សម រង្ស៊ី ហ្នឹង ភាគច្រើន គឺមកពីក្រៅប្រទេស។ អញ្ចឹងខ្មែរនៅក្នុងស្រុកដែលខំលះបង់កម្លាំងកាយកម្លាំងចិត្តកម្លាំងប្រាជ្ញាគ្រប់បែបគ្រប់យ៉ាងនេះ ដូចជាមិនទទួលផល។ ត្រង់ចំណុចនេះ លោកបណ្ឌិតមានអ្វីដើម្បីជាការបំភ្លឺទៅដល់បងប្អូន ដែលកំពុងច្រឡំដើរតាម កឹម សុខា ឬ សម រង្ស៊ី ដូចពាក្យខ្មែរមួយម៉ាត់គេថា ធ្វើក្របីឲ្យ កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី ជិះចម្លងភក់នោះ?
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ៖ នេះជាការពិតណាស់ ដូចដែលយើងបានលើកឡើងជាញឹកញាប់ហើយ ថាពួកអ្នកនៅក្រៅប្រទេសនោះ គឺគាត់គ្រាន់តែសម្លឹងមើលផលប្រយោជន៍ ហើយរកវិធីទៅឲ្យកៀក សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា។ ប៉ុន្តែអ្នកគាំទ្រលោកកឹម សុខា ក្ដី លោក សម រង្ស៊ី ក្តីដែលមានបំណងចង់បានផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនហ្នឹង គឺគាត់ភ្លេចគិតថា ពួកគាត់ដែលជាអ្នកនៅស្រុកខ្មែរហ្នឹង កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី ឲ្យតម្លៃទាបជាងអ្នកដែលឧបត្ថម្ភនៅឯក្រៅប្រទេសទេ ត្រង់ហ្នឹង បើគាត់ចេះពិចារណា នោះជាការល្អ។ គាត់សកម្មជាមួយ សម រង្ស៊ី និងជាមួយ កឹម សុខា រៀងរាល់ថ្ងៃ រៀងរាល់ពេល ចំណាយទាំងថវិការ កម្លាំងកាយរហូតដល់លះបង់ពេលវេលា ដែលធ្វើការងារចិញ្ចឹមជីវិតទៅទៀត។ បើយើងគិតទៅ ក្នុងមួយថ្ងៃៗ ពលកម្មដែលគាត់ធ្វើសម្រាប់ កឹម សុខា ឬសម្រាប់ សម រង្ស៊ី គឺវាមានតម្លៃណាស់ បើយើងគិតជាលុយក្នុងមួយឆាំ្នៗមិនតិចទេ។ ប៉ុន្តែឯអ្នកគាំទ្រលោក កឹម សុខា ក្ដី លោក សម រង្ស៊ី នៅឯបារាំង នៅឯអាមេរិកឥឡូវវាថយហើយ កាលមុន គឺអ្នកអស់ហ្នឹងគេអត់បានចំណាយពេលអ្វីសម្រាប់ កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី ទេ។ គេចំណាយពេលទៅធ្វើការនៅឯបារាំង នៅឯអាមេរិក អញ្ចឹងចាំដល់ថ្ងៃដែលត្រូវឈរបោះឆ្នោត គេយកតែលុយ ៤ទៅ៥ ម៉ឺនមក ចប់ ដោយសារតែមានក្ដីសង្ឃឹមមួយថា កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី នឹងឲ្យឈរជាតំណែងតំណាងរាស្ត្រ។
ចំណែកនៅផ្ទៃក្នុងអ្នកគាំទ្រ កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី ក៏វាមានការបែងចែកគ្នារវាងជួរដឹកនាំ និងមន្រ្តីសកម្មជន ហើយហ្នឹង គឺក្នុងប្រទេសផង អត់ទាន់និយាយក្រៅប្រទេសទេ ហើយមួយទៀត អស់លោកទាំងអស់ហ្នឹង ប្រហែលជាគិតមិនដល់ បើអ្នកបោះឆ្នោត ច្រឡំបោះឆ្នោត តែអ្នកដែលជាសមាជិកមិនមែនច្រឡំទេ គឺគិតអត់ដល់។ គឺគិតអត់ដល់នៅត្រង់ថា ឧទាហរណ៍ ដូចលោក កឹម សុខា សន្យាថា ទិញឡានសម្រាប់ឃុំដែលឈ្នះឆ្នោត ឥឡូវឈ្នះបាន ១៨ ឃុំ សួរថា បានលុយពីណាទិញឡាន គឺគាត់ទៅរៃអង្គាសខ្មែរនៅឯក្រៅប្រទេស។ សួរថា ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសហ្នឹង ល្ងង់ឬអី ដែលឲ្យលុយមកលោក កឹម សុខា