Skip to main content

សម្ភាសន៍​​លោក​បណ្ឌិត​ ឈឹម ផលវរុណ ស្តីពី​ ខ្លឹមសារ​ និងអត្ថន័យ​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​​នៃ​ថ្ងៃ ៧ មករា​



ថ្ងៃទី ១០ ខែធ្នូឆ្នាំ២០១២
លោក សត្យា រក្ស
សំណួរ បច្ចុប្បន្ននេះ អ្នកនយោបាយ ​មួយចំនួន​តូច ដែលជា​​អ្នក​នយោបាយឱកាសនិយម គឺ​​តែងតែយកអត្ថន័យនៃថ្ងៃ​​ ៧ មករា ដើម្បី​ក្រឡៃឲ្យ​ខុសពីការពិត​ក្នុង ចេតនា ទុច្ចរិត បំផុត ដើម្បីបម្រើ​​ប្រយោជន៍បុគ្គលរបស់ពួកគេ។ប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន គឺគោរពទៅតាមគោលការណ៍​​ប្រជាធិ​​តេយ្យ​​​​សេរី​​ពហុបក្ស ជាពិសេស គឺនៅក្នុងរដូវឃោសនាបោះឆ្នោតនេះ គឺគណប​ក្សដែលមិនបាន​ចូល​រួមចំណែក បង្កើតនូវថ្ងៃ ៧ មករា ហើយនិយាយឲ្យចំទៅ គឺអ្នកនយោបាយដែលមិនបាន​ចូលរួមសង្រ្គោះអាយុជីវិត​ប្រជាពលរដ្ឋ ឲ្យរួចផុតពីការកាប់សម្លាប់ គឺគេតែងតែបន្តុះ​បង្អាប់ និងក្រឡៃអត្ថន័យ ៧ មករា នេះ ទៅជារឿងផ្សេងទៅវិញ ដែលផ្ទុយទៅនឹងតថភាពជាក់ស្ដែង ដែលផ្ទុយទៅនឹង​អ្វីដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលបានរស់រានមានជីវិត ដោយសារថ្ងៃ ៧ មករា​ហ្នឹង។
ជុំវិញអត្ថន័យនេះ សូមលោកបណ្ឌិតជួយពន្យល់ថា តើស្មារតី ៧ មករា នេះ ជាប់ទាក់ទងអ្វី​​ខ្លះ​​ជុំវិញ ទំនាក់ទំនងសិទ្ធិមនុស្ស​នេះ?
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ ថ្ងៃនេះ គឺជាថ្ងៃ ១០ ធ្នូ ២០១២ ដែលជាទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។ ឥឡូ យើង​​សម្លឹង​​បក​ក្រោយថ្ងៃ ១០ ធ្នូ ដែរ តែ​នៅឆ្នាំ ១៩៧៨ ពេលហ្នឹង យើងទាំងអស់គ្នានេះ ប្រជាជន​​កម្ពុជា​​នៅ​ឯ​ណា?​ នៅក្នុងទីកន្លែងណា?​ ហើយសុខស្រួល ឬក៏ទន្ទឹងរកការសង្រ្គោះជីវិត?​  ។ ឥឡូ យើងគិតចន្លោះពីថ្ងៃ ២ ធ្នូ ១៩៧៨ ទៅថ្ងៃ ៧ មករា ១៩៧៩ ។ ពេលហ្នុង យើងនៅឯណា ?​កំពុងមើលឃើញអីខ្លះ?​ ដង្ហើយហៅ​អី​ខ្លះ​ហើយបងប្អូនពិនិត្យមើលទិដ្ឋភាព ២ ធ្នូ ១៩៧៨ រហូតទៅដល់ថ្ងៃនេះ ថ្ងៃ ១០ ធ្នូ ១៩៧៨ សួរ​ថា​ យើងមើលឃើញអី?​ ការងាររស់​​នៅ​​ដោយវេទនាលំបាក គ្មានការហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ សុខ​ភាពទ្រុឌទ្រោម ហើយកាប់សម្លាប់ជាបន្តបន្ទាប់ ដោយមេដឹកនាំនៃរបបនយោបាយប្រល័យ​ពូជសាសន៍ ប៉ុល ពត ។ នៅពេល​នោះ ក្នុងថ្ងៃហ្នឹង ថ្ងៃ ១០ ធ្នូ ១៩៧៨ រហូតដល់ថ្ងៃ ៧ មករា យើងសូរស្នូកាំភ្លើង។ សួរថា ស្នូកាំភ្លើងដែលយើងសូរនៅក្នុងចន្លោះថ្ងៃ ២ ធ្នូ ១៩៧៨ ដល់ថ្ងៃ ៧ មករា ១៩៧៩ តើយើងសប្បាយ ឬយើងព្រួយបារម្ភ?​ នេះ ២ ធ្នូ ២០១២ បើ​លផ្ទុះអាវុធ ឬក៏ផ្ទុះផាវ ព្រួយចិត្ត និយាយគ្នាឲ្យហើយ ផ្ទុះផាវក្បែរខ្លួនក៏ព្រួយចិត្តដែរ ស្នូគ្រាប់កាំ​ភ្លើង ស្នូគ្រាប់បែកគឺព្រួយចិត្ត​​ តែចន្លោះពី ២ ធ្នូ មកដល់ មក ១០ ធ្នូ ១៩៧៨ រហូតទៅដល់ ៧ មករា ១៩៧៩ នៅពេល​​​​សូរផ្ទុះអាវុធ យើងមានចិត្តព្រឺព្រួចក្នុងចិត្តថា យើងប្រហែលជាត្រូ​​បានអ្វីមករំ​ដោះ​ជីវិតយើងហើយ​​។ យើងនឹងអាចរួចផុត ពីខ្នោះខ្នៀង ពីការងារពីទារុណកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរហើយ គឺនិយាយ​ទាំងអស់គ្នា អាចទៅសួរលោក កឹម សុខា តើមានការផ្ដួចចិត្ត​អញ្ចឹងដែរអត់? ហើយកុំភូតនិយាយ​គ្នាឲ្យច្បាស់ ទាំងមន្ដ្រីដឹកនាំគណបក្សសម រង្ស៊ី មិនបាច់សួរលោក សម រង្ស៊ី ទេព្រោះ​​លោក សម រង្ស៊ី គាត់នៅសោយសុខនៅអាមេរិកទេឡូសួរមន្រ្តីថ្នាក់ដឹកនាំ គណបក្សសម រង្ស៊ី ផ្សេងៗទៀត​ក្រៅពីលោក សម រង្ស៊ី និងភរិយា របស់គាត់ សួរថានៅពេលដែល​​ស្នូរ​​គ្រាប់កាំភ្លើងផ្ទុះនៅ​ថ្ងៃ ១០ ធ្នូ ១៩៧៨ តើជា​​សង្រ្គាមមួយដែល​​យើងគួរឲ្យព្រួយចិត្ត ឬក៏ជាចលនាសង្រ្គាមមួយ​ផ្ដួលរំលំ ប៉ុល ពត មករំដោះជីវិតយើង?​ គិតតែប៉ុណ្ណឹងទៅ តម្លៃវាចាប់ផ្ដើមចេញហើយ ពេល​ហ្នឹង​តម្លៃ ៧ មករា ដែលជាខណៈពេលចុងក្រោយនៃថ្ងៃផ្ដួល​​រំលំរបប ប៉ុល ពត តែទម្រាំចេញទៅបាន​ពី ២ ធ្នូ ទៅ ៧ មករា ឆ្លងកាត់ ១០ ធ្នូ ១៩៧៨ នេះ គឺយើងអាចដឹងដោយជាក់ស្ដែង ហើយប្រជា​ជនកម្ពុជាស្គាល់ច្បាស់ អំពីតម្លៃសិទ្ធិមនុស្សស្នូល​​របស់យើង​​ច្បាស់ជាងប្រជាជននៃបណ្ដា​ប្រទេស​ដទៃទៀត ចំពោះសិទ្ធិមនុស្សជាសកល​ ពីព្រោះសិទ្ធិមនុស្សជាសកល វាភ្ជាប់ទៅនឹង​សិទ្ធិមនុស្សជាក់ស្ដែងនៅកម្ពុជា ដែលប្រជាជនកម្ពុជា​​ចង់បាន គឺសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត។ ប្អូន​យុវជនជំនាន់ក្រោយដែលមិនបានស្គាល់តម្លៃនៃ​​ជីវិត នៃសិទ្ធិរស់រានមានជីវិត កាលជំនាន់យើង​ទាំងអស់គ្នា ទាំងឳពុកម្ដាយ ជីដូនជីតា ប្អូនទាំងអស់គ្នា សូមប្អូនទៅសួរទៅ ថាតើពេលហ្នុងនោះ ថ្ងៃហ្នឹង​ដែលយើងកំពុងអង្គុយគ្រាន់​​តែ​​យើងបង្វិលមកឆ្នាំ ១៩៧៨ សួរថា តម្លៃនៃសិទ្ធិរស់រានមាន​ជីវិត​ថ្លៃ​ជាងអ្វី ដែលយើងអត់បានដឹងដល់ថ្ងៃនេះឬទេ​?