សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រ
កម្ពុជាត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សាថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់របស់អង្គការសុវត្ថភាពអេកូឡូស៊ីអន្តរជាតិ(IESCO) ក្នុងកិច្ចប្រជុំនាល្ងាចថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២ នៅកោះបាលី នៃសាធារណៈរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីអញ្ជើញឱ្យ
ទទួលតួនា ទីជា”វរៈប្រធាន” (Emeritus
Chaiman) ។ នេះបើតាម ប្រសាសន៍របស់ឯកឧត្តម បណ្ឌិតសភាចារ្យ
សុខ អាន ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី រដ្ឋមន្រ្តីទទួលបន្ទុកទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី
នាថ្ងៃទី ១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២នៅព្រលានយន្តយោះអន្តរជាតិរាជធានីភ្នំពេញ
ពេលធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ពីការចូលរួមមហាសន្និបាត សុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីពិភពលោកលើកទី២
(Second World Ecological Safety Cooperative Organization- IESCO)ដែលប្រព្រឹត្តិទៅនៅកោះបាលី នៃសាធារណៈរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី ចាប់ពីថ្ងៃទី៩ -១២ ខែធ្នូឆ្នាំ២០១២ ។
ឯកឧត្តមបណ្ឌិត សុខ អាន ដែលទទួលបានការជ្រើសតាំងជាប្រធានប្រតិបត្តិ (Executive Chairman)និងជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ (Council of Senior Leaders) របស់ IESCOដែលមានចំនួន១៧រូប ផងដែរ បានមានប្រសាសន៍ឱ្យដឹងថាអង្គមហាសន្និបាតស្តីពីសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីពិភពលោកលើកទី២បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង
ចំពោះស្ថានភាពរិចរិលនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ
និងញឹកញាប់ ដែលជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខមនុស្សជាតិ និងនិរន្តរភាពនៃភពផែនដីទាំងមូល។
អង្គមហាសន្និបាតក៏បានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសនីមួយៗប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការអនុវត្តគោលការណ៍អភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តរភាព
ដើម្បីធានាបាននូវសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី និងរួមចំណែកដល់ការកាត់បន្ថយបញ្ហាបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។
លើសពីនេះ អង្គមហាសន្និបាតកត់សម្គាល់ថា ប្រទេសក្រីក្រគឺអ្នកទទួលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរជាងគេពីបម្រែបម្រួល
អាកាសធាតុ និងបានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសអភិវឌ្ឍ និងឧស្សាហកម្មជឿនលឿនបរិច្ចាក
និងផ្តល់ការគាំទ្រឱ្យបានខ្លាំងក្លាថែមទៀតដល់ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។
ទន្ទឹមនឹងបានធ្វើការកត់សម្គាល់អំពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិធំៗមួយចំនួន
ដូចជា ៖ ខ្យល់ព្យុះ Bophaនៅខេត្តមីនដាណាវ ហ្វីលីពីន (ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២) រញ្ជួយដីនៅមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ប្រទេសជប៉ុន (ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២) ព្យុះសង្ឃរា Sandy នៅទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក (ឆ្នាំ២០១២) រញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមី
នៅសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកប្រទេសជប៉ុន ដែលបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះមហន្តរាយនុយក្លេអ៊ែរ នៅតំបន់ Fukushima ប្រទេសជប៉ុន (ឆ្នាំ២០១១) រលកកម្តៅនៅប្រទេសរុស្សី
(ឆ្នាំ២០១០)រញ្ជួយដីនៅប្រទេសហៃទី
(ឆ្នាំ២០១០) ខ្យល់ព្យុះ Ketsana នៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍
(ឆ្នាំ២០០៩) ភ្លើងឆេះព្រៃនៅប្រទេសអូស្រ្តាលី (ឆ្នាំ២០០៩) រញ្ជួយដីនៅខេត្តស៊ីជួន ប្រទេសចិន
(ឆ្នាំ២០០៨) ខ្យល់ព្យុះ Nargisនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (ឆ្នាំ២០០៨) ព្យុះសង្ឃរា Katrina នៅរដ្ឋ Louisiana សហរដ្ឋអាមេរិក (ឆ្នាំ២០០៥)រញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមីនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា
(២០០៤) រញ្ជួយដីនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ (២០០៣)។ល។
មហាសន្និបាតស្តីពីសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីពិភពលោកលើកទី២បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីអារ្យធម៌អេកូឡូស៊ីពិភពលោក
(World
Ecological Civilization
Declaration)