ទិញឡាននោះ? គឺមិនមែនទេ គឺគេឲ្យដោយថ្នូរ។ គេមិនមែនបរិច្ចាកសម្រាប់ឲ្យ កឹម សុខា ទិញឡានទៅឲ្យឃុំដែលខ្លួនឈ្នះឆ្នោត សម្រាប់ដឹកប្រជាពលរដ្ឋទៅមន្ទីរពេទ្យទេ។ ចំណុចហ្នឹង គឺមិនមែនជាសប្បុរសធម៌របស់ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសទេ តែជាថ្នូរដើម្បីយកតំណែង។ តើថ្នូរយកតំណែងនៅត្រង់ណា? បើគណបក្ស កឹម សុខា ក្ដីគណបក្សសម រង្ស៊ី ក្ដីពុំមានជោគវាសនាទៅដឹកនាំប្រទេសផងនោះ? គឺតំណែងតែមួយគត់ គឺឈរបេក្ខជនលំដាប់លេខរៀងទីមួយ ឬទីពីរ នៅឯខេត្តធំៗដែលខ្លួនសង្ឃឹមថាឈ្នះ។ ហើយតំណែងលេខមួយ លេខពីរនេះ កឹម សុខា ចាត់ទុកជាទំនិញ ឲ្យតែជិតដល់បោះឆ្នោត កឹម សុខា រៀបអាហ្នឹងយកទៅលក់ហើយ ហើយរៀបអាហ្នឹងយកទៅលក់ទៅ អញ្ចឹងសន្យាថា នឹងឲ្យលោកនេះ ឬលោកនោះ ឲ្យចេញថ្លៃឡានមួយ ហើយនឹងថែមលុយប៉ុណ្ណេះៗ នឹងបានឈរនៅទីនេះ ឬទីនោះ។ ដូច្នេះ កឹម សុខា ជំពាក់ខ្មែរនៅខាងក្រៅប្រទេសរួចទៅហើយ កឹម សុខា មិនអាចទៅរៀបយកសកម្មជន ឬក៏អ្នកគាំទ្រលោក កឹម សុខា ជាយូរអង្វែងនៅក្នុងស្រុកខ្មែរឲ្យមកឈរនៅលេខរៀងល្អទេ គឺយកអស់លោកនៅខាងក្រៅនោះហើយ បើមិនអញ្ចឹងទេ អ្នកនៅក្រៅប្រទេសនឹងបកអាក្រាតលោក កឹម សុខា ជាមិនខាន។ សម រង្ស៊ី ក៏ដូចគ្នាដែរ អញ្ចឹងហើយទីផ្សារនៃទំនិញនយោបាយរបស់ កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី គឺនៅខាងក្រៅប្រទេសទេ។ ហើយបងប្អូនត្រូវដឹងថា ពិសេសអ្នកជាសមាជិកគាំទ្ររបស់គណបក្ស កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី ត្រូវគិតថា ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសអត់ មានសិទ្ធិបោះឆ្នោតទេ ត្រូវចាំឲ្យច្បាស់។ ហេតុអ្វីបានជា កឹម សុខា និងសម រង្ស៊ី យកចិត្តខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស? ពីព្រោះគេយកចិត្តខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសគឺមិនមែនដោយសារតែសន្លឹកឆ្នោតទេ តែដោយសារសន្លឹកលុយ ចំណុចហ្នឹងត្រូវចែកគ្នាឲ្យច្បាស់។
មតិលោក សត្យា រក្ស
ដោយសារតែខ្ញុំបានតាមដាននូវរឿងរ៉ាវឡានហ្នឹងដែរ ហើយខ្ញុំចង់ជម្រាបជូន បងប្អូនដែលកំពុងតែតាមដានទស្សនាហ្នឹងឲ្យបានជ្រាប។ តាមពិតឡានរបស់ កឹម សុខា នេះ ឃើញថា បានទៅដល់ឃុំមួយចមនួនមែន ប៉ុន្តែអត់ទាន់គ្រប់ទេ មានឃុំមួយចំនួនគឺបានទៅដល់។ ហើយសម្រាប់សម្ដីរបស់ កឹម សុខា បងប្អូនក៏បានជ្រាបដែរ គឺអ្នកឈឺទាំងអស់មិនថា បក្សណាជាបក្សណាទេ ឲ្យតែឈឺ គឺថាអាចយកឡានហ្នឹង ដឹកទៅមន្ទីរពេទ្យ។ ហើយឥឡូវនេះ ធាតុពិតពីឃុំមួយចំនួនប្រហែលជា ៤ ទៅ ៥ ឃុំ ហើយ ដែលខ្ញុំបានធ្វើការតាមដាន និងស៊ើបសួរដោយផ្ទាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋហ្នឹង។ ឡានហ្នឹង គឺគ្រាន់តែជាឡានកញ្ចាស់មួយ ហើយបញ្ឈរចោល។ បងប្អូនអាចប្រើបា្រស់បានមែន ប៉ុន្តែទៅកាន់មន្ទីពេទ្យបង្អែកហ្នឹង ត្រូវចំណាយប្រេងមួយកាន