​​ ត្រង់ចំណុចនេះហើយ បានសេចក្តីថា ដំណើរការ​ពី​ ២ ធ្នូ ១៩៧៨ ទៅ ៧ មករា ១៩៧៩ បានឆ្លងកាត់ ១០ ធ្នូ ១៩៧៨។ តើឯណាទៅ ១០ ធ្នូ ១៩៧៨ ដែលជា​​សិទ្ធិមនុស្សជាសកល មកជួយសង្រ្គោះសិទ្ធិមនុស្សផ្ទាល់របស់ប្រជាជនកម្ពុជា?​ គឺមានតែ ២ ធ្នូ ទេ ដែលចាប់ផ្ដើម​​កសាងនូវកំលាំងរំដោះជាតិមួយ គឺរណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះ​ជាតិកម្ពុជា រួមជាមួយនឹងជំនួយដ៏​បន្ទាន់ ពីកងទ័ពស្ម័គ្រចិត្តវៀតណាម ដើម្បីមកផ្ដួលរំលំ​របប​ប្រល័យពូជសាសន៍ ឲ្យបានឆាប់កាលណា គឺល្អកាលហ្នឹង។ ពាក្យឆាប់កាលណា ល្អកាលហ្នឹង ប្អូនយុវជនជំនាន់ក្រោយអាចទៅសាកសួរ ហើយសួរទាំង កឹម សុខា តែ កឹម សុខា ត្រូវនិយាយ​ការពិត ឲ្យស្បថទាំងអស់គ្នា បើអ្នកឯងភូត អ្នកឯងទទួលទោសទណ្ឌកម្មរបស់អ្នកឯង។ ពេលហ្នុង សិទ្ធិរស់រានមានជីវិតដែលអ្នកកំពុងទន្ទឹងហ្នឹង តើអ្នកចង់បានឆាប់ទេ?​ ​ពេល​ដែលស្នូកាំភ្លើង ឆ្ងាយប្រហែលជា ២០ គីឡូម៉ែត្រ ៥០ គីឡូម៉ែត្រ គឺផ្ទុះអាវុធនៅស្នួល សួរថា​អ្នកដែលរស់នៅបណ្ដាខេត្តផ្សេងៗទៀត ​ដែលបានស្នូល្វើយៗ ហើយគេនិយាយបា្រប់ថាផ្ទុះ​អាវុធហើយនោះ សួរថា យើងចង់ឲ្យចលនា​​សង្រ្គោះ​​មកឲ្យលឿនទេ? ឥស្សរជន ដែលជាវីរៈជនដ៏កំពូល ដែលសព្វថ្ងៃគឺជាថ្នាក់ដឹកនាំ កំពូលរបស់គណបក្សប្រជាជន គឺលោកចាត់ចែងផ្ទាល់ គាត់មានការតក់ក្រហល់មួយ​បាត់​ទៅ​ហើយ។ សម្រាប់យើង ដែលរស់នៅក្នុងរបប ប៉ុល ពត នោះ សួរថា តើយើងចង់បានឆាប់​កាល​ណា ល្អកាលហ្នឹងទេ?​
លោក សត្យា រក្ស
ចម្លើយ ត្រង់ចំណុចនេះ គឺជារឿងមួយដែលបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានទាំងអស់ ដែល​​ជាចាស់ទុំ រហូតបងប្អូនយើងដែលមានវ័យក្មេងក្ដី គាត់​កំពុង​តែចាប់អារម្មណ៍​ជាមួយ​​ប្រសាសន៍របស់លោកបណ្ឌិត ពីព្រោះថា ព្រឹត្តិការណ៍នេះ ជាព្រឹត្តិការណ៍​ដែលមិនមានអ្នកណា​​ម្នាក់អាចបំភ្លេចបានទេ​​ ពីព្រោះ​​ជីវិតរបស់ពួកគាត់​​សុទ្ធតែឆ្លង​កាត់នូវទិដ្ឋភាព និងការលំបាក​​ទាំងអស់​​ហ្នឹង។ ប៉ុន្តែដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ យើងឃើញថា ជុំវិញ​អ្វី​ដែលលោកបណ្ឌិតបាន​​មានប្រសាសន៍​អំម្បាញ់មិញ ដូចជាចលនារណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះ​ជាតិបានចាប់​ផ្ដើមផ្ទុះអាវុធ ផ្ដួលរំលំរបបប្រល័យពូជសាសន៍ហើយរំកិលជាបន្តបន្ទាប់ រំដោះបានពីខេត្តមួយ​ឆ្ពោះ​ទៅ​​ខេត្ត​​មួយទៀតជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់ពីថ្ងៃ ២ ធ្នូ ហ្នឹងមក។ ទិដ្ឋភាពនេះ គឺជាការពិតណាស់​ ប្រជាពលរដ្ឋ គឺលោកសប្បាយរីករាយ ត្រេកអរ មានសង្ឃឹមនៅក្នុងជីវិត បើទោះ​បី​​កានោះ ជំនាន់នោះ ពុំមានស្បៀងអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ ពុំមានថ្នាំសង្កូវគ្រប់គ្រាន់យ៉ាង​ណាក្ដី ក៏ប៉ុន្តែទឹកចិត្តជ្រះថ្លាសប្បាយរីករាយគាំទ្រជាមួយនឹងចលនា រណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះ​ជាតិ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់លោក កឹម សុខា ដែលប្រជាពលរដ្ឋហៅគាត់ថា ជាជនអគតិនេះ ពាក្យថា អគតិហ្នឹង គឺមានន័យថា គាត់លម្អៀង ទៅរកផ្លូវខុស ផ្លូវដែលមិនប្រសើរ ផ្លូវដែលគ្មានប្រយោជន៍​សម្រាប់សង្គមជាតិ។ គាត់បែរជាយល់ថាព្រឹត្តិការណ៍នៃការផ្ដួលរំលំរបបប្រល័យពូជសាសន៍នេះ គឺជាឆាករវាងកងទ័ពរណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិ​​គេរៀបចំជាឆាកអញ្ចឹង ទៅ​​បង្កើតជា​គុកទួលស្លែង ឬក៏បង្កើតជាទីលានពិឃាតណាមួយ ហើយគេថតដើម្បីដាក់កំហុសទៅលើរបប​ ប៉ុល ពត។
ត្រង់ចំណុចនេះ លោកបណ្ឌិតមានអ្វី ដើម្បីជាការពន្យល់ជូនជនរួមជាតិ ហើយ​ក៏ជាការដាក់​​សម្ពាធទៅដល់ កឹម សុខា ហ្នឹង ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋមើលឃើញថា គាត់ជាមេបក្សទុច្ចរិត​ដែលគួរ​​ឲ្យ​​ស្អប់ខ្ពើមដែរឬទេ?