និងផែនការសកម្មភាពសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី (Ecological Safety Action
Plan) ដែលមានខ្លឹមសារសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម ៖
ក-សេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីអារ្យធម៌អេកូឡូស៊ីពិភពលោក
៖
+អារ្យធម៌អេកូឡូស៊ីជាទម្រង់ថ្មីមួយនៃអារ្យធម៌សង្គម
ផ្អែកលើព័ត៌មានជាសំខាន់ ដូចជា តុល្យភាពរូបសាស្រ្ត អេកូឡូស៊ីនិងចិត្តសាស្រ្ត
នៅក្នុងទីតាំងភូមិសាស្រ្តជាក់លាក់មួយ។
+ប្រទេសទាំងអស់គួរស្វែងរកការអភិវឌ្ឍបែបវិទ្យាសាស្រ្ត
ដោយប្រើប្រាស់ធនធានឲ្យបានសមស្របដើម្បីរក្សាតុល្យភាពរវាងសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី
និងផលប្រយោជន៍ជាតិ។
+បង្កើតឲ្យមានអារ្យធម៌អេកូឡូស៊ី និងការអភិវឌ្ឍបែបវិទ្យាសាស្រ្ត
ដោយប្រកាន់ឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួននូវ ការអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ
និងការបង្កើតប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី។
+ជំរុញឲ្យបង្កើត និងអនុវត្តច្បាប់ស្តីពីអារ្យធម៌អេកូឡូស៊ី និងសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី។
+អប់រំសាធារណជនឲ្យយល់ដឹងអំពីអារ្យធម៌អេកូឡូស៊ី តាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន។
+កំណត់ វាយតម្លៃ និងត្រួតពិនិត្យហានិភ័យអេកូឡូស៊ី ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា។
+ សម្ព័ន្ធអារ្យធម៌របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ(UN Alliance of Civilizations) និងអង្គការIESCO នឹងធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីលើកកម្ពស់អារ្យធម៌អេកូស៊ីពិភពលោក។
ខ-ផែនការសកម្មភាពសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី ៖
+ បង្កើតប្រព័ន្ធអប់រំអំពីសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី ដោយបញ្ចូលប្រធានបទសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីក្នុងកម្មវិធីសិក្សា
ពង្រឹងការស្រាវជ្រាវ និងការផ្តល់សញ្ញាអាសន្នឱ្យបានឆាប់រហ័សពេលមានគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ
និងផ្តល់ការគាំទ្រដល់អង្គការ IESCO ក្នុងការបង្កើតមហាវិទ្យាល័យសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីអន្តរជាតិ។
+សុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី និងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ។
+ ជំរុញល្បឿននៃការកសាង និងអនុវត្តច្បាប់ស្តីពីសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី។
+ លើកកម្ពស់សមភាពយេនឌ័រ និងការចូលរួមរបស់យុវជនពាក់ព័ន្ធនឹងសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី។
+ អនុវត្ត និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី។
+ ផ្សព្វផ្សាយ និងចែករំលែកព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី។
+ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិពហុភាគីពាក់ព័ន្ធនឹងសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី។
+ប្រកាដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់សេចក្តីថ្លែងការណ៍មមហាសន្និបាតសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីពិភពលោកលើកទី២ (Second World Ecological Safety Assembly –
WESA)គាំទ្រឱ្យកម្ពុជាបង្កើតគណៈកម្មាធិការសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីនៃអាងទន្លេមេគង្គ
និងទទួលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ នៃវេទិកាសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីនៃប្រទេសទាំង៦នៃតំបន់អាងទន្លេមេគង្គ និង IESCO (Ecological Safety Forum of 6+1 Nations in
the Mekong River Basin)។
សូមបញ្ជាក់ថាដោយទទួលបានការចាត់តាំងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ពីសំណាក់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃ ទី៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២ ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី សុខ អាន សមាជិកគណៈអចិន្ត្រៃយ៍នៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា
បានដឹកនាំគណៈប្រតិភូគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទៅចូលរួមមហាសន្និបាតសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីពិភពលោកលើកទី២ (Second World Ecological Safety Assembly –
WESA) ក្រោម ប្រធានបទ«ការរស់រានមានជីវិត និងការអភិវឌ្ឍ» ទទួលរៀបចំដោយអង្គការសហប្រតិបត្តិការដើម្បីសុវត្ថិភាព
អេកូឡូស៊ីអន្តរជាតិ (International
Ecological Safety Cooperative Organization - IESCO) នៅទីក្រុងបាលី សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី។