ហើយបើរៀងឆ្ងាយបន្តិច មួយកានទៅមួយកានមក។ អញ្ចឹងមួយកាន ៣០លីត្រ យើងគិតទៅវាជាង ៣០ដុល្លារ អញ្ចឹងបើពីរកានវាជាង ៦០ដុល្លារ ហើយនៅជួលអ្នកបើកទៀត ចំនួន ១០ដុល្លារ ហើយមួយវិញទៀត បើសិនណាករណីដឹកអ្នកជម្ងឺហ្នឹង ឡានវាបែកកង់ វាផ្ទុះកង់ត្រូវចេញថ្លៃជួសជុល ខូចខាតដោយប្រការណាមួយ ត្រូវចេញថ្លៃជួសជុសទៀត។ អញ្ចឹងសួរថា តើឡានរបស់ កឹម សុខា នេះ មានគុណសម្បត្តិដែរឬទេសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងឃុំនោះ? បើសិន កឹម សុខា ជាមនុស្សថ្លៃថ្នូរ ដាក់ឡាន ដាក់អ្នកបើក បង្កើតស៊ីទែនប្រេងមួយនៅទីនោះ ប្រជាពលរដ្ឋឈឺក្បាលវិលមុខត្រូវការ គឺចាក់សាំងភ្លាម ចាក់ប្រេងភា្លម ដឹកជូនដោយឥតគិតថ្លៃ នេះបានហៅថា មនុស្សធម៌ ឬក៏ហៅថា អ្នកដែលមានចិត្ដបុណ្យ ចិត្តធម៌។ ប៉ុន្តែទង្វើរបស់ កឹម សុខា នេះ គឺជាទង្វើច្របាច់ករាស្រ្តទៅវិញទេ គ្មានគុណធម៌ គ្មានសីលធម៌ទេ នេះគឺជារឿងពិត។ យើងចាំមើលថា តើ កឹម សុខា នឹងកែប្រែឥរិយាបថទេរឿងបញ្ហាឡានហ្នឹង។ បើសិនណាជាធ្វើនយោបាយបែបហ្នឹង គឺជានយោបាយមួយ គឺគ្មានតម្លៃទេ សម្រាប់ឃុំសង្កាត់ ហើយប្រជាពលរដ្ឋនៅទីនោះ កំពុងតែពេបជ្រាយចំពោះបញ្ហានេះហើយ។
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ៖
នេះជារបៀបធ្វើនយោបាយឆបោក និងលក់បញ្ជីឈរឈ្មោះ។ដោយសារមហិច្ឆតាឆបោក និងលក់បញ្ជីឈរឈ្មោះហ្នឹង ដើម្បីយកលុយហ្នឹង វានាំឲ្យគណបក្ស កឹម សុខា គណបក្សសម រង្ស៊ី ឈានទៅរករបៀបដឹកនាំផ្ដាច់ការ ដោយ កឹម សុខា ដោយ សម រង្ស៊ី ក្នុងការសម្រេចជាអត្តនោម័តថា តើអ្នកណាត្រូវឈរលេខមួយ ឬត្រូវឈរលេខពីរហ្នឹងឯង។ សម្រាប់ កឹម សុខា គឺជាក់ស្ដែងហើយ គឺជំពាក់លុយគេ តែមិនមែនទៅខ្ចីលុយគេទេ គឺគេហៅថាជំពាក់ថ្នូរគេ យកលុយមកទិញឡាន។ អញ្ចឹងត្រូវតែរកលេខមួយ លេខពីរ ឲ្យអ្នកដែលឲ្យលុយហើយ។ យ៉ាងហោចណាស់ក៏ ១៨ នាក់ដែរ ព្រោះឡានមួយម្នាក់ ហើយ ១៨ នាក់ហ្នឹង សម្រាប់តែថ្លៃឡានទេ នៅថែមលុយទៀត។ ចុះនៅសម្រាប់ត្រូវការលុយធ្វើការបោះឆ្នោត ហើយសម្រាប់យកលុយមកបម្រើផលប្រយោជន៍គ្រួសារឯកជនរបស់ កឹម សុខា ទៀត។ អញ្ចឹង គឺ ២៤ ខេត្តក្រុង ដែលត្រូវឈរ ហើយនិងលំដាប់លេខមួយ លេខពីរ លេខបី ហ្នឹង ប្រហែលជាជជែកគ្នាបែកពពុះមាត់ហើយ។
លោក សត្យា រក្ស
សំណួរ៖ តើលោកបណ្ឌិតយល់ឃើញយ៉ាងម៉េចដែរ បើយើងឃើញថាតំណែងសំខាន់ៗនៅក្នុងបក្សហ្នឹង គឺខាងខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសគេទិញអស់ហើយ។ ហើយចុះសម្រាប់បងប្អូនដែលនៅក្នុងស្រុក ដែលខំប្រឹងលក់ខ្លួន លក់ពលកម្ម លក់បញ្ញា លក់ខួរក្បាល ឲ្យទៅ កឹម សុខា ដោយមានបំណងថា ចង់បានថ្នូរតំណែងដូចដែលខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសដែរនោះ។ អញ្ចឹងចំណុចនេះ គឺវាអាចក្លាយទៅជាគូបដិបក្ខហើយ។ តើលោកបណ្ឌិត អាចទស្សន៍ទាយយ៉ាងម៉េចដែរ អំពីភាពវឹកវរនៅក្នុងផ្ទៃក្នុងគណបក្សហ្នឹង?
