សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែនប្រកាសបើកកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ដ្រីការបរទេសអាស៊ានលើកទី ៤៥
សម្តេចតេជោមានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជាពិតជាមានមោទនភាពណាស់ ដែលបានរួមចំណែកជាវិជ្ជមានដល់អាស៊ាន ស្របតាមសមត្ថភាព និងលទ្ធភាពរបស់ខ្លួនក្នុងការបង្កើន នូវវឌ្ឍនភាពចាប់តាំង ពីកម្ពុជាបានក្លាយជាសមាជិក ពេញសិទ្ធិរបស់អាស៊ាននៅឆ្នាំ ១៩៩៩ មក។ ជារួមសមិទ្ធផលដែលអាស៊ានសម្រេចបានក្នុងរយៈពេលកន្លងមក មានទំហំធំធេង និងមានសារៈ សំខាន់ណាស់។ សមិទ្ធផលទាំងនោះ គូសបញ្ជាក់ពីការប្ដេជ្ញាចិត្ដ និងឆន្ទៈនយោបាយដ៏មុតមាំរបស់អាស៊ាន ដើម្បីបន្ដធ្វើការជាមួយគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធស្របតាមស្មារតីអាស៊ាន គឺការឯកភាព សាមគ្គីភាព មិត្ដភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការ។ ស្មារតីអាស៊ាននេះ ជានិមិត្ដរូបនៃប្រធានបទអាស៊ានសម្រាប់ឆ្នាំ ២០១២ គឺ “អាស៊ាន សហគមន៍តែមួយ វាសនាតែមួយ” ក្នុងខណៈដែលកម្ពុជាធ្វើជាប្រធាន អាស៊ាន ដើម្បីគូសបញ្ចាក់ អំពីការ ប្ដេជ្ញាយកចិត្ដទុកដាក់ដ៏មុតមាំ និងការប្ដេជ្ញាចិត្ដខាងនយោបាយ ក្នុងការបំពេញការងារ ទាំងក្នុងនាមជាសហគមន៍រួមគ្នា ទាំងក្នុងនាមជាប្រទេសនីមួយៗរៀងៗខ្លួនឆ្ពោះទៅសម្រេចជោគជ័យយ៉ាងពិតប្រាកដក្នុងការបង្កើត សហគមន៍អាស៊ាននៅឆ្នាំ ២០១៥ ហើយលើសនេះទៀត ឆ្ពោះទៅរកការប្រែក្លាយអាស៊ាន ទៅជាមហាគ្រួសារដ៏ជិតស្និទ្ធមួយ ដែលមានភាពសុខដុមទាំងផ្នែក នយោបាយ សន្ដិសុខ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមវប្បធម៌ ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍វិធាននៃច្បាប់សុខសន្ដិភាព និងភាពរឹងមាំផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ។
ជាមួយនឹងការវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះតួនាទី រដ្ឋមន្ដ្រីការបរទេសអាស៊ានក្នុងការសម្របសម្រួលដ៏សំខាន់ នៃដំណើរការបង្កើតសហគមន៍អាស៊ាន ជាពិសេសការដោះស្រាយបញ្ហាពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការសន្ដិសុខ នយោបាយ និងទំនាក់ទំនងជាមួយដៃគូក្រៅតំបន់អាស៊ាននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ៤៥ នៅរាជធានីភ្នំពេញ សម្តេចតេជោនាយករដ្ឋ-មន្ត្រីមានស្នើឲ្យរដ្ឋមន្ដ្រីការបរទេសអាស៊ាន ផ្ដោតការយកចិត្ដទុកដាក់លើចំណុចអាទិភាពចំនួន៦ រួមមានៈ