មហាសន្និបាតបានប្រព្រឹត្តទៅដោយមានការចូលរួមពីប្រតិភូចំនួនជាង៥០០នាក់(ប្រតិភូចិនមានចំនួនប្រមាណ១០០នាក់) មកពី៤៥ប្រទេស ដែលក្នុងនោះមានឥស្សរៈជនជាន់ខ្ពស់ដូចជា ៖ ប្រធានសភាឥណ្ឌូនេស៊ី អតីតប្រធានាធិបតីបង់ក្លាដេស
និងសីស៊ែល អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីម៉ុងហ្គោលី
និងនេប៉ាល់ អតីតឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីកាណាដា អតីតអគ្គលេខាធិការរងអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកផ្នែកបរិស្ថាន អតីតប្រធានសភារុស្សី
និងហ្វីលីពីន សមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ត
រដ្ឋមន្រ្តីនីហ្សេរីយ៉ា តង់ហ្សានី ស្រីលង្ការ និងថៃតំណាងក្រសួងការបរទេសឥណ្ឌូនេស៊ី មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រដ្ឋាភិបាល
តំណាងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត និងបណ្ឌិតសភាចារ្យរុស្សីនិងចិន
ទីប្រឹក្សាអតីតអនុប្រធានាធិបតីអាមេរិក ស្ថាបនិកវិទ្យាស្ថានស៊ូកាណូដែលជាកូនស្រីអតីតឯកឧត្តមប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី
ស៊ូកាណូ និងឥស្សរៈជនជាច្រើនរូបទៀត។
នៅព្រឹកថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ក្នុងពិធីបើកមហាសន្និបាត ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី
សុខ អាន ក្នុងនាមសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានផ្ទេរតួនាទីជាប្រធានមហាសន្និបាតសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីពិភពលោកលើកទី១
ឱ្យទៅឯកឧត្តម Marzuki Alie ប្រធាន សភាតំណាងរាស្រ្តនៃសាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ីដែលជាប្រធានមហាសន្និបាតលើកទី២។ នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាថ្នាក់ដឹកនាំមហាសន្និបាតលើកទីនេះ ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី សុខ អាន និងឯកឧត្តម ជាង មីងជុន( Jiang
Mingjun) អគ្គនាយក IESCO បានចុះហត្ថលេខាលើ«អនុស្សរណៈយោគយល់រវាងទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី
និងអង្គការ IESCO»សំដៅលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការពាក់ព័ន្ធនឹងសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី និងរៀបចំឱ្យមានតំបន់សុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីអន្តរជាតិ
នៅសារៈមន្ទីរធម្មជាតិសាកលសម្តេចតេជោ និងតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកព្រះវិហារ។
ឯកឧត្តមបណ្ឌិត សុខ អានបានមានប្រសាសន៍ឱ្យដឹងថាគោលបំណងនៃការចុះហត្ថលេខាដើម្បីស្វែងរកគាំទ្រចំពោះការងារលើកកំពស់ការការពារចំពោះបរិស្ថាននៅតំប់ប្រាសាទព្រះវិហារ។
ជាការកត់សម្គាល់ បើតាមប្រសាសន៍របស់ឯកឧត្តមបណ្ឌិត
សុខ អានមហាសន្និបាតនេះរៀបចំបានយ៉ាងល្អ និងមានការចូលរួមពីប្រតិភូជាឥស្សរៈជនជាន់ខ្ពស់ជាច្រើន
ដែលធ្វើឱ្យដំណើរការនៃកិច្ចប្រជុំទាំងមូលមានភាពរលូន និងទទួលបានលទ្ធផលល្អ។ វាគ្មិនសំខាន់ៗក៏បានរំលឹកឡើងវិញផងដែរអំពីជោគជ័យនៃមហាសន្និបាតលើកទី១នៃ IESCO ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងអំឡុងពេលនៃមហាសន្និបាតគណៈបក្សនយោបាយនៅអាស៊ី (ICAPP) លើកទី៦កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១០ដែលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាទទួលរៀបចំ។
ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំកន្លងទៅគឺក្រោយពីការបង្កើតនៅឆ្នាំ២០០៦ជាពិសេសក្រោយការរៀបចំមហាសន្និបាតសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ីពិភពលោកលើកទី១នៅរាជធានីភ្នំពេញកាលពីឆ្នាំ២០១០ស្ថាប័ន IESCO បានអភិវឌ្ឍខ្លួនឈានដល់កម្រិតថ្មីមួយជាស្ថាប័ន អន្តរជាតិឈានមុខគេផ្នែកសុវត្ថិភាពអេកូឡូស៊ី ដែលមានការទទួលស្គាល់ និងទទួលបានការគាំទ្រពេញទំហឹងពីមជ្ឈដ្ឋានអន្តរជាតិ។
លទ្ធផលការងារដែល IESCO សម្រេចបានក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំកន្លងមកជាអាទិ៍ ៖
- បានបង្កើតលេខាធិការដ្ឋាន
IESCO នៅទីក្រុងហុងកុង ក្នុងលក្ខណៈជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល
និងលេខាធិការដ្ឋាន IESCO នៅទីក្រុងញូវយ៉ក
ក្នុងជាលក្ខណៈអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាល និងបានបង្កើតទំនាក់ទំនងសហប្រតិបត្តិការជាមួយប្រទេសចំនួន៨៣ និងអង្គការអន្តរជាតិជាច្រើន។
- IESCO ទទួលបានឋានៈជាសមាជិកសង្កេតការណ៍របស់ ICAPPនិងបានបង្កើតគណៈកម្មាធិការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុជាមួយ ICAPP។
- ទទួលបានឋានៈសមាជិកសង្កេតការណ៍
និងសមាជិកពិគ្រោះយោបល់របស់គណៈកម្មាធិការសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌នៃអ.ស.ប
(UN-ECOSOCC)។