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ៖ នៅពេលនោះ នឹងកើតមានទំនាស់ទស្សនៈ និងទំនាស់នៃផលប្រយោជន៍ហើយ វានឹងបង្ហាញនូវការអត់ទ្រាំពុំបាននូវការតតាំងមតិគ្នា។ ហើយនៅពេលដែលមតិតតាំងជំទាស់នឹងការសម្រេចជាអត្តនោម័តរបស់មេបក្ស ពេលនោះហើយ នឹងនាំមកនូវរឿងរ៉ាវ ដែលគេហៅថា ធ្វើតាមទំនើងចិត្តរបស់មេបក្ស។ ខ្ញុំលើកឧទាហរណ៍ ដូចនៅសៀមរាប គណបក្សសម រង្ស៊ី ដែលគេគ្រោងនឹងរៀបចំអីជាមួយនឹង កឹម សុខា ហ្នឹង បង្កើតគណបក្សថ្មីនោះ ប៉ុន្តែការបញ្ចូលគ្នានេះ គ្រាន់តែជាសំបកទេ។ គណបក្សសម រង្ស៊ី នៅតែមានបំណងចង់ពង្រឹងមហិច្ឆតារបស់ខ្លួននៅក្នុងគណបក្សថ្មី បានន័យថា តួនាទីក្នុងការគ្រប់គ្រងគណបក្សនៅតាមខេត្ត។ អញ្ចឹងហើយបានមានមន្រ្តីម្នាក់របស់គណបក្ស សម រង្ស៊ី ដែលជាអគ្គលេខាធិការបានមានចេតនាទៅចង់ធ្វើប្រធានគណបក្សរួមគ្នាហ្នឹង នៅឯសៀមរាប។ ដូច្នេះវាកើតមានទំនាស់ផលប្រយោជន៍ពីរ៖ មួយ មន្រ្តីក្នុងគណបក្ស សម រង្ស៊ី ក៏មានអ្នកពេញចិត្ត ហើយក៏មានអ្នកមិនពេញចិត្ត ហើយមួយទៀតក៏ជាទំនាស់រវាងក្រុម កឹម សុខា និងក្រុម សម រង្ស៊ី រឿងអីទៅខាង សម រង្ស៊ី គេមិនទាន់រៀបចំផង រឿងអីខាងសម រង្ស៊ីទៅយកតំណែងនៅសៀមរាប។ អញ្ចឹងបានមានការអុជអាលទំនាស់ផ្ទុះឡើង ដល់ទំនាស់ផ្ទុះឡើង វាកើតចេញមានទស្សនៈដែលជំទាស់នឹងបេក្ខភាពរបស់នារីម្នាក់ហ្នឹង គឺជាមន្រ្តីរបស់គណបក្ស សម រង្ស៊ី វាអាចជាទំនាស់ជាមួយនឹង កឹម សុខា វាជាទំនាស់ផ្ទៃក្នុងជាមួយនឹង សម រង្ស៊ី។ ដល់អញ្ចឹងមាន ៤ នាក់ ដែលលេចមុខជាងគេ ក្នុងការបញ្ចេញមតិជំទាស់ចំពោះបេក្ខភាពហ្នឹង ដល់អញ្ចឹងវាកើតមានរឿងរ៉ាវដែលត្រូវដោះស្រាយ ដល់ទៅដោះស្រាយលទ្ធផលចុងក្រោយ គឺបេក្ខជន បេក្ខនារី ដែលមានបំណងទៅធ្វើប្រធានបក្សរួមគ្នានៅខេត្តសៀមរាបដែលបានឈ្នះ ដោយសារលោក សម រង្ស៊ី បច្ចុប្បន្នលែងជាប្រធានគណបក្សសម រង្ស៊ី ក៏ប៉ុន្តែនៅតែមានឥទ្ធិពលសម្រេចដកលោកទាំងបួននាក់ហ្នឹង ចេញ ដោយចោទថា ជាជនបង្កប់។ នេះទំនើងចិត្តហ្នឹង គឺផ្ដាច់ការហើយ។ មុននឹងយើងហ៊ានថា ផ្ដាច់ការ យើងនាំគ្នាស្វែងយល់បកស្រាយទាំងអស់គ្នាក្នុងខណៈពេលដែលលោក សម រង្ស៊ី ហ៊ានសម្រេចប្រើឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនដកអ្នកទាំង ៤ ហ្នឹងនេះ សួរថា គាត់ជាអ្វី។ សួរថា លោក សម រង្ស៊ី មានតួនាទីអី នៅក្នុងគណបក្សសម រង្ស៊ី សមាជគណបក្សសម រង្ស៊ី សមាជវិសាមញ្ញ បានប្រកាសទទួលយកការលាលែង របស់លោក សម រង្ស៊ី ជាប្រធានគណបក្សហើយ ប៉ុន្តែគេនៅប្រើគោលការណ៍ គេហៅថា គោលការណ៍រក្សាកំពង់ដរចាស់សម្រាប់លោក សម រង្ស៊ី វិលមកវិញ។ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក សម រង្ស៊ី មិនមែនប្រធានគណបក្សទេបច្ចុប្បន្ននេះ ហេតុអ្វីបានលោក សម រង្ស៊ី ហ៊ានសម្រេចដកអ្នកទាំង៤ នោះចេញ នៅសៀមរាប? ហើយចុះប្រធានគណបក្សថ្មី របស់គណបក្សសម រង្ស៊ី នោះ មោគឬអី? តើគួរតែយើងប្រើពាក្យមោគហ្នឹង សមទេ ឬក៏ទីងម៉ោង។ វាគួរតែប្រធានគណបក្សសម រង្ស៊ី បច្ចុប្បន្ននេះទេ ជាអ្នកសម្រេច ហើយបើសម្រេចជាបុគ្គល ក៏វាផ្ដាច់ការដែរ វាគួរមានការហៅប្រជុំថ្នាក់ស្អីណាមួយ ដើម្បីពិចារណា ហើយមិនមែនចាប់ឡើងដេញគេចេញទេ ព្រោះសមាជិកភាពរបស់គណបក្សមិនមែនដេញតាមទំនើងចិត្តទេ។ ត្រូវធ្វើឡើងផ្អែកទៅលើលក្ខន្ដិកៈគណបក្ស។ អញ្ចឹងទី១ផ្ដាច់ការត្រង់ សម រង្ស៊ី អត់មានតួនាទីជាប្រធានបក្ស សម រង្ស៊ី មានសិទ្ធិសម្រេច។ ទី២ បើប្រធាន មោគនោះ ឬក៏ប្រធានទីងម៉ោងនោះ ចេះលេងសិល្ប៍ គឺថា ដកក៏មិនសមរម្យដែរ វាត្រូវដកទៅតាមលក្ខន្ដិកៈ ។ រឿងនេះ ខ្ញុំគិតថា មិនមែនតែផ្ទៃក្នុងគណបក្សសម រង្ស៊ី ទាំង ៤ នាក់នៅសៀមរាបមិនពេញចិត្តទេ វាអាចខាងក្រុមលោក កឹម សុខា អាក់អន់ចិត្តដែរ រឿងអីខាងលោកសម រង្ស៊ី ប្រញាប់ទៅចង់ធ្វើប្រធានដឹកនាំបក្សទាំងមូលម៉េចនឹងកើត? ព្រោះគណបក្សហ្នឹងត្រូវសម្រេចគ្នារវាង សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា បើអត់ឯកឆន្ទ គឺទៅអត់រួចទេ។ អញ្ចឹងគឺមានបញ្ហានៅក្នុងហ្នឹង ដែលយើងនឹងតាមដានតទៅទៀត។ មួយទៀត ភាពផ្ដាច់ការមួយទៀត ឥឡូវនេះ វារាលទៅដល់កំពង់ចាម គឺតំណាងរាស្រ្ដគណបក្សសម រង្ស៊ី បច្ចុប្បន្នហ្នឹង ក៏ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការគម្រាមកំហែងដកចេញពីតំណែង និងបណ្ដេញចេញពីបក្សទៀតដែរ។ សួរថា តើរឿងដកគេចេញពីតំណែង រឿងបណ្ដេញចេញពីបក្ស វាជារឿងរបស់បុគ្គលមេបក្ស ឬក៏ជារឿងរបស់គណបក្សទាំងមូល ដែលត្រូវផ្អែកទៅលើបទបញ្ញត្តិដែលមានចែងនៅក្នុងលក្ខន្ដិកៈបក្ស? យើងអត់គិតថា ខុសត្រូវអីទេ បើអ្នកអត់ផ្អែកទៅលើលិខិតបទដ្ឋានរបស់គណបក្សទេ គឺអ្នកឯងផ្ដាច់ការហើយ។ ប៉ុន្តែយើងពិចារណាបញ្ច្រាស់មកវិញ លោក សម រង្ស៊ី នេះ លោក កឹម សុខា នោះ ពូកែណាស់ដែលថា គេផ្ដាច់ការ សុទ្ធតែថារដ្ឋាភិបាលផ្ដាច់ការ គណបក្សផ្ដាច់ការ សង្គមខ្មែរគ្មានសេរីភាពបញ្ចេញមតិ។ ឥឡូវ មើលនៅក្នុងគណបក្សខ្លួនឯងនេះទៅ តើសេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងទស្សនៈខុសគ្នាមាននៅឯណា បើអ្នកណាដែលប្រឆាំងដកចេញទៅហើយហ្នឹង? ត្រង់ហ្នឹងមិនហៅថាផ្តាច់ការ។ អ្នកណាដែលជំទាស់មិនតាមមេនោះ ដកចេញបាត់ទៅហើយ។ នៅក្នុងគណបក្ស ពួកគាត់ស្គាល់គ្នារាប់ក្បាលអត់ច្រឡំផងហ្នឹង យើងនិយាយឲ្យសាមញ្ញរាប់ក្បាលអត់ច្រឡំទេ ប៉ុន្តែរឿងអីក៏មិនចេះរៀបចំប្រជាធិបតេយ្យផ្ទៃក្នុងបក្សរបស់ខ្លួន ឲ្យមានសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិគាំទ្រ ឬមិនគាំទ្រផង ឲ្យតែគេអត់គាំទ្ររកដកគេចេញ ហើយរឿងនេះជាទម្លាប់ទៅហើយ។ លោក កឹម សុខា ហ្នឹងក៏ជាទម្លាប់ដែរ ហើយតាំងខ្លួនឯងជាអ្នកប្រជាធិបតេយ្យពិត។ គឺមានតែអ្នកប្រជាធិបតេយ្យឆ្កួត ដែលសម្រេចអត្តនោម័តតែខ្លួនឯង ហើយនៅតែថាខ្លួនឯងប្រជាធិបតេយ្យនោះ។
មតិលោក សត្យា រក្ស៖
សរុបមកវិញ ដូចបងប្អូនបានជ្រាបស្រាប់ហើយ គឺដូចជាលោក ម៉ៅ មុនីវណ្ណ ពេលដែលគាត់បានចាកចេញពីគណបក្ស សម រង្ស៊ី ហើយវិលមកចូលរួមជាមួយ កឹម សុខា នោះ សួរថាតើ ម៉ៅ មុនីវណ្ណ បានព្រមាន សម រង្ស៊ី យ៉ាងម៉េចខ្លះ? គឺគាត់បានបើកកកាយពីភាពផ្តាច់ការរបស់លោក សម រង្ស៊ី លោក គង់ គាំ ក៏ដូចជាអ្នកដ៏ទៃទៀតនៅក្នុងគណបក្ស សម រង្ស៊ី នោះ ហើយបែរជាមកសរសើរលោកប្រធាន កឹម សុខា វិញនៅពេលដែលគាត់មកចូលរួមជាមួយ កឹម សុខា ដោយលើកថាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ ឬគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ជាដើម ដែលខុសអំពីលោក សម រង្ស៊ី ។ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ កឹម សុខា កំពុងតែអូសក ម៉ៅ មុនីវណ្ណ ឲ្យទៅចូលជាមួយ សម រង្ស៊ី វិញ។ ត្រង់នេះគឺ បញ្ជាក់អំពីចរឹតរបស់ពួកប្រឆាំង គឺមានចរឹតនយោបាយ បាយឡុកបាយឡ សុទ្ធសាធ។ ដូច្នេះគឺប្រជាពលរដ្ឋអស់ជំនឿទៅហើយ ដោយសារនយោបាយ បាតដៃជាខ្នងដៃរបស់ពួកគេនោះ។
សំណួរ៖ ចំណុចមួយទៀត គឺចំពោះនរណាដែល សម រង្ស៊ី ឬ កឹម សុខា មិនពេញចិត្ត គឺគេចោទថា អ្នកនោះក្បត់ ឬថាជាមនុស្សរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលត្រូវសម្តេចឲ្យទៅបង្កប់ ដើម្បីទៅបំបែកបំបាក់អីជាដើម។ ប្រសិនបើគណបក្ស សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា ត្រូវបែកបាក់គ្នាដោយសារតែការចែកតំណែងមិនស្មើគ្នា ឬដោយសារតែការរៀបលេខរៀងតាមខេត្តមិនស្រុះស្រួលគ្នា ហើយបែរជាមកចោទថាគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បញ្ជូន កឹម សុខា ឲ្យទៅបំបែកគណបក្ស សម រង្ស៊ី វិញនោះ តើលោកបណ្ឌិតមានអ្វីដើម្បីផ្តាំផ្ញើទៅដល់គណបក្សប្រឆាំងទាំងពីរនោះ?