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ ចំណុចហ្នឹង យើងលើកឧទាហរណ៍តែមួយទេគឺ រឿងពិតជាក់ស្ដែងក្នុងក្រុមគ្រួសារលោក កឹម សុខា កាលជំនាន់ហ្នឹង ខ្ញុំអត់និយាយក្រុមគ្រួសារ កឹម សុខា បច្ចុប្បន្នទេ​។ កាលហ្នឹងលោក កឹម សុខា គាត់មានឪពុក ប្រជាពលរដ្ឋអាចសួរទៅ តើឪពុកលោក កឹម សុខា ស្លាប់ដោយសារ​អំពើ​ហិង្សាក្នុងគ្រួសារ ឬក៏ដោយសាររបបនយោបាយប្រល័យពូជសាសន៍ បើឪពុកលោក កឹម​ សុខា​ ទទួលអនិជកម្មដោយសារអំពើហិង្សាក្នុងគ្រួសារ ដោយសារ​​អំពើផិតក្បត់ផ្ទៃក្នុងគ្រួសារ ហើយ​ត្រូវឈ្លោះទាស់ទែងគ្នា វាយគ្នាធ្វើឲ្យស្លាប់ អាហ្នឹង​​វាជា​​រឿងភ័ព្វសំណាង ឬក៏រឿងគួរឲ្យ​អាណោ​អា​ធម្មផ្ទៃក្នុងគ្រួសារលោក កឹម សុខា។ ប៉ុន្តែ​​សំណួរ​​មួយ​​ទៀត​​សួរថា បើសិនជាឪពុកលោក កឹម សុខា មិនមែនទទួលអនិជកម្មដោយសារ អំពើហឹង្សាក្នុងគ្រួសារទេ គឺទទួលអនិជកម្មដោយ​សារអំពើយង់ឃ្ននៃរបបគ្រប់គ្រង ប៉ុល ពត ដែលគេធ្វើឃាតឪពុកគាត់។ ពេលនោះយើងអាច​សួរថា ចុះបើឪពុករបស់គាត់ស្លាប់តែមួយម៉ោងមុនថ្ងៃរំដោះ ៧ មករា ឬក៏មួយម៉ោងមុនរណសិរ្ស​សាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា និងកងទ័ពស្ម័គ្រចិត្តវៀតណាមមករំដោះកន្លែងដែលលោក កឹម សុខា និងឪពុកលោក កឹម សុខា នៅនោះ ហើយមេ ប៉ុល ពត បានសម្លាប់គាត់មួយម៉ោងមុន សួរថាតើ លោក កឹម សុខា នឹងយំឱបខ្លួនប៉ុណ្ណា​?​ បើសិនកងទ័ពរណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជាមកមួយ​ម៉ោងមុន ឪពុកគាត់ហ្នឹងអាចរស់ គឺយើងគិតតែប៉ុណ្ណឹង​​ទៅ​​។ អញ្ចឹងសរុបមកវិញ រឿង​នយោបាយប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សបច្ចុប្បន្ន រឿងសិទ្ធិមនុស្សបច្ចុប្បន្ន មិនអាចមើលរំលង​តម្លៃពិត នៃសិទ្ធិរស់រានមានជីវិតរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាទេ ហើយសមិទ្ធផលមកដល់ថ្ងៃនេះ ក៏មិន​អាច​​មើលរំលង​​ថ្ងៃ ៧ មករា ថ្ងៃ ២ ធ្នូ និងថ្ងៃ ១០ ធ្នូ ២០១២ ពេលនេះបានទេ។សម្រាប់ប្រជាជាតិកម្ពុជាគឺ​​មិនអាចមើលរំលង ១០ ធ្នូ នៅ​ឆ្នាំ១៩៧៨ បានទេ។ ២ ធ្នូ ១៩៧៨ មានន័យធំជាង ១០ ធ្នូ ១៩៧៨ ខ្ញុំនិយាយថាមានន័យខ្លាំងជាងយ៉ាងម៉េច?​ ពីព្រោះ ២ ធ្នូ គឺ​ជា​ការកកើតនូវរណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា ដើម្បីមករំដោះជីវិតប្រជាជនកម្ពុជា ប៉ុន្តែ ១០ ធ្នូ ១៩៧៨ អត់បានមកអើពើនឹងរឿងជីវិតរបស់យើងទេ។ អញ្ចឹង ២ ធ្នូ នេះ មានសារៈសំខាន់ណាស់ ដែលធ្វើឲ្យដំណើរ ២ ធ្នូ បានសម្រេច​នៅថ្ងៃ ៧ មករា ១៩៧៩ ។ អញ្ចឹងជីវិតដ៏មានន័យរបស់យើង គឺមិនមែនផ្ដើមចេញអំពីសិទ្ធិមនុស្សសកលទេ។ សិទ្ធិ​មនុស្សសកលគឺ ១០ ធ្នូ ប៉ុន្តែ ថ្ងៃ ២ ធ្នូ គឺជាសិទ្ធិមនុស្សជាក់ស្ដែងសម្រាប់កម្ពុជា គឺសិទ្ធិរស់រានមានជីវិតរបស់​ប្រជា​ជនកម្ពុជា គឺផ្ដើមចេញពី​​ដំណើរ​​វិវត្តពី ២ ធ្នូ ១៩៧៨ ឆ្លងកាត់ ១០ ធ្នូ ១៩៧៨ គ្មានបានការ មក​ថ្ងៃ​៧ មករា ១៩៧៩ ដែល​​ជា​​ថ្ងៃរំដោះប្រទេស​​
លោក សត្យា រក្ស
ចម្លើយជុំវិញបញ្ហានេះ យើងតែងតែនឹកឃើញទៅដល់រណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិ។ យើង​ឃើញ​ហើយថា រណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជារបស់យើង ដែល​មានមេដឹកនាំកំពូល​គឺ​​សម្ដេច​​ទាំងបី​​ តែម្ដង ដែលលោកបានបង្កើតចលនាមួយ ដែលមានឈ្មោះថា រណសិរ្សសា​មគ្គី​សង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា ។ ហើយនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នោះ យើងឃើញថា មានប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់​ច្រក​ល្ហក​​ទាំងអស់ចូលរួមក្នុងចលនារណសិរ្សនេះ ហើយយើងឃើញថា ពេលដែលយើងរំដោះបាន​តំបន់​​មួយ គឺប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់ហ្នឹង ស្ម័គ្រចិត្តចូលរួមជាកំលាំងចលនាហ្នឹងតែម្ដង កាន់កាំ​ភ្លើង​ កាន់អាវុធ ដើម្បីផ្ដួលរំលំរបបប្រល័យពូជសាសន៍។ អញ្ចឹងហើយ ដែលធ្វើឲ្យចលនា​រណសិរ្សនេះ កាន់តែមានការរីកធំធាត់ រហូតទៅដល់យើងទទួលបានជ័យជំនះនៅថ្ងៃ ៧ មករា ហ្នឹងឯង។
 ឡូនេះ យើងឃើញថា ប្រជាពលរដ្ឋបានសុខសាន្តហើយ ស្រុកយើងទទួលបាន​កិត្យា​​នុភាពជាតិ ទទួលបានមោទនភាពជាតិ ការអភិវឌ្ឍគ្រប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ គឺបាន​គ្រប់​ច្រកល្ហកទាំងអស់ទូទាំងផ្ទៃប្រទេស។ ហើយសម្រាប់ជីវភាពរស់នៅរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ​ក៏​មាន​​ការរីក​​ចម្រើនជាលំដាប់ សូម្បីតែប្រជាកសិករនៅ​តំបន់​ភូមិដាច់ស្រយាលម្នាក់ ក៏គាត់មានគោយន្ត មានផ្ទះសម្បែងរស់នៅត្រឹមត្រូវ ហើយជាពិសេស​បង​ប្អូនជនជាតិនៅខាងខេត្តក្រចេះក្ដី នៅខាងមណ្ឌលគីរី រតនៈគីរីក្ដី ដូចជាបងប្អូនជនជាតិព្ន ក៏​ឃើញថា មានការវិវត្តជីវភាពរ​បស់គាត់ហ្នឹង ល្អប្រសើរណាស់។ ពីមុនមក គាត់អត់ធ្លាប់ជិះ​ម៉ូតូទេឡូគាត់មានម៉ូតូជិះ ពីមុនគាត់អត់ធ្លាប់បើកឡានទេឡូគាត់មានឡានបើក នេះគឺជាការវិវត្ត​ដ៏​ធំ​មួយ ដែលយើងរាប់បានថា ជារជ្ជកាល​​សម្ដេចតេជោ គឺមានការបោះជំហ៊ានទៅមុខច្រើន ទាំង​ផ្នែកប្រព័ន្ធសេវា ទូរស័ព្ទ​អីហ្នឹង គឺថាយើងអាចប្រើប្រាស់បាន។ អញ្ចឹងជោគជ័យនេះ គឺពិតជា​កើតចេញពីតម្លៃ​​និង​​ស្នាដៃ​​រណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជាយ៉ាងពិតប្រាកដ ប៉ុន្តែរឿងដែលគួរឲ្យអស់សំណើចគឺ​​បន​​នយោបាយ​​មួយ​​ក្ដាប់​​តូច​​ ដែលមានគ្នាបួនដប់នាក់ គេកំពុងតែប្រមូលផ្ដុំគ្នាបង្កើត​ចលនាមួយ​​ហៅថា ចលនា​​សង្រ្គោះ​​ជាតិ​​ដែរ