- ទី៣. ការរក្សាសន្ដិភាព និងសន្ដិសុខតំបន់ គឺពិតជាពុំអាចខ្វះបានឡើយសម្រាប់វិបុលភាព និងកំណើននៅក្នុងអាស៊ានទាំងមូល។ អាស៊ានគួរតែបង្ហាញឱ្យកាន់តែច្បាស់លាស់នូវសមត្ថភាព និងតួនាទីរបស់ខ្លួនជាកម្លាំងចលករសម្រាប់ជំរុញកិច្ចពិភាក្សា និង កិច្ចសហប្រតិបត្ដិការលើបញ្ហាសន្ដិសុខ និង នយោបាយ ដើម្បី បុព្វហេតុសន្ដិភាព¡ ស្ថិរភាព និង វិបុលភាពរបស់តំបន់។ ក្នុងនោះអាស៊ាន គួរបន្ដកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងឱ្យអស់លទ្ធភាព ក្នុងការអនុវត្ដនូវផ្នែកអាទិភាពទាំងឡាយ ដែលស្ថិតក្រោម ឯកសារគោលស្ដីពីសហគមន៍ នយោបាយ និងសន្ដិសុខអាស៊ាន។ ក្នុងន័យនេះ អាស៊ានគួរតែជំរុញឱ្យដំណើរការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនូវឧបករណ៍ និងយន្ដការដែលមានស្រាប់ ដើម្បីធានាសន្ដិភាព និង សន្ដិសុខតំបន់ ដូចជា សន្ធិសញ្ញាស្ដីពីមិត្ដភាព និងសហប្រតិបត្ដិការ សន្ធិសញ្ញាស្ដីពីតំបន់ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ គ្មានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ ស្ដីពីការប្រតិបត្ដិនៃភាគីក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង វេទិកាតំបន់អាស៊ាន¡ កិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ដ្រីការពារប្រទេសអាស៊ានបូក និង អនុសញ្ញាអាស៊ាន ស្ដីពីការទប់ស្កាត់ភេរវកម្មព្រោះថា យន្ដការទាំងនេះកំពុងក្លាយទៅជាឧបករណ៍កាន់តែមានប្រយោជន៍សម្រាប់ធានាសន្ដិសុខក្នុងតំបន់។ ជាក់ស្ដែងការចូលជាភាគីនៃសន្ធិសញ្ញាមិត្ដភាព និងសហប្រតិបត្ដិការនៃប្រទេស មិនមែនសមាជិកអាស៊ានទាំង ១៨ បូករួមនឹងការចូលរួមរបស់សហគមន៍អឺរ៉ុប និងចក្រភពអង់គ្លេស នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ នេះ នឹងពង្រឹងថែមទៀតនូវសារសំខាន់នៃសន្ធិសញ្ញានេះ ព្រមទាំងគោលការណ៍ទាំងឡាយនៅក្នុងនោះ។ ជាមួយគ្នានេះ យើងក៏ត្រូវផ្ដោតលើការអនុវត្ដសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ស្ដីពីការ ប្រតិបត្ដិនៃភាគីក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង រួមទាំងការធ្វើឱ្យសម្រេចបាននូវសេចក្ដីព្រាងក្រមប្រតិបត្ដិនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងផងដែរ។ លើសពីនេះ យើងចាំបាច់ត្រូវធានាថា វិទ្យាស្ថានអាស៊ានដើម្បីសន្ដិភាព និងការផ្សះផ្សារនឹងបើកទ្វារជាផ្លូវការ ហើយសេចក្ដីថ្លែងការណ៍សិទ្ធិមនុស្សអាស៊ាននឹងត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូល អាស៊ានលើកទី ២១ដើម្បីជំរុញសន្ដិភាព និង ការផ្សះផ្សារ ព្រមទាំង ការ ការពារសិទ្ធិមនុស្ស នៅក្នុងតំបន់ ។
- ទី៥. យើងត្រូវតែរបន្ដខិតខំរក្សាការពារមជ្ឈភាពរបស់អាស៊ាន នៅក្នុងនិម្មាបនកម្មតំបន់ដែលមានការវិវត្ដិឥតឈប់ឈរ។ ក្នុងនោះយើងគួរបន្ដកែលម្អគុណភាព និងភាពស័ក្ដិ-សិទ្ធិនៃកិច្ចសហ ប្រតិបត្ដិការជាមួយដៃគូរបស់យើង តាមរយៈក្របខ័ណ្ឌអាស៊ានបូកមួយ ដោយផ្អែកលើយុទ្ធសាស្ដ្រ និងផែនការសកម្មភាពជាក់លាក់។ យើងគួរធ្វើការឱ្យកាន់តែ សកម្មថែមទៀតក្នុងការផ្ដល់អនុសាសន៍ និងចាត់វិធានការដើម្បីលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពនៃ កិច្ចប្រតិបត្ដិការនានា ដែលនាំមុខដោយអាស៊ាននៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការ ដ៏ទូលំទូលាយក្នុងតំបន់រួមមានដូចជា អាស៊ានបូកបី កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ីបូព៌ា វេទិកាតំបន់អាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ដ្រីការពារជាតិអាស៊ានបូក (ADMM Plus) ជាដើម។ ច្បាស់ណាស់ថា គោលការណ៍ដឹកនាំនៅក្នុងកិច្ចដំណើរការនេះទាំងមូល គឺការគាំទ្រដល់គោលដៅនៃ ការកសាងសហគមន៍អាស៊ាន និងការធានានូវតួនាទីជាមជ្ឈភាពរបស់អាស៊ាន ។
ក្នុងនាមកម្ពុជាដែលជាសមាជិកពេញសិទ្ធិជាង ១០ ឆ្នាំ នៃសហគមន៍អាស៊ាននិងក្នុងឋានៈជាប្រធានអាស៊ានក្នុងឆ្នាំ ២០១២ នេះ សម្តេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានមានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា កម្ពុជានឹងប្រឹងប្រែងឱ្យអស់លទ្ធភាពក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការជិតស្និទ្ធជាមួយបណ្ដាប្រទេសជាសមាជិកដទៃទៀត ដើម្បីសម្រេចឱ្យបាននូវអាទិភាពនានារបស់អាស៊ានក្នុងដំណើរឆ្ពោះទៅការកសាង អាស៊ាន សហគមន៍តែមួយ វាសនាតែមួយ ។
(១) របៀបវារៈភ្នំពេញ ដែលកំណត់សកម្មភាពអាទិភាពជាក់ស្ដែង ជាពិសេស សមាហរណកម្មអាស៊ាន និងការតភ្ពាប់អាស៊ានសម្រាប់រយៈពេល៣ឆ្នាំទៅមុខ ដើម្បីសំរេចឱ្យបាននូវសហគមន៍អាស៊ាននៅឆ្នាំ២០១៥ និងបង្កើនកិច្ចប្រឹងប្រែង ដើមី្បអនុវត្ដវិស័យអាទិភាព ផ្នែកនយោបាយ សន្ដិសុខ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម វប្បធម៌ នៃក្រុមប្រឹក្សាទាំង ៣ របស់អាស៊ាន។ របៀបវារៈភ្នំពេញក៏ត្រូវសំរេចឱ្យបាន នូវសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានឱ្យក្លាយទៅជាទីផ្សារតែមួយ និងជាមូលដ្ឋានផលិតកម្មតែមួយនៅឆ្នាំ២០១៥ ផងដែរ។
ឯ.ឧ ហោ ណាំហុង ក៏បានឲ្យដឹងដែរថា ក្នុងអំទ្បុងពេលកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ដ្រីការបរទេសអាស៊ានលើកទី៤៥នេះ រដ្ឋមន្ដ្រីការបរទេស អាស៊ាននឹងអនុម័ត ពង្រាងសេចក្ដីប្រកាសស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្សរបស់អាស៊ាន ដែលគណកម្មការអន្ដរ រដ្ឋាភិបាលអាស៊ានស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស បានរៀបចំទើ្បង។ សេចក្ដីប្រកាស ស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្សរបស់អាស៊ាននេះ នឹងត្រូវដាក់ជូនមេដឹកនាំអាស៊ានចុះហត្ថលេខា នៅក្នុងអំទ្បុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី២១ នៅខែវិច្ឆិកាខាងមុខនេះ។ នេះជាជំហ៊ានមួយទៅមុខទៀតរបស់អាស៊ានក្នុងការជំរុញ និងការការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។