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ៖ ដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋយល់ គឺពួកគាត់ត្រូវឲ្យតម្លៃទៅលើតំណែងឈរឈ្មោះនោះកម្រឹតណា។ យើងអាចពិនិត្យមើលទី១ គឺនៅពេលដែលពួកគេបានប្រកាសថាគេបានបង្កើតគណបក្សរួមគ្នាហើយគឺគេឲ្យលោក សម រង្ស៊ី ធ្វើជាប្រធានគណបក្សថ្មីមុនគេ ឯលោក កឹម សុខា គឺគេបម្រុងទុកថានឹងធ្វើជាអនុប្រធាន។ ប៉ុន្តែរវាងអ្នកទាំងពីរគឺមានគោលការណ៍ពីរបែបផ្សេងគ្នា គឺលោក សម រង្ស៊ី ដើរតាមគោលការណ៍រក្សាកំពង់ដរចាស់ សម្រាប់ករណីវិលត្រឡប់មកវិញធ្វើជាប្រធានដោយស្វ័យប្រវត្តិក្នុងគណបក្សចាស់នៅពេលដែលមានបញ្ហា។ឯលោក កឹមសុខា វិញគាត់អនុវត្តគោលការណ៍ពន្យារជីវិត។
ចំពោះគោលការណ៍រក្សាកំពង់ដរចាស់របស់ សម រង្ស៊ី គឺគាត់តម្រូវឲ្យសមាជគណបក្សធ្វើវិសោធនកម្មលក្ខន្តិកៈគណបក្សដើម្បីឲ្យលោក សម រង្ស៊ី អាចវិលមកធ្វើប្រធានបក្សវិញដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ តើមូលហេតុអ្វីបានជាលោក សម រង្ស៊ី ទាមទារឲ្យមានគោលការណ៍រក្សាកំពង់ដរចាស់? គឺដោយសារលោក សម រង្ស៊ី គាត់ធ្លាប់មានបទពិសោធន៍ច្បាស់ណាស់អំពីការរៀបចំបញ្ជីបេក្ខជនឈរឈ្មោះរបស់គណបក្សនៅតាមមណ្ឌលខេត្តក្រុងទាំង២៤។ នេះជាក្រឡាដែល លោក សមរង្ស៊ី គាត់ធ្លាប់ជួបម្តងរួចហើយ គឺនៅក្នុងផ្ទៃក្នុងបក្សរបស់គាត់កាលពីពេលបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០០៨ កន្លងទៅនោះគឺរៀបនឹងមានការបែកបាក់ធ្ងន់ធ្ងរទៅហើយ ប៉ុន្តែដោយសារតែយកវិធីដោះស្រាយក្នុងការផ្លាស់ប្តូរគ្នានៅពាក់កណ្តាលអាណត្តិ ទើបអាចដោះចេញ។ ក្រោយមកទៀតក៏មានការបែកបាក់ទៀតដោយសារមិនអនុវត្តនូវវិធីដែលបានស្រុះស្រួលគ្នានោះ អញ្ចឹងហើយទើបមានតំណាងរាស្ត្រគណបក្ស សម រង្ស៊ី ចេញមកចូលរួមជាមួយ កឹម សុខា ហ្នឹង។ ឥឡូវនេះនៅពេលដែលរៀបបញ្ជីគណបក្សរួមគ្នា គឺមិនអាចរៀបចេញនោះទេ អញ្ចឹងពេលនោះលោក សម រង្ស៊ី នឹងត្រឡប់មកគណបក្ស សម រង្ស៊ី វិញ ហើយនឹងរៀបចំបញ្ជីបេក្ខជនដាច់ដោយឡែកពីគ្នា គឺបេក្ខជនរបស់បក្សខ្លួនឯង។
ឥឡូវយើងងាកមកមើលអំពីគោលការណ៍ពន្យារជីវិតរបស់ កឹម សុខា ម្តង។ កឹម សុខា ក៏មើលឃើញបញ្ហាដូច សម រង្ស៊ី នៅត្រង់ការរៀបចំបញ្ជីបេក្ខជនឈរឈ្មោះរួមគ្នានេះដែរ។ ក្រឡាដែលត្រូវងាប់គឺនៅត្រង់នេះឯង នៅពេលដែលដោះស្រាយគ្នាអត់ចេញ ហើយត្រូវបែកបាក់គ្នានៅត្រង់ចំណុចហ្នឹង ហើយនៅពេលដែលបែកបាក់គ្នានៅចំណុចហ្នឹង គឺ កឹម សុខា គាត់ត្រូវប្រើវិធីគោលការណ៍ពន្យារជីវិតរបស់គាត់ក្នុងបក្ស សិទ្ធិមនុស្ស សិន។ តាមធម្មតា បើសិនជា កឹម សុខា នៅស្តាយលុយ ប្រាក់ខែសភាពីរពាន់នោះគឺនៅថ្ងៃទី ២៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៣ គឺកឹម សុខា អាចលាលែងចេញពីសភាមកធ្វើជាអនុប្រធានគណបក្សថ្មីបានហើយ។ប៉ុន្តែ តើហេតុអ្វី បានជាកឹម សុខា ពន្យារពីខែមករា រហូតទៅដល់ចុងខែមេសា ឆ្នាំ២០១៣? ពីព្រោះខែ មេសា ឆ្នាំ២០១៣ គឺជាពេលនៃការសម្រេចឲ្យបាននូវការរៀបបញ្ជីឈ្មោះបេក្ខជនគណបក្សរួមគ្នា ដូច្នេះ បើសិនជានៅពេលនោះរៀបមិនបានទេ គឺ កឹម សុខា នៅតែជាប្រធានគណបក្សចាស់ដដែល គឺអត់មានបញ្ហាទេ។