 អញ្ចឹងខ្ញុំចង់ឲ្យលោកបណ្ឌិតប្រៀបធៀបចលនា​សង្រ្គោះ​​ជាតិរបស់ពួកប្រឆាំងនៅក​ម្ពុជា​​​បច្ចុប្បន្ន​​នេះ និងចលនាសង្រ្គោះជាតិដែលដឹកនាំដោយសម្ដេច​ទាំង​បី តើមានអត្ថន័យខ្លឹមសារយ៉ាងណា ចំពោះប្រជាជាតិខ្មែ?
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ ការពិតទៅ គ្រាន់តែយើងយកមកប្រៀបធៀបហ្នឹង ហាក់ដូចជាឲ្យតម្លៃចលនា​ ​ម៊ោ​​​ប្រជា​ធិប​តេយ្យស្អីគេហ្នុងហួសបាត់ទៅហើយប៉ុន្តែគ្រាន់តែយើងចង់បញ្ជាក់ជូនប្រជាពលរដ្ឋ​​ឲ្យ​​ដឹង​​ថា​ ពាក្យ​សង្គ្រោះជាតិ មិនមែនគ្រាន់តែយកពាក្យហ្នឹងមកប្រើសម្រាប់លេងសើចក្នុងនយោបាយទេ។ យើងអាចយកការកកើតរណសិរ្សសាមគ្គីសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា សួរថា តើជាបរិបនយោបាយលេសើច ដូចចលនា ម៊ោកប្រជាធិបតេយ្យសង្រ្គោះជាតិ របស់គេហ្នឹងដែរឬទេ​?​​ នេះ ជារឿងនយោបាយ​សុទ្ធសាធរបស់លោក កឹម សុខា និងលោក សម រង្ស៊ី ទេ។ ប៉ុន្តែរឿងរណសិរ្សសាមគ្គី​សង្រ្គោះជាតិ​កម្ពុជា ២ ធ្នូ នេះ មិនមែនជារឿងនយោបាយទេ​​ តែជារឿងតក់ក្រហល់ក្នុងការសង្រ្គោះជីវិត​មនុស្សក្រោមកណ្តាប់ដៃរបស់ឃាតករង់ឃ្ន​​ នៃបន ប៉ុល ពត។ ចំណុចនេះ យើងឃើញថា ភាពរំដោះប្រជាពលរដ្ឋដោយតក់ក្រហល់នេះ មានន័យទូលំទូលាយ និងជាក់លាក់ណាស់ មិនមែនតក់​ក្រហល់​ធ្វើឲ្យថ្លោះធ្លោយនោះទេ គឺតក់ក្រហល់យ៉ាងស្រួចស្រាល សម្រេចឲ្យបានជោគជ័យក្នុងការផ្ដួល​រំលំរបបប្រល័យពូជសាសន៍។ នេះ យើងអត់ទាន់​​និយាយការខ្ទេចខ្ទាំនូវហេដ្ឋរចនាសម្ព័ន្ធ​រូប​វ័ន្ដអីទេ យើងនិយាយពីជីវិតមនុស្សសុទ្ធសាធ ឯចលនាឆាកកំប្លែង ឬក៏ ម៊ោប្រជាធិបតេយ្យ​សង្រ្គោះជាតិរបស់លោក កឹម សុខា លោក សម រង្ស៊ី នេះ យើងនិយាយឲ្យច្បាស់ទៅវាជា​បរិបទ​​នយោបាយទេ ហើយគ្រាន់តែយកពាក្យសង្រ្គោះជាតិមកលេសើច នឹងពាក្យនយោបាយ ហើយយក​ពាក្យសង្រ្គោះជាតិមកលេងសើចជាមួយនឹងសង្រ្គោះជាតិ កាលយើង ២ ធ្នូ និង ៧ មករា ។ បើ​សិនជាលោក កឹម សុខា ជាមនុស្សសុចរឹនឹងនយោបាយ យើងចោទសួរពីដំបូង ម៉េចបាន​ទៅ​យកពាក្យសិទ្ធិមនុស្សមកធ្វើជាឈ្មោះគណបក្ស​?​ តើ កឹម សុខា ឲ្យតម្លៃសិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​ត្រង់ណា ទើបបែរទៅជាយកពាក្យសិទ្ធិមនុស្សទៅលេសើច ទៅធ្វើជាស្លាកគណបក្សខ្លួន​​បែបនេះ​​?​​ ដូច្នេះ កឹម សុខា យកពាក្យសិទ្ធិមនុស្សធ្វើជានយោបាយភាវូបនីយកម្មនៃគណបក្សរប​ស់ខ្លួនហើយ។ ឥឡូនេះ ទាំង​ កឹម សុខា ទាំង សម រង្ស៊ី កំពុងយកពាក្យសង្រ្គោះជាតិ មកធ្វើនយោបាយភាវូបនីយកម្មនៃចលនា​ម៊ោ​ប្រជាធិបតេយ្យរបស់ពួកគាត់ទៀត​​។ បើសិនជាពួកគាត់ និយាយបង្ហាញភាពស្មោះត្រង់ថា សិទ្ធិមនុស្សសំខាន់ ដូចដែល​​យើងនាំគ្នាយល់ ខ្ញុំអាចសួរទៅវិញថា តើ ១០ ធ្នូ ដែលជាសេចក្តី​​ប្រកាសសកលស្ដីអំពីសិទ្ធិមនុស្ស​​ ជាថ្ងៃកាលបរិច្ឆេទនោះ សួរថា តើកាលហ្នឹង គេមានគិតពី​ប្រវត្តិនៃការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស​​ទេ?​ គឺគេគិត។ សូម្បីតែរាល់ឆ្នាំ ដែលគេធ្វើទិវា សិទ្ធិមនុស្ស​អន្តរជាតិ គេអត់ដែលរំលងចោលបុព្វហេតុ ដែលធ្វើឲ្យមានថ្ងៃ ១០ ធ្នូ ហ្នឹងដែរ។ ដូច្នេះបុព្វហេតុ​១០ ធ្នូ មិនបានកើតចេញពីកម្ពុជាទេ បុព្វហេតុ ១០ ធ្នូ កើតចេញពីសង្រ្គាមលោក ដែល​បំផ្លាញជីវិតរាប់លាននាក់ នេះ គឺជាន័យទូលំទូលាយមួយ ប៉ុន្តែ ១០ ធ្នូ​ ដដែលនេះ ក៏​វាត្រូវមាន​នូវអត្ថន័យជាក់ស្ដែងដោយឡែ​​សម្រាប់ប្រជាជាតិកម្ពុជាដែរ គឺ ១០ ធ្នូ ត្រូវចងភ្ជាប់ជាមួយនឹង​ ២ ធ្នូ ១៩៧៨ និង ៧ មករា ១៩៧៩ ដូច្នេះ បើលោក កឹម សុខា លោក សម រង្ស៊ី ទទួលស្គាល់ ១០ ធ្នូ ហៅថា សិទ្ធិមនុស្សសកល ខ្លួនចង់ធ្វើនយោបាយសិទ្ធិ​លើកស្ទួយសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ក៏ត្រូវ​​ទទួលស្គាល់អត្ថន័យសិទ្ធិមនុស្សដោយឡែករបស់​ប្រជា​ជនកម្ពុជាដែរ គឺសិទ្ធិមនុស្សរស់រាន​​មាន​​ជីវិត ហើយលែងនិយាយពីសង្រ្គោះជាតិទៀតហើយ គឺ​និយាយពីតម្លៃរបស់ជាតិវិញម្ដង ពីព្រោះយើងសង្រ្គោះហើយ គឺតម្លៃរបស់ជាតិ គឺជាការស្ដារ និង​អភិវឌ្ឍប្រទេស។ ស្ដារ និង​​អភិវឌ្ឍ​​ប្រទេស មិនមែនមានត្រឹមតែចលនានៃការ​បណ្ដុះ​បណ្ដាល​ប្រជា​​ពល​រដ្ឋ ឬក៏យុវជនទេ មានទាំងការអភិវឌ្ឍនូវទស្សនៈគំនិត ការយល់ដឹង ជាពិសេស​​ទស្សនៈ​ចម្រុះពហុបក្ស ដែលយើង​​អាច​​មាន​​ទស្សនៈ​​ខុសគ្នា អាចរួមរស់ជាមួយគ្នា។ ប៉ុន្តែលោក កឹម សុខា លោក សម រង្ស៊ី មិនដែលទទួលស្គាល់ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើន លើសលុបដែលបោះឆ្នោត​គាំទ្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលទេ គេ​មានតែមើលងាយប្រជាពលរដ្ឋដែលបោះ​ឆ្នោតជូនគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ថាសុទ្ធតែជាអ្នកបំផ្លាញជាតិទៅវិញ។ គេមើលងាថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិ​បាល និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ថាសុទ្ធតែក្បត់ជាតិ ហើយនៅតែមិនអស់ចិត្តទៀត ថែមទាំង​មើលងាយប្រជាជនកម្ពុជា ភាគច្រើនលើសលុបដែល​​ផ្ដល់សេចក្តីទុកចិត្តគាំទ្រថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្ស​ប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងការដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ពីមួយអាណត្តិទៅមួយអាណត្តិទៀត​​​​ គេថា សុទ្ធតែស៊ុម​គ្រលុំ​គ្នា កាត់ដីឲ្យបរទេស និងក្បត់ជាតិ។ សួរថា ភាសាក្បត់ជាតិនេះ វាសមឲ្យ ១០ ធ្នូ ស្ថិតនៅក្នុង​សតិសម្បជញ្ញៈលោក កឹម សុខា លោក សម រង្ស៊ី ទេ?​​ កុំនិយាយដល់ប្រជាធិបតេយ្យ គ្រាន់តែ​អ្នក​ប្រើពាក្យក្បត់ជាតិនោះ គឺវាគ្មានអ្វីសម្រាប់ឲ្យយើងឲ្យតម្លៃ​​ថា អស់លោកទាំងអស់ហ្នឹងពិតជា​ចង់​បាន ១០ ធ្នូ ទេ។ មួយទៀត គ្រាន់តែប្រើពាក្យក្បត់ជាតិ ហើយពុះញែកប្រជាជាតិដែលប្រជាជន​កម្ពុជាដែលគាំទ្រនិន្នាការខុសៗគ្នា នេះជាការបញ្ជាក់ថា លោក កឹម សុខា និងលោក សម រង្ស៊ី គឺ​ជាអ្នកនយោបាយមួយ ដែលបានត្រឹមតែស្រែក​​អាឡេអាឡូរប៉ិចរប៉ោចអត់បានការ ហើយ​ពូកែ​យកឈ្មោះប្រជាធិបតេយ្យមកធ្វើជា​​កម្មវត្ថុនយោបាយរបស់ខ្លួន តែការពិតអ្នកទាំងពីរនេះ កំពុង​ធ្វើចលនាម៊ោប្រជាធិតេយ្យ ហើយគ្មានន័យ​​អ្វីសម្រាប់​​សង្រ្គោះជាតិ​​តទៅ​​ទៀត​​ទេ​​
លោកសត្យា រក្ស
សំណួរ ទាក់ទងទៅនឹងចរឹតរបស់លោក កឹម សុខា ក៏ដូចជាចរឹត របស់លោក សម រង្ស៊ី នៅពេលដែលគណបក្សទាំងពីរនេះនៅរៀងៗខ្លួននោះយើងឃើញថាលោក សម រង្ស៊ី ធ្លាប់រិៈគន់នូវនយោបាយរបស់ លោក កឹម សុខា ខ្លាំងក្លាណាស់ដោយសារលោកកឹម សុខា មើលឃើញថាលោក សម រង្ស៊ី ធ្លាប់រិៈគន់នូវនយោបាយរបស់គាត់អំពីរឿងប្រាក់ខែចាស់ៗ ម៉ឺននិងនយោបាយផ្កាស្នោ ផ្កាស្តៅនិងរឿងនយោបាយរបស់ កឹម សុខា ធ្វើខ្ចៅយន្តហោះអីជាដើមនោះ​​ ដែលសកម្មភាពនេះគឺជាការបោកប្រាស់ប្រជាពលរដ្ឋដូច្នេះហើយបានជានៅពេលដែល​​ពួក​​គេ​​កំពុងដាក់ហ៊ុនសិប្បនិម្មិត​​ជាមួយគ្នានៅពេលនេះ​​ បែរជាធ្វើឲ្យគណបក្សសម រង្ស៊ីដែលធ្លាប់តែមានសីលធម៌គ្រាន់បើពីមុនមកនោះក្លាយទៅជាឲ្យគណបក្ស កឹម សុខា អូសមកបានជាមួយគ្នា
ត្រង់ចំណុចនេះតើលោកបណ្ឌិតមានអ្វីដើម្បីពន្យល់ទៅដល់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ​​ដើម្បីកុំឲ្យ​​​បងប្អូន​​យើងច្រឡំជឿ​​​ជនបោកប្រាស់​​ទាំងនោះ នាំឲ្យខូចប្រយោជន៍របស់បងប្អូននិងប្រយោជន៍ជាតិ​?​ ​
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ ចំណុចនេះខ្ញុំសូមជម្រាប​​​ជូនចំពោះបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋដែលមិនទាន់បានឃើញ​​អំពី​​ទស្សនៈនយោបាយពិត​​របស់ សម រង្ស៊ី និង កឹម សុខា ជាធម្មតានៅក្នុងប្រទេសមួយដែលប្រកាន់យក​​របបប្រជាធិបតេយ្យ​​សេរីពហុបក្សគឺប្រជាពលរដ្ឋអាចមើលឃើញខុសៗគ្នា​​ ប៉ុន្តែការមើលឃើញដ៏លើសលប់ និងប្រកបដោយសុភវិនិច្ឆ័យ​​របស់ប្រជាពលរដ្ឋ​​ គឺការមើលឃើញអំពីគុណបំណាច់ និងវីរៈភាពព្រមទាំងសមិទ្ធផលរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មកម្លេះ ចំណុចមួយទៀត​​ នៅពេលដែលយើងចាប់ផ្តើម​​បង្រួប​​បង្រួមជាតិ និងផ្សះផ្សារជាតិ​​គឺយើងបានធ្វើការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ១៩៩៣ ជាលើកដំបូង​​ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការដឹកនាំក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នៅពេលនោះ​​ថ្វីត្បិតតែគណបក្សប្រជាជន​​កម្ពុជា​​ឈ្នះឆ្នោត​​​ក្នុងលំដាប់លេខ​​​ ហើយគណបក្សហ៊្វុនស៊ីនប៊ិចឈ្នះឆ្នោតលំដាប់លេខ​​ ក៏ប៉ុន្តែគម្លាតរវាងអ្នកលេខ១ និងលេខ២ គឺមិនឆ្ងាយ​​ពីគ្នាទេបានសេចក្តីថា ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាដ៏ច្រើនដដែលនៅតែផ្តល់សុភវិនិច្ឆ័យចំពោះគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដដែល គឺគ្រាន់តែមានប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន​​ទៀត​​បាន​​ចាញ់​​បោក​​នូវ​​នយោបាយ​​ត្រីចូលអន្លង់​​​ គឺមានន័យថា​​ប្រជាពលរដ្ឋ​​មួយចំនួនបានមើលឃើញនូវរបស់ថ្មីហើយក៏ចង់សាករបស់ដែលថ្មីនោះតែទីបំផុតទើបភ្ញាក់ខ្លួន សរុបមកវិញខ្ញុំមិនចង់និយាយថា​​គណបក្សហ៊្វុនស៊ីនប៉ិចបញ្ឆោតបោករាស្ត្រទេប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋដែលគាំទ្រគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៉ិច នៅឆ្នាំ១៩៩៣ដោយសារប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរសម្លឹងទៅលើស្នាព្រហត្ថឬក៏របបរាជាណា​​ចក្រទី១​​ ដែលដឹកនាំដោយអង្គសម្តេចឪរបស់យើង​​ដែលជំនាន់នោះគឺមានសន្តិភាព រីឯនៅឆ្នាំ១៩៩៣ កម្ពុជានៅពុំទាន់មានសន្តិភាពដូច្នេះការចង់បានសន្តិភាពគឺជាការពិតក៏ប៉ុន្តែមិនមែនមានន័យថា​​ គណបក្សប្រជាជន​​​ត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋបោះបង់ចោលនោះទេ​​​​​ខ្ញុំហ៊ាននិយាយថាគណបក្សហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច​​ ឈ្នះឆ្នោតនៅពេលនោះ​ ​មិនមែនដោយសារសម្តេចក្រុមព្រះ​​ទេ​​ តែគឺដោយសារស្នាព្រហត្ថ​​សម្តេច នៅពេលនោះប្រជាពលរដ្ឋយល់ឃើញថាគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិចគឺសម្តេចឪ​​​ ហើយប្រជាពលរដ្ឋក៏យល់ឃើញថាគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាគឺមានឥស្សរជន៣រូប​​ របស់យើងដែលជាអ្នករំដោះប្រជាជាតិឲ្យបានរស់រានមានជីវិត ដូច្នេះតម្លៃពីរនេះគឺស្មើគ្នាទើបអ្នកឈ្នះលេខ១និងលេខ គឺមានចំនួនប្រហាក់ប្រហែលគ្នា​​
ប៉ុន្តែនៅពេលដែលគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច ឈ្នះហើយគឺមិនបានធ្វើតាមអ្វីដែលប្រជាជន​​​​ត្រូវ​​ការ​​ទេ ផ្ទុយទៅវិញសម្រាប់គណបក្សប្រជាជន ថ្វីបើខ្លួនបានទទួលលេខ២ពិតមែន​​​​ តែគណបក្សប្រជាជនបានខិតខំធ្វើបន្ត និងបានធ្វើលើសពីគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិចដែលដឹកនាំ​​ដោយសម្តេច​​ក្រុមព្រះទៅទៀត​​ ដូច្នេះហើយបានជាលទ្ធផលបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៨គណបក្ស​​ប្រជាជនកម្ពុជា ត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋគាំទ្រលំដាប់លេខ១ហើយឃ្លាតឆ្ងាយពី ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិចនៅឆ្នាំ១៩៩៣ គឺ ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច ៥៨គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា៥១។ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៨​​ វិញគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានឡើងរហូត៦៤ ឯគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច បានធ្លាក់មកនៅត្រឹម​​៤៣ កាលពីឆ្នាំ១៩៩៣ គឺមានការឃ្លាតគ្នាតែ៧កៅអីទេដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ គឺឃ្លាតគ្នា​​រហូត២១កៅអី​​
លោក សត្យា រក្ស
សំណួរ ត្រង់ចំណុចនេះសូមលោកបណ្ឌិតជួយពន្យល់អំពីនីតិវិធីនៃការបង្កើតរដ្ឋាភិបាល​​​​នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលពេលនោះយើងបានប្រើរូបមន្ត/ ដែលត្រូវការសម្លេងរហូតទៅ​​ដល់​​​៨០សម្លេង អញ្ចឹងដើម្បី គណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច អាចបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបាន តើគណបក្ស​​នេះត្រូវការដៃគូរបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបែបណាដែរ​?​ ដើម្បីជៀសវាងការនិយាយថាហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច ឈ្នះឆ្នោតគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដណ្តើមអំណាចដូច្នេះសូមលោកបណ្ឌិតជួយ​​បំភ្លឺ​?​
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ពីចំណុចនេះ មុននឹងនិយាយពីរឿងសន្លឹកឆ្នោតគឺត្រូវនិយាយ​​អំពី​​រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីសិន ពីព្រោះកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងបារីសនៅក្នុងឧបសម្ព័ន្ធទី៥ស្តីពីគោលការណ៍សម្រាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​​ថ្មី​​របស់កម្ពុជា​​ ដែលនៅក្នុងនោះមាត្រាដំបូងបានបញ្ជាក់រួចទៅ​​ហើយ​​។នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនោះទី១ ចែងថា សភារដ្ឋធម្មនុញ្ញត្រូវមានសមាជិកយ៉ាងតិច១២០នាក់ហើយរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវអនុមត្តិដោយ​​សភាធម្មនុញ្ញយ៉ាងតិច/ ក្រោយពេល​​ដែល​​មាន​​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​​ទើប​​អាច​​បង្កើតរដ្ឋាភិបាល​​ ល។ និង ។ល។​​
ក្រោយពីបោះឆ្នោតភ្លាម នៅឆ្នាំ១៩៩៣ ក្នុងចំណោមអសនៈ១២០គណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច បាន៥៨ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបាន៥១គណបក្សលោកតាសឺន សាន បាន១០ និងគណបក្សម៉ូលីណាកាបាន បើសិនជាមិនបូកបញ្ចូលជាមួយគណបក្សប្រជាជនទេគឺគេបូកបញ្ចូលគ្នាទាំង៣ គណបក្សនោះគឺបានត្រឹមតែ៦៩ទេ ដូច្នេះគឺមិនអាចទទួលបានចំនួន​​/នៃសមាជិកសរុប១២០ទេ អញ្ចឹងបើបានតែ៦៩ គឺនៅខ្វះ១១សម្លេង ទោះបីជាខ្វះ​​តែ១សម្លេងក៏បង្កើតរដ្ឋាភិបាលមិនបានដែរ​​​​ ដូច្នេះយោងតាមកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីសបើ​​ដោះស្រាយអ្វីមិនបានទេគឺភាគីខ្មែរនីមួយៗត្រូវថិតនៅរក្សាស្ថានភាពដដែល អញ្ចឹងតំបន់ដែលរដ្ឋាភិបាលត្រីភាគីនីរទេសកាន់កាប់នៅកន្លែងណាគឺត្រូវកាន់កាប់នៅទីនោះទៅ​​ ជាមួយក្រុមខ្មែរក្រហម រីឯរដ្ឋាភិបាលអតីតរដ្ឋកម្ពុជាគឺនៅគ្រប់គ្រងបន្តបើសិនជាដូច្នេះមែន គឺមិនអាចមានថ្ងៃនេះទេពីព្រោះសម្លេងប្រជាពលរដ្ឋមិនបានផ្តល់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលត្រីភាគីដឹកនាំប្រទេស​​ និងធ្វើរដ្ឋធម្មនុញ្ញតែម្នាក់ឯងទេ