ជាសរុប ដោយសារហេតុផលនេះ ទើបពួកគេទៅជួបគ្នារវាង សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា នៅប៉ារីស អំពីការបែងចែកចំនួនបេក្ខជនឈរឈ្មោះនៃក្រុម សម រង្ស៊ី និងក្រុម កឹម សុខា នៅខេត្ត ក្រុង ទាំង ២៤។ ចំណុចមួយទៀត ក្រៅពីនិយាយគ្នាអំពីចំនួនហើយ គឺត្រូវជជែកគ្នាអំពីលំដាប់លេខរៀងទៀត ពីព្រោះលំដាប់លេខរៀងនេះក៏ជាក្រឡាងាប់រស់ របស់ក្រុមទាំងពីរនេះដែរ ហើយលេខរៀងដែលពួកគេសង្ឃឹមថាអាចជាប់នោះ គឺលេខរៀងទី១ និងទី២។ ចំពោះលេខរៀងទី៣ ក៏ពួកគេអត់សង្ឃឹមដែរ។ ដូច្នេះហើយទើប ក្រុម សម រង្ស៊ី ទាមទារយកលេខរៀងល្អ ឯក្រុម កឹម សុខា ក៏ទាមទារយកលេខរៀងល្អដែរ។ កាលណាគេជជែកគ្នាពីឥឡូវនេះទៅ គឺគេមានពេលដល់ខែ មេសា ។ នៅពេលដែលជជែកគ្នាបានឈ្មោះឆាប់ហើយ គឺ កឹម សុខា គាត់អាចយកបញ្ជីឈ្មោះនោះទៅលក់ឲ្យខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ដើម្បីយកលុយមកដោះដូររឿងជំពាក់ពាក្យ។ ឯ សម រង្ស៊ី ក៏ដូចគ្នា ដែរ។ ត្រង់ចំណុចនេះហើយ ដែលក្រុម ទាំងពីរនឹងផ្ទុះបែកបាក់គ្នាជាពីរចំណែកវិញរវាង កឹម សុខា និង សម រង្ស៊ី ដោយសារការដណ្តើមគ្នាចង់បានលេខរៀងល្អ។
អញ្ចឹងយើងឃើញថារឿងដែលពួកគេត្រូវឈ្លោះគ្នា គឺនៅមានច្រើន។ ពីព្រោះពេលមុនគឺមានតែគណបក្ស សម រង្ស៊ី ខ្លួនឯងតែមួយផង ឬគណបក្ស កឹម សុខា តែមួយផង ក៏ពួកគេនៅតែហែកហួរដណ្តើមគ្នា ចុះទម្រាំឥឡូវក្រុមទាំងពីរមករួមគ្នាស៊ីបាយចានតែមួយទៀត តើពួកគេនឹងខាំគ្នា ហែកគ្នាយ៉ាងណា? ដូច្នេះយើងនឹងរង់ចាំមើលតទៅទៀត។
ទាក់ទងនឹងរឿងលក់បញ្ជីឈ្មោះនេះ ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើន ជាពិសេសសកម្មជន និងអ្នកគាំទ្រកឹម សុខា មានចម្ងល់ថានៅក្នុងតារាងនៃមេដឹកនាំគណបក្ស សិទ្ធិមនុស្ស គឺមានលោក សឺន ស៊ូបែរ លោក កឹម សុខា លោកតា ប៉ែន សុវណ្ណ ជាដើម ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញអ្នកដែលទទួលបានលាភសក្ការៈ គឺមានតែ កឹម សុខា ម្នាក់ និងពីរនាក់ទៀតដែលមកពីក្រៅប្រទេស ចំណែក ប៉ែន សុវណ្ណ ដែលជាមេដឹកនាំកំពូលដែរ ទៅជាអត់មានកៅអីអង្គុយនឹងគេទៅវិញ រឿងនេះប្រហែលជាមកពីបញ្ហាអត់លុយតែម្តង។
ត្រង់នេះខ្ញុំចង់បញ្ជាក់ថា វាជារឿងកេងចំណេញគ្នារៀងៗខ្លួនទាំងមេបក្ស និងកូនបក្ស។ ដូច្នេះសូមបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលនៅក្នុងគណបក្ស សម រង្ស៊ីក្តី គណបក្ស កឹម សុខាក្តី ក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋដែលច្រឡំបោះឆ្នោតគាំទ្រឲ្យគណបក្ស សម រង្ស៊ី និងគណបក្ស កឹម សុខា គួរពិចារណាថា តើពួកគេទាំងពីរក្រុមនោះរួមគ្នាដើម្បីប្រទេសជាតិ ឬរួមគ្នាដើម្បី ផលប្រយោជន៍តំណែងរបស់ពួកគេ? ពួកគេគួរតែនិយាយដោយស្មោះត្រង់ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋថា គណបក្សទាំងពីរនេះកំពុងតែស្វែងរកការត្រូវរ៉ូវគ្នា និងស្រុះស្រួលគ្នាក្នុងការរៀបបញ្ជីឈ្មោះ និងលំដាប់លេខរៀងដើម្បីតំណែងរបស់ពួកគេ ហើយមិនចាំបាច់ប្រើនយោបាយប្រជាភិថុឃោសនាប្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋថាខ្លួនគិតជាតិនោះទេ។
លោក សត្យា រក្ស
សំណួរ៖ មានយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីមួយទៀតដែលគណបក្សប្រឆាំងបានប្រើនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ ដូច្នេះសូមលោកបណ្ឌិត ជួយធ្វើការប្រៀបធៀបអំពីយុទ្ធសាស្ត្រនៃការឃោសនារបស់គណបក្សប្រឆាំងពីអតីតកាល និងបច្ចុប្បន្នកាល តើវាមានការប្រែប្រួលដែរឬទេ?
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ៖ និយាយឲ្យខ្លីទៅ ដើម្បីឲ្យបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋងាយយល់ គឺនយោបាយរបស់គណបក្សប្រឆាំង ទាំងលោក សម រង្ស៊ី និងលោក កឹម សុខា គឺនៅដដែលដូចកាលពីពេលមុន គឺមិនបានកែប្រែមួយម៉ាត់ទេ។ ខ្ញុំសូមលើកយកមកបង្ហាញគឺមានពីរចំណុច។ ទី១ ចំពោះនយោបាយក្នុងស្រុក គឺគេបញ្ឆេះកំហឹងវណ្ណៈ សង្គមឲ្យមានកំហឹងរវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ។ ចំណុចនេះគឺដូចគ្នានឹងនយោបាយកាលជំនាន់ ប៉ុល ពត ដែរ។ ចំណុចទី២ គឺនយោបាយបញ្ឆេះកំហឹងជាតិនិយមឲ្យស្អប់វៀតណាម។ នយោបាយទាំងពីរនេះគឺ សម រង្ស៊ី បានប្រើតាំងពីការប្រកួតប្រជែងបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៨មកម្លេះ។ កឹម សុខា ក៏ធ្លាប់ប្រើនយោបាយនេះនៅក្នុងគណបក្ស លោកតា សឺន សាន ដែរ ដែលពេលនោះគណបក្សលោកតា សឺន សាន ទទួលបាន តែ១០កៅអីទេ។ លុះមកដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ គឺបានសូន្យ។អញ្ចឹងការប្រើនយោបាយដដែលៗបែបនេះគឺត្រូវទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
ងាកមកលោក សម រង្ស៊ី ដែលចូលរួមនៅឆ្នាំ១៩៩៨ ដែលប្រើនយោបាយដដែលគឺបានជួបនូវបរាជ័យ។ គាត់បានប្រើនយោបាយបញ្ឆេះកំហឹងវណ្ណៈ សង្គម និងនយោបាយបញ្ឆេះកំហឹងជាតិនិយម គឺបានពេលដំបូងតែ១៥កៅអី ហើយក្រោយមកបាន២៤ គឺមិនមែនសម្លេងឆ្នោតដែលយកពីគណបក្សប្រជាជនទេ តែគឺជាសម្លេងឆ្នោតយកពីគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច ពីព្រោះប្រជាពលរដ្ឋដែលគាំទ្រគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច លែងទុកចិត្ត សម្តេចក្រុមព្រះ ទើបអ្នកទាំងនោះទៅគាំទ្រលោក សម រង្ស៊ី ។ បន្ទាប់មកទៀតការប្រើនយោបាយដដែលៗនេះមិនបានធ្វើឲ្យគណបក្ស សម រង្ស៊ី កើនទេ។ ចំណែកឯ កឹម សុខា ដែលទើបបង្កើតថ្មី តែនៅតែប្រើនយោបាយដដែលនោះគឺទទួលបានតែ៣ទេ។ បានន័យថានយោបាយដដែលៗនេះពុំបានធ្វើឲ្យគណបក្សប្រឆាំងទាំងពីរនេះ ជោគជ័យទេ ផ្ទុយទៅវិញគឺមានតែធ្លាក់ចុះជាលំដាប់ទៅវិញទេ។ បើសិនជាគណបក្សប្រឆាំងយល់ថាខ្លួនកំពុងដើរផ្លូវខុស ហើយងាកមកកែប្រែវិញនោះជាការល្អ។ ប៉ុន្តែបើសិនជា ប្រើនយោបាយដដែល ក្នុងស្ថានភាពដែលកម្ពុជាកំពុងវិវត្តន៍នោះនឹងនាំមកនូវផលបច្ច័យបរាជ័យនៃការដាំក្បាលចុះរបស់គណបក្សប្រឆាំងជាមិនខានឡើយ៕
សម្រង់ព័ត៌មាន៖ លោក នូ សាវុធឌី