លោក សត្យា រក្ស
សំណួរ លោកបណ្ឌិតបានបញ្ជាក់ច្បាស់ហើយថា បើយោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងនីតិវិធីនៃការបង្កើត​​រដ្ឋាភិបាល​​ក្រោយពីការបោះឆ្នោតលុះត្រាតែទទួលបាន៨០សម្លេងប៉ុន្តែពួកគេរួម​​គ្នា​​បានតែ៦៩ដូច្នេះគឺនៅខ្វះ១១សម្លេងទៀតទើបអាចបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបាន ដូច្នេះហើយទើបមានការចរចារគ្នាជាមួយគណបក្សប្រជាជន​​ដើម្បីបង្កើតជារដ្ឋាភិបាលបម្រើជាតិ​​មាតុភូមិ​​​​ប៉ុន្តែ​​កឹម សុខាដែលទទួលបានតំណែងតំណាងរាស្ត្រដោយសារការបោកប្រាស់​​គេនៅពេលនេះ​​​​ បានលើកថានៅឆ្នាំ១៩៩៣ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដណ្តើមអំណាច សុំគេចូល​ ​ប្រើកម្លាំងគំរាមកំហែងដើម្បីគាបសង្កត់ទៅលើ ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច ដើម្បីចែករំលែកអំណាច​​​ តើការលើកឡើងនេះជាការខុសឆ្គង​​ដែរ​​ឬទេសូមលោកបណ្ឌិតជួយបញ្ជាក់​?​​
លោកបណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ
ចម្លើយ លោក កឹម សុខា ល្ងង់ខ្លៅដោយសារតែនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សហើយខ្លួនកំពុងតែវង្វេងនៅក្នុងព្រៃប្រជាធិបតេយ្យ​​ ធ្វើឲ្យ កឹម សុខា ភ្លេចភ្លាំងពីរបៀប​​​គិតលេខ​​​ជាក់ស្តែងប្រសិនបើគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមិនចូលរួមបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺមិនអាចធ្វើអ្វីចេញនោះទេទោះបីជាទៅពឹងឥសីណាមកជប់ក៏ដោយត្រង់ចំណុចនេះសូមបងប្អូន​​ប្រជាពលរដ្ឋមើល​​ឲ្យឃើញច្បាស់អំពីមនសិកាស្នេហាជាតិ​​ របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា​​ ដែលមិនបានប្រើនូវឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនក្នុងការធ្វើឲ្យរាំងស្ទះការបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងរដ្ឋាភិបាលក្នុងនាមខ្លួនទទួលបានការគាំទ្រសម្លេង​​​ពីប្រជាពលរដ្ឋ​​លំដាប់លេខ២ឡើយ ផ្ទុយទៅវិ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាសុខចិត្តលះបង់ដើម្បីការបង្រួបបង្រួមជាតិមានន័យថាការរៀបចំបោះឆ្នោតរបស់ អ៊ុនតាក់ គឺមិនបានទទួលនូវលទ្ធផលអ្វីនោះទេប្រសិនបើ​​គ្មាន​​ការ​​ចូលរួម​​ពីគណបក្ស​​ប្រជាជន​​ ការលះបង់នោះគឺគណបក្សប្រជាជនសុខចិត្តទៅចូលរួមជាមួយគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិចជាសម្ព័ន្ធភាពរដ្ឋាភិបាលក្រោមរូបមន្តដ៏វិសេវិសាលរបស់​​អង្គ​​សម្តេចឪ​​ ដើម្បីប្រជាជនកម្ពុជា​​ទាំងមូលដោយសារយើងរួមគ្នាបង្កើតរដ្ឋាភិបាល​​ចម្រុះ​​បណ្តោះអាសន្ន​​ ទើបគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច អាចសម្រេចបាន​​នូវការ​​ធ្វើរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីមួយនៅឆ្នាំ១៩៩៣​ ​ ក្រោយពីមានរដ្ឋធម្មនុញ្ញហើយ ទើបយើងអាចបង្កើតបាននូវរាជាណាចក្រទី២ ដែលមានលក្ខណៈទំនើបជាងរាជាណាចក្រទី១​​​ ដោយសារយើងអនុវត្តនូវរបបរាជានិយមបែបប្រជាធិបតេយ្យសភាហើយ​​បង្កើតបាននៅនីតិកាលទី១នូវរដ្ឋាភិបាលចម្រុះរវាងគណបក្ស ហ៊្វុនស៊ីនប៊ិច និងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា​​ ដោយផ្អែកទៅលើសម្លេង​​/ នៃសម្លេងគាំទ្ររបស់សមាជិករដ្ឋសភា​​​ ហើយរហូតយើងបានពង្រឹង​​តទៅទៀតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ​​​​
សម្រង់ព័ត៌មាន លោក នូ សាវុធឌី​​

Popular posts from this blog

ប្រវត្តិរបស់មហាក្សត្រីអង្គមុី ឬអង្គមិញ ដែលយួនលើកបន្តប់ជាមហាក្សត្រីខ្មែរទី៩៧

ព្រះមហាក្សត្រីអង្គមីុ ឬ អង្គមេញ ទ្រង់ជាមហាក្សត្រីខ្មែរទី៩៧ នៃរាជាណាចក្រខ្មែរឧដុង្គ ទ្រង់គឺជាអ្នកមានអំណាចម្នាក់នៅក្នុងចំនោមស្ត្រីបីនាក់នៅសម័យនោះដែរ។ ព្រះនាងត្រូវបានវៀតណាមលើកឲ្យក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រីខ្មែរ នៅក្នុងអំឡុងពេលដែលក្រុងកម្ពជាមានសង្រ្គាមជាមួយសៀម។ ព្រះនាង គឺជាសែលោហិតរាជវង្សនរោត្តម មិនតែប៉ុណ្ណោះទេទ្រង់មានឥសរយស្សជា សម្តេចសិល្បៈករប្រចាំក្រុងកម្ពុជានាសម័យនោះ ព្រះអង្គឡើងគ្រោងរាជចាប់ពីឆ្នាំ (១៨៣៥-១៨៤១) ព្រះអង្គសោយរាជ្យបានរយៈពេល៦ឆ្នាំ។ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យបន្តពីព្រះបាទឧទ័យរាជា (ព្រះ បាទឧទ័យរាជា ជាទទៅនៅសម័យនោះគេហៅព្រអង្គថាអង្គច័ន្ទ) ទ្រង់ឡើងសោយរាជ្យបន្តពីបិតារបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គអេង។ នៅរាជសម័យបន្ទាប់ពីព្រះមហាក្សត្រីអង្គមុី គឺព្រះបាទហរិរះរាមាឥសារាធិបតី ដែលយើងស្គាល់គ្រប់គ្នាគឺ ព្រះបាទអង្គឌួង ព្រះអង្គប្រសូត្រនៅឆ្នាំ១៧៩៦ ហើយសោយទីវង្គត់ នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៨៦០ ក្នុងព្រះជន ៦៤ព្រះវវស្សា ព្រះអង្គគឺជាក្សត្រមួយអង្គដែលបានសង្រ្គោះកម្ពុជាពីកន្តាប់ដៃសៀមនឹងវៀតណាម។ ព្រះអង្គឡើងសោយរាជចាប់ពីឆ្នាំ ១៨៤៧ ដល់ ១៨៦០។  ព្រះមហាក្សត្រីអង្គមីុ សោយទិវង្គត់នៅ ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៧៤ ក្នុងព្រះជន្មាយុ ៥៩ ព្រះវវស្សា ក្ន...

សារ​លិខិត​រំលែក​ទុក្ខ​របស់ ឯកឧត្តម Kim Sung-Hwan រដ្ឋមន្រ្តី​ការ​បរទេស​នៃ​សាធារ​ណ​រដ្ឋកូរ៉េ ជូន សមេ្តច​អគ្គម​ហាសេនា​បតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះ​រាជា​ណាច​ក្រកម្ពុជា

Cambodia and Japan commit to preserve heritage site as oil and gas exploration begins in Preah Vihear

PHNOM PENH, Jan. 30, 2012 – The Japanese Oil, Gas and Metals National Corporation (JOGMEC) agreed with Cambodian Deputy Prime Minister Dr. Sok An in a meeting on Monday that the historic temples of Preah Vihear province must be protected and conserved. H.E. Dr. Sok An, Minister in Charge of the Office of the Council of Ministers, told Akira Suzuki, Executive Director and member of the Board of JOGMEC, that there are more than 200 historic sites in the province, including the Temple of Preah Vihear. Dr. Sok An said that it is very important that such cultural heritage be cared for so as to attract more tourists to the area. Already there are 2,000 tourists per day visiting Preah Vihear province. The province is also rich in mineral resources and fertile land for agriculture, he said. The area is also a home of an endangered bird that is attractive to tourists. “If we can discover oil and gas, that is a very good asset for Preah Vihear province and for Cambodia as a w...

រាយនាមព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងរាជសម័យនៃការគ្រប់គ្រងប្រទេស

ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ មិនមែនជារឿងងាយទេ ដោយសារតែគ្មានឯកសារច្បាស់លាស់បន្សល់ទុក​ឱ្យស្រាវជ្រាវ។ ដូច្នេះយើងត្រូវតែកកាយរើមួយម្តងមួយផ្នែកៗ មករៀបចំផ្គុំគ្នាដើម្បីឱ្យបានឃើញការពិតពីមួយសម័យកាលទៅមួយសម័យទៀត។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ និងព្រះនាមរបស់ទ្រង់នីមួយៗ៖ * សម័យនគរភ្នំ (ហ្វូណន សវទី១ ៥៥០ គស) 1. ព្រះនាងសោមាហៅលីវយី (ដើមសតវត្សទី១) 2. កៅណ្ឌិន្យ(៦៨) 3. មិនស្គាល់ព្រះនាម (សតវត្សទី២) 4. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅ បាន់ ហួង (សតវត្សទី២) 5. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅ ហ្វាន់ហ្វាន់(ដើមសតវត្សទី៣) 6. ស្រីម៉ារ៉ា ចិនហៅ ចេម៉ាន់(២០៥- ២២៥) 7. មិនស្គាល់ព្រះនាមចិនហៅ Fan chin sheng(២២៥) 8. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅហ្វាន់ចាន់(២២៥ -២៤០) 9. មិនស្គាល់ព្រះនាម ចិនហៅហ្វាន់សីុយន់(២៤០- ២៨៧) 10. មិនស្គាល់ព្រះនាម(សតវត្សទី៣ ) 11. មិនស្គាល់ព្រះនាមចិនហៅតៀនជូ ចាន់តាន(សតវត្សទី៤) 12. មិនស្គាល់ព្រះនាម(សតវត្សទី៤ ) 13. កៅណ្ឌិន្យទី២ចិនហៅចាវចិនជូ( ? ៤៣៤) 14. ស្រី =ន្រ្ទវរ្ម័ន(៤៣៤- ៤៣៥) 15. មិនស្គាល់ព្រះនាម មិនស្គាល់រជ្ជកាល 16. មិនស្គាល់ព្រះនាម មិនស្គាល់រជ្ជកាល 17. កៅណ្ឌិន្យ...

Cambodia and Malaysia look to further cooperation in agriculture, tourism and education sectors

PHNOM PENH, February 20, 2014  – Cambodian Deputy Prime Minister Sok An and Malaysian Deputy Prime Minister shared views on Thursday that both countries can tap mutual benefits and complement each other. Malaysian Deputy Prime Minister and Minister of Education Tan Sri Muhyiddin informed H.E. Sok An that, “Malaysia is good at rubber plantations, palm oil, and technology and the key is how best to work with Cambodia.” He said that Malaysian companies are interested in investing in processing rubber resin and can make good furniture from old rubber trees in Cambodia. Malaysian state run companies can also explore energy, generation, hydro-power plants and infrastructures such as roads in Cambodia. “We need feasibility studies first before the next steps can be taken. We can provide resources under the plan of privatization,” H.E. Tan Sri Muhyiddin said in the meeting. In response, H.E. Dr. Sok An, also Minister in charge of the Office of the Council of